Atrium – najczęściej niezadaszone pomieszczenie wewnętrzne.

Etruria

W architekturze etruskiej – pomieszczenie przed główną izbą, w którym umieszczano palenisko, tak by dym mógł uchodzić swobodnie i jednocześnie ognień nie został zalany opadami deszczu, (łac. ater – czarny).

Starożytny Rzym

W domach mieszkalnych starożytnego Rzymu centralne pomieszczenie w kształcie prostokąta, wokół którego rozmieszczone były pokoje mieszkalne. Najczęściej z otworem w dachu (compluvium) i zbiornikiem na wodę deszczową (impluvium), którą później (w czasach Republiki) zastąpiono fontanną. Dach wsparty był na kolumnach, a wnętrze ozdobione zielenią, posągami, mozaikami – zwłaszcza dno zbiornika na wodę, ściany pokrywano malowidłami lub stiukami. W atrium umieszczano kapliczkę – lararium - poświęconą duchom opiekuńczym larom oraz podobizny przodków. Było to miejsce, gdzie koncentrowało się życie rodzinne, przyjmowano interesantów.

Marcus Vitruvius Pollio (Witruwiusz) architekt i konstruktor rzymski z I w.p.n.e. autor traktatu „O architekturze ksiąg dziesięć” (De architectura libri X) opisał i podzielił atrium na:

• toscanicum – atrium etruskie, toskańskie – utworzone przez pastady z wysuniętymi do wnętrza okapami, dach oparty był na dwóch belkach i nachylony z czterech stron do wewnątrz,
• displuviatum – odmiana toscanicum, dach odchylony na zewnątrz tworzy compluvium w kształcie prostokątnej latarni
• tetrastylum – dach z compluvium był podparty w narożnikach czterema kolumnami,
• corinthium – atrium korynckie – dach z compluvium był podparty większą ilością kolumn
• testudinatum - atrium przykryte dachem (bez compluvium)

Wczesne chrześcijaństwo

W okresie wczesnego chrześcijaństwa dziedziniec poprzedzający kościół, otoczony krużgankami lub portykiem, pełnił rolę narteksu. W atrium znajdowała się studnia lub zbiornik wody przeznaczony do ablucji.

Współczesność

We współczesnej architekturze jako atrium określa się dziedziniec domów w zabudowie dywanowej (domy atrialne), a także zadaszony szklanym przekryciem dziedziniec w budynkach biurowych i usługowych.

Zobacz też

• przegląd zagadnień z zakresu architektury

Części budynku | Dom starożytny

Atrium | Atrium | Atrium (architecture) | Atrium | Atrio (architettura) | Атриум (архитектура) | Atrium (bouwkunde) | Atrium | Атриум (архитектура) | Átrium | Atrium | 中庭