Austria, Republika Austrii (Österreich, Republik Österreich) – państwo położone w Europie Środkowej, federacja dziewięciu landów (krajów związkowych). Graniczy od zachodu ze Szwajcarią (164 km) i Liechtensteinem (35 km), Włochami (430 km) i Słowenią (330 km) od południa, Węgrami (366 km) i Słowacją (91 km) od wschodu i Niemcami (784 km) oraz Czechami (632 km) od północy. Łączna długość granic lądowych wynosi 2562 km. Nie ma dostępu do morza. Stolica Austrii znajduje się na wschodzie kraju w Wiedniu.

Pochodzenie nazwy

---

• Lista etymologii nazw państw

Austria Niem. Österreich ze starowysokoniemieckiego ôstarrîhhi, znaczące "imperium na wschodzie". W IX wieku terytorium było wschodnią częścią imperium Franków, a także wschodnimi rubieżami osadnictwa niemieckiego na terenach Słowian. Za czasów Karola Wielkiego i w czasie wczesnego średniowiecza tereny te nazywano marchia orientalis (Marchia Wschodnia), co w lokalnym języku przyjęto jako właśnie ôstarrîhhi. To słowo po raz pierwszy pojawia się na dokumencie z 996 roku. Nazwy Ostmark (Marchia Wschodnia) używały hitlerowskie Niemcy po aneksji Austrii. arab. Nimsa: przypuszczalnie od słowiańskiego określenia Niemiec, poprzez język turecki. cz. Rakousko

Geografia

---

• Najwyższy punkt: Grossglockner 3797 m
• Najniższy punkt: Neusiedler See 115 m
• Najdłuższa rzeka: Dunaj
• Największe jezioro: Jezioro Bodeńskie
• Największe podziemne jezioro : Seegrotte

Gospodarka

---

• PKB: 27 001 USD na osobę (według parytetu siły nabywczej na rok 2000)

Polityka

---

Austria posiada 10 głosów w Radzie Unii Europejskiej i 18 miejsc w Parlamencie Europejskim. W Komisji Europejskiej reprezentował ją od 1995 do 2004 Franz Fischler (wcześniej minister rolnictwa Austrii), od 2004 Benita Ferrero-Waldner (wcześniej minister spraw zagranicznych Austrii). Premierem rządu jest od 2000 Wolfgang Schüssel, przewodzący koalicji konserwatystów i narodowców. Funkcję prezydenta sprawuje od 8 lipca 2004 Heinz Fischer.

Kraje związkowe Austrii

Austria składa się z następujących krajów związkowych (Bundesland)

• Burgenland stolica: Eisenstadt
• Dolna Austria (niem. Niederösterreich) stolica: St.Pölten
• Górna Austria (niem. Oberösterreich) stolica: Linz
• Karyntia (niem.Kärnten) stolica: Klagenfurt
• Salzburg stolica: Salzburg
• Styria (niem. Steiermark) stolica: Graz
• Tyrol (niem. Tirol) stolica: Innsbruck
• Vorarlberg stolica: Bregenz
• Wiedeń (niem. Wien) stolica: Wiedeń

Historia

---

• 500-200 p.n.e. – tereny dzisiejszej Austrii zamieszkiwane przez plemiona celtyckie
• 14 p.n.e. – podbicie tych ziem przez Rzym
• IX wiek – Marchia Wschodnia (Ostmark) Karola Wielkiego
• 976-1246 – panowanie dynastii Babenbergów
• od 1276 – panowanie dynastii Habsburgów
• 1477 – odziedziczenie Franche-Comte i Niderlandów.
• 1516 – wnuk cesarza Maksymiliana – Karol I Habsburg królem Hiszpanii.
• 1519 – Karol I Hiszpański – cesarzem Niemieckim Karolem V.
• 1526 – bitwa pod Mohaczem – uzyskanie tronów Czech i Węgier.
• 1556 – Abdykacja Karola V – rozdziela swoje imperium na dwie części, oddając Hiszpanię, Niderlandy, Franche-Comte, Lombardię, Neapol, Sycylię, Sardynię i kolonie w Ameryce swojemu synowi Filipowi II, a tereny dzisiejszej Austrii, Śląsk, Czechy i zachodnie Węgry z cesarstwem Niemiec swojemu bratu Ferdynandowi. Habsburgowie dzielą się tym samym na linię hiszpanską i austriacką.
• 1683 – zwycięstwo wojsk Jana III Sobieskiego i niemieckich nad armią turecką pod Wiedniem
• 1699 – pokój w Karłowicach z Turcją.
• 1714 – Pokój w Rastatt (patrz pokój w Utrechcie) z Francją i Hiszpanią.
• 1720 – Zamiana Sardynii na Sycylię z Sabaudią.
• 1735 – Strata na rzecz Burbonów hiszpańskich Neapolu i Sycylii.
• 1740-1763 wojny o Śląsk z Prusami przegrane przez Austrię. Habsburgowie tracą na rzecz Prus większość Śląska (bez Opawy i Cieszyna).
• II poł. XVIII w. – panowanie Marii Teresy. Pierwsze reformy w duchu centralizmu i "oświeconego absolutyzmu".
• koniec XVIII w. – reformy Józefa II, ograniczające wpływy szlachty i Kościoła na władzę państwową, reforma edukacji, armii i sądownictwa. Goldenes Dachl2.JPG
  • 1772/1795 – Austria uczestniczy w rozbiorach Polski wzbogacając swe terytorium o Galicję.
  • 1775 – przyłączenie Bukowiny do Austrii
  • 1792 – początek wojen z rewolucyjną Francją.
  • 1795 - Utrata Niderlandów Austriackich na rzecz Francji.
  • 1804 – z ziem należących do Habsburgów austriackich powstaje Cesarstwo Austriackie.
  • 1806 – Święte Cesarstwo Rzymskie (I Rzesza) rządzone przez Habsburgów od XIII wieku zostaje rozwiązane pod presją zwycięskiego Napoleona.
  • 1809 – Po pokoju w Schoenbrunn cesarz utracił tereny północnej Galicji (Lublin, Kielce, Kraków) na rzecz Księstwa Warszawskiego oraz Dalmację i Słowenię na rzecz Cesarstwa Francji.
  • 1815 – kongres wiedeński – potwierdzenie utraty przez Habsburgów Belgii i ziem III rozbioru Polski, odzyskanie terenów Dalmacji i Słowenii. Zyskanie Wenecji. Powstanie Związek Niemiecki, na którego czele stanął cesarz Austrii.
  • 1846 – przyłączenie Rzeczypospolitej Krakowskiej.
  • 1848-1849 – Wiosna Ludów i wojna austriacko-węgierska o niepodległość państwa Madziarów. Austriacy przy pomocy Rosjan stłumili rewolucję. Ciężkie represje na terenie Węgier.
  • 1853-1855 – Wrogie Rosji stanowisko Austrii w czasie wojny krymskiej. Pogorszenie stosunków z Rosją.
  • 1859 Wojna austriacko-francuska: Bitwa pod Solferino – utrata Lombardii na rzecz Sardynii. Klęska austriacka przyczyną zjednoczenia Włoch pod berłem króla Sardynii.
  • 1866 – wojna austriacko-pruska o supremację na terenie Niemiec. Przegrana Austriaków pod Sadową i utrata hegemonii w Niemczech na rzecz Prus, utrata na rzecz, sprzymierzonych z Prusami, Włoch (od 1861 roku) terytoriów Wenecji.
  • od 1867 – w wyniku klęski w wojnie z Prusami nastąpiły reformy państwowe. Powstanie dualistycznej monarchii Austrii i Wegier. Austria (Przedlitawia) objęła tereny Austrii właściwej, Słowenii, Dalmacji, Czech, Moraw, Śląska, Galicji i Bukowiny. Galicja cieszyła się rozszerzoną autonomią z sejmem i rządem. Nastąpiła demokratyzacja systemu władzy w państwie.
  • 1878 – w toku wojny rosyjsko-tureckiej, Austria rozpoczęła zbrojną okupację Bośni i Hercegowiny.
  • 1908 – aneksja Bośni i Hercegowiny;
  • 1914 – Austo-Węgry przystąpiły do wojny światowej po stronie Niemiec. Okupowały tereny Królestwa Polskiego, gdzie ustanowione zostało m.in. generał-gubernatorstwo austriackie ze stolicą w Lublinie.
  • 1916 – śmierć Franciszka Józefa, na tron wstąpił cesarz Karol I.
  • 1918 – plan Karla Rennera i Otto Bauera ("Zagadnienie narodowości a socjaldemokracja") utworzenia w ramach Cesarstwa Austro-Węgierskiego federacji narodów (zakończył się fiaskiem). Aurel Popovici przedstawił plan zbudowania w ramach Austrii 15 kantonów narodowościowych. Na propozycję nie godzą się głównie Węgrzy, którzy straciliby w wyniku reformy kluczową pozycję w związku z Austrią.
  • 1918 – powstała republika z socjaldemokratą Karlem Rennerem na czele. Nastąpiło odłączenie się Węgier, Czechosłowacji (problem z Niemcami Sudeckimi) i ziem jugosłowiańskich.
  • 1920 – Austria podpisała traktat z Saint-Germain-en-Laye, w którym zgodziła się ze stratami terytorialnymi, ograniczeniem liczby wojska oraz z zakazem połączenia się z Niemcami. Nastąpiły plebiscyty w Karyntii i w Burgenlandzie wygrane przez Austrię. Oba landy w większości wróciły do Austrii.
  • 1929 – zawarty został układ o unii celnej, walutowej i ekonomicznej między Republiką Austrii a Niemcami (zwany "ukrytym anszlusem"), unieważniony wkrótce decyzją Rady Ligi Narodów.
  • 1932-1938 rządy przedstawicieli Partii Chrześcijańsko-Społecznej pod wodzą Engelberta Dolffussa i Kurta von Schuschnigga. Austria próbowała opierać swe bezpieczeństwo międzynarodowe na paktach z Włochami i Wielką Brytanią. PCh-S w przeciwieństwie do narodowych socjalistów i socjaldemokratów była przeciwna Anschlussowi. Zaznaczył się silny wpływ Kościoła katolickiego na bieg spraw w kraju.
  • 13 marca 1938 – Anschluss Austrii (przyłączenie) do III Rzeszy jako prowincja Ostmark. Na czele rządu stał Arthur Seyss-Inquart. Anschluss został poparty przez socjaldemokratów austriackich (vide: Karl Renner).
  • jesień 1938 – do Austrii przyłączona została część ziem sudeckich odebranych Czechosłowacji.
  • kwiecień 1945 – wojska radzieckie opanowały większość terytorium Austrii i zdobyły Wiedeń. Powstał rząd Karla Rennera, opierający się na koalicji socjalistów, chadeków i komunistów. Zyskał akceptację ZSRR, później także i zachodnich aliantów.
  • 4 lipca 1945 – 4 mocarstwa zawarły porozumienie w sprawie Austrii, powstała Rada Sojusznicza sprawująca władzę zwierzchnią nad krajem. Miała prawo zatwierdzić konstytucję, poza tym akceptowała (lub nie) decyzje prowizorycznego rządu i parlamentu austriackiego. Taka akceptacja wymagała zgody wszystkich 4 mocarstw.
  • podział Austrii na strefy okupacyjne – amerykańską, brytyjską, francuską i radziecką; Wiedeń podobnie jak Berlin podzielony na 5 sektorów (w tym jeden zarządzany wspólnie)
  • 20 grudnia 1945 – premier Karl Renner został wybrany na stanowisko prezydenta II Republiki, premierem został chadek Leopold Figl. Utworzył on rząd oparty na koalicji komunistów, socjalistów i chadeków (mimo iż chadecja posiada samodzielnie większość w Radzie Narodowej). Rządy socjalistyczno-chadeckie trwały do 1966 roku. W 1948 roku gabinet opuścili komuniści (w wyniku protestu przeciwko planowi Marshalla).
  • 1946 – reformy społeczne w kraju, m.in. upaństwowienie wielkich przedsiębiorstw (banki, kopalnie). Pierwsze ustawy denazyfikacyjne – obostrzone na żądanie aliantów.
  • 1953 – zmiana szefa rządu – Leopolda Figla zastąpił Julius Raab.
  • kwiecień 1955 – w Moskwie kanclerz Austrii Julius Raab i minister spraw zagranicznych Leopold Figl podpisali porozumienie.
  • 15 maja 1955 – Traktat państwowy w sprawie odbudowy niezawisłej demokratycznej Austrii podpisany przez ministrów spraw zagranicznych ZSRR, Wielkiej Brytanii, USA, Francji i Austrii;
  • 27 lipca 1955 – wejście w życie traktatu;
  • 26 października 1955 – parlament Austrii uchwalił konstytucję oraz deklarację o wieczystej neutralności.
  • 26 października 1955 – ostatni żołnierz Armii Radzieckiej opuścił granice Austrii.
  • 16 kwietnia 1955 – Austria została przyjęta do Rady Europy.
  • 6 grudnia 1955 – cztery mocarstwa ostatecznie uznały wieczystą neutralność Austrii.
  • 15 grudnia 1955 – Austria została przyjęta do ONZ.
  • 1960 – przystąpienie do EFTA;
  • 1961 – w Wiedniu odbyła się konferencja międzynarodowa z udziałem Johna Kennedy'ego i Nikity Chruszczowa.
  • 1966 – chadecy przejęli całkowitą władzę w państwie. Rozpoczęły się rządy Josepha Klausa.
  • 1968 – zgoda na powrót Ottona Habsburga do kraju. Nie udało mu się jednakże odzyskać swego majątku.
  • 1970 – wygrana w wyborach socjalistów Brunona Kreisky'ego. Rządy mniejszościowe z poparciem Partii Wolnościowej, później samodzielne rządy socjaldemokratów.
  • 1971 – były minister spraw zagranicznych Kurt Waldheim został wybrany na sekretarza generalnego ONZ. Przedłużono jego kadencję w 1976 roku.
  • 1973 – Austria w przeciwieństwie do innych krajów Europy Zachodniej poparła w konflikcie żydowsko-arabskim Arabów, przez co naraziła się na pogorszenie stosunków z Izraelem.
  • 1981 – Kurt Waldheim odszedł ze stanowiska sekretarza ONZ.
  • 1983 – przegrana socjaldemokratów w wyborach. Doszło do utworzenia koalicji narodowców i socjalistów pod przywództwem Freda Sinowatza.
  • 1986 – Kurt Waldheim został prezydentem Austrii. W 1987 roku rozpoczął się jego bojkot przez Stany Zjednoczone (ma zakaz wstępu do tego kraju, nieuchylony do dziś) oraz Izrael (wycofał swego ambasadora z Austrii). Powodem są zarzuty o udział w eksterminacji greckich Żydów podczas II wojny światowej.
  • 1987 – po krótkotrwałej koalicji socjaldemokratów z populistami z Partii Wolnościowej powrót do idei koalicji "czerwono-czarnej". Szefem rządu został Franz Vranitzky.
  • 1989 – rząd złożył wniosek o podjęcie negocjacji członkowskich ze wspólnotami europejskimi.
  • 1992 – w wyborach prezydenckich zwyciężył Thomas Klestil. Koniec bojkotu Austrii przez USA i Izrael.
  • 1 stycznia 1995 Austria została pełnoprawnym członkiem Unii Europejskiej. Zachowała jednakże neutralność (pozostaje poza strukturami UZE). Przedstawiciel Austrii został komisarzem ds. rolnictwa w komisji Jacquesa Santera.
  • 1997 – kanclerz Viktor Klima objął urząd. Franz Vranitzky odszedł na polityczną emeryturę.
  • 1998 – Austria sprawowała półroczne przewodnictwo w Unii Europejskiej.
  • 1999 – Austriak Walter Schwimmer wygrał rywalizację z Hanną Suchocką o funkcję sekretarza generalnego Rady Europy.
  • 2000 – skandal międzynarodowy związany z dojściem do władzy Partii Wolnościowej Jörga Haidera jako juniorpartnera chadecji. Kanclerzem został Wolfgang Schüssel (ÖVP – Partia Ludowa). Rozpoczął się prawie roczny bojkot Austrii na forum Unii Europejskiej zakończony po opublikowaniu raportu "trzech mędrców".
  • 1 stycznia 2001 - Austria przystępuje do unii monetarnej wewnątrz Unii Europejskiej, zmiana szylinga austriackiego na euro.
  • 2002 – kryzys rządowy w Austrii w związku z odroczeniem reformy podatkowej. Ponowne wybory do Rady Narodowej – przytłaczająca wygrana chadeków (44% głosów). Rozpoczął pracę Konwent Konstytucyjny mający za zadanie opracować nową konstytucję dla kraju (poprzednia pochodziła jeszcze z 1920 roku).
  • 2003 – sformowanie nowego gabinetu kanclerza Schüssela.
  • 2004 – wybory prezydenckie w Austrii.

  Już pierwsi mieszkańcy tego obszaru zajmowali się wydobyciem i handlem żelazem i solą. Około 400 p.n.e na tereny dzisiejszej Austrii przybyły ludy celtyckie, a w 15 p.n.e obszar ten został podbity przez Rzymian. Od XIII w. Austrią rządziła potężna dynastia Habsburgów, która uczyniła w niej centrum ogromnego imperium, obejmującego Hiszpanię, Węgry i Niderlandy.

  Demografia

  ---

  Zobacz też

  ---

  • hymn państwowy, godło Austrii, flaga Austrii
  • Austro-Węgry
  • Polskie odpowiedniki niemieckich nazw geograficznych

  Linki zewnętrzne

  ---

  • www.panstwa.com - Informacje
  • Parlament Austriacki
  • Prezydent Austrii
  • Rząd Austrii
  • Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej
  • Kurier on-line
  • Der Standard on-line
  • Die Presse on-line
  • Austriacka Agencja Prasowa
  • Informacje o Austrii

  Austria

  Państwa członkowskie Unii Europejskiej

  Oostenryk | Österreich | Ēastrīce | نمسا | Austria | Austria | Австрия | Tang-kok | Аўстрыя | অস্ট্রিয়া | Austrija | Aostria | Àustria | Rakousko | Awstria | Østrig | Österreich | Austria | Αυστρία | Austria | Austria | Aŭstrio | Austria | اتریش | Eysturríki | Autriche | Eastenryk | Austrie | An Ostair | An Ostair | Austria - Österreich | 오스트리아 | ऑस्ट्रिया | Austrija | Austria | Austria | Austria | Austurríki | Austria | אוסטריה | ავსტრია | Estrych | Avusturya | Austria | Austrija | Austrija | Éisträich | Oosteriek | Ausztria | Австрија | Awstrija | Austria | Austria | Oostenrijk | Österriek | オーストリア | Østerrike | Austerrike | Àustria | Австри | Áustria | Austria | Austria | Австрия | Nuortariika | आस्ट्रिया | Austria | Austrija | Austria | Austria | Rakúsko | Avstrija | Аустрија | Itävalta | Österrike | Austria | ஆஸ்திரியா | ประเทศออสเตรีย | Áo | Avusturya | Австрія | עסטרייך | 奥地利 | Austria