Gourt Home::Gourt :: Anglikanizm
Anglikanizm - odłam chrześcijaństwa, który powstał w Anglii w XVI wieku. Anglikanizm w części wywodzi się z tradycji protestanckiej, jednak w dużym stopniu zachował teologiczną więź z katolicyzmem.
Historia
Twórcą kościoła anglikańskiego był król Henryk VIII - początkowo przeciwnik reformacji (za swoje pisma w obronie papiestwa otrzymał z rąk papieża tytuł "obrońcy wiary"). Brak męskiego potomka w małżeństwie z Katarzyną Aragońską spowodował wystąpienie o rozwód, które spotkało się z odmową, co skłoniło króla do zerwania z papiestwem. W 1534 r. za zgodą parlamentu i prymasa Anglii Tomasza Cranmera ogłoszono niezależność Kościoła Anglii od Rzymu. Akt supremacyjny ogłosił króla Anglii "jedyną i najważniejszą głową na Ziemi Kościoła anglikańskiego". Papież Klemens VII ekskomunikował króla, ale większa część społeczeństwa angielskiego, w tym episkopat i kler, poparła reformy i uznała króla za zwierzchnika Kościoła. Nieliczni przeciwnicy, w tym kanclerz Anglii i wybitny filozof Tomasz Morus (później kanonizowany) zostali ścięci.
Początkowo akt supremacyjny nie miał implikacji teologicznych, ale reformy Henryka VIII utorowały drogę do Anglii pismom luterańskim i kalwińskim. Pod kierunkiem prymasa Cranmera przy wydatnym udziale króla z różnych tradycji opracowano nową teologię, zawartą w Księdze Wspólnej Modlitwy (Book of Common Prayer). Nie odrzucono katolickiej Tradycji, ani dogmatu o zbawieniu wyłącznie w Kościele. Przyjęto doktrynę Lutra o usprawiedliwieniu przez wiarę oraz doktrynę Kalwina o predestynacji. Przetłumaczono na język angielski Biblię. Jednocześnie rozwiązano klasztory, skonfiskowano majątki kościelne i zniesiono celibat.
Po śmierci Henryka VIII na tron wstąpiła córka Henryka VIII i Katarzyny Aragońskiej, Maria. Jej panowanie było krwawą, nieudaną próbą restauracji katolicyzmu w Anglii. Następczyni Marii Tudor, Elżbieta I przywróciła niezależność Kościoła Anglii, ogłaszając 39 artykułów wiary. Stanowią one do dziś kanon dogmatyczny anglikanizmu. Katolicy nie uznawali praw Elżbiety I do korony, co spowodowało długi okres prześladowania katolików (zakończony dopiero wprowadzeniem równouprawnienia w 1845-49).
Doktryna
- Źródłem objawienia jest Biblia, interpretowana w oparciu o Tradycję, przy prymacie Biblii. Uznano dogmaty trzech pierwszych soborów ekumenicznych.
- Uznano, że Jezus Chrystus jest obecny w eucharystii w sposób symboliczny.
- Uznano zasadę usprawiedliwienia przez wiarę oraz przeznaczenia (predestynacji) do zbawienia, kładąc nacisk na: pracę człowieka, wolną wolę i łaskę Bożą.
- Odrzucono wiarę w czyściec, kult świętych i relikwi.
- Odrzucono zwierzchnictwo papieża.
- Zachowano hierarchiczny (episkopalny) ustrój Kościoła z nienaruszoną sukcesją apostolską. Wyznaczanie biskupów jest przywilejem króla.
- Udzielanie sakramentów, kaznodziejstwo i odprawianie nabożeństw zastrzeżono dla duchownych wyświęcanych przez biskupów.
- Odrzucono celibat.
Wspólnota anglikańska
Kościół Anglii (Church of England) jest kościołem państwowym. Najwyższą władzę zwierzchnią z prawem mianowania biskupów sprawuje król lub królowa. Władzę ustawodawczą sprawuje Zgromadzenie Kościelne (Church Assembly). Kościół składa się z 43 diecezji i diecezji europejskiej, do której należy kapelania warszawska (sprawująca opiekę głównie nad przebywającymi w Polsce Anglikami i Amerykanami).
Wewnątrz Kościoła anglikańskiego od XIX wieku wyróżnia się konserwatywny, zbliżony do katolicyzmu i kultywujący wspaniałą liturgię High Church, bardziej ludowy i bliższy kalwinizmowi Low Church oraz liberalny Broad Church.
Obecnie Wspólnotę Anglikańską tworzy Kościół Anglii, Kościół Irlandii, Kościół Episkopalny w USA oraz szereg niezależnych kościołów (największe w dawnych brytyjskich koloniach). Co 10 lat kościoły należące do Wspólnoty spotykają się na konferencjach w Lambeth. Tradycyjny prymat we Wspólnocie należy do arcybiskupa Canterbury, prymasa Anglii. Obecnie Wspólnota przeżywa rozłam na tle stosunku do homoseksualizmu (kontrowersyjne ordynowanie w Kościele Episkopalnym homoseksualisty Gena Robertsona na biskupa New Hampshire). Innym źródłem napięć jest ordynowanie kobiet, które spowodowało przejście pewnej liczby kapłanów na katolicyzm.
Anglicanisme | Anglikánství | Anglikanismus | Anglicanism | Anglikanismo | Anglicanismo | Anglikaanikirkko | Anglicanisme | אנגליקניות | Anglicanismo | Anglicanesimo | 聖公会 | 성공회 | Anglicaanse Kerk | Den anglikanske kirke | Англиканская церковь | Chiesa Anglicana | Anglikanska kyrkogemenskapen | Anh giáo | 聖公會
"Anglikanizm"