Aleksander Jagiellończyk 1461-1506
Władca Polski

Władca	od 1501 do 1506
poprzednik	Jan I Olbracht
następca	Zygmunt I Stary

urodzony	5 sierpnia 1461 w Krakowie
zmarły	19 sierpnia 1506 w Wilnie
koronowany	12 grudnia 1501 w Krakowie
pochowany	w katedrze wileńskiej

Ojciec	Kazimierz IV Jagiellończyk
Matka	Elżbieta Rakuszanka

Aleksander Jagiellończyk (ur. 5 sierpnia 1461 w Krakowie, zm. 19 sierpnia 1506 w Wilnie) - od 20 lipca 1492 r. wielki książę litewski, od 1501 r. Król Polski.

Aleksander Jagiellończyk, czwarty syn Kazimierza Jagiellończyka, brat króla Jana Olbrachta, od 1492 r. władał Wielkim Księstwem Litewskim, co równoznaczne było z zerwaniem unii personalnej pomiędzy Litwą i Koroną. Starając się o ułożenie pokojowych stosunków Litwy z Rosją, 18 lutego 1495 ożenił się z córką wielkiego księcia moskiewskiego Iwana III Srogiego Heleną. Jednakże w 1500 r. wojska rosyjskie zajęły część Zadnieprza i zagroziły Smoleńskowi. Gdy więc w następnym roku zmarł Jan Olbracht, pilnie podążył do Krakowa po koronę polską, licząc na polskie wsparcie w wojnie z Moskwą.

12 grudnia 1501 w katedrze na Wawelu koronowany został królem Polski. Koronę uzyskał dopiero po podpisaniu dwóch aktów ustrojowych, przygotowanych przez możnowładców polskich: o zrzeczeniu się swych praw dziedzicznych do Litwy i zacieśnieniu unii polsko-litewskiej (unia mielnicka 1501). oraz przyznaniu władzy w kraju senatowi, co rychło nastąpiło. Było to równoznaczne z poddaniem króla kontroli magnatów. Sobiepańskiej władzy magnaterii przeciwdziałała jednakże szlachta, uchwalając na Sejmie w Radomiu w 1504 r. ustawy, zabraniające łączenia wysokich urzędów w jednym ręku i ograniczające rozdawnictwo dóbr królewskich. Sejm ten ustalił też organizację i kompetencje najwyższych urzędów państwowych. Z kolei w 1505 r. kolejny sejm w Radomiu uchwalił konstytucję praw „Nihil novi”, według której król praktycznie nie mógł nic nowego postanowić bez zgody izby poselskiej i senatu. Na tymże sejmie zatwierdzono również tzw. "Statut Łaskiego", stanowiący zbiór przywilejów szlacheckich i kościelnych oraz praw miejskich, obowiązujących w Królestwie. Wiele kłopotów sprawiały także Aleksandrowi Prusy Zakonne, lenna Mołdawia, a zwłaszcza Tatarzy krymscy, którzy kilkakrotnie najeżdżali Litwę. W 1506 r. doszli oni aż pod Lidę, gdzie 5 sierpnia 1506 pod Kleckiem zostali rozbici przez Litwinów.

Aleksander Jagiellończyk zmarł w wieku 45 lat w Wilnie, został pochowany w katedrze wileńskiej. Wielkim księciem litewskim, a następnie królem polskim obrany został wtedy jego, młodszy o 6 lat, brat Zygmunt I Stary (1506-1548).

Genealogia

Władysław II Jagiełło ur. ok. 1351 zm. 1 VI 1434

Zofia Holszańska ur. ok. 1405 zm. 21 IX 1461

Albrecht II Habsburg ur. 16 VIII 1397 zm. 27 X 1439

Elżbieta Luksemburska 1) ur. 1409 zm. 1442

Kazimierz IV Jagiellończyk ur. 30 XI 1427 zm. 7 VI 1492

Elżbieta Rakuszanka ur. 1436 zm. 30 VIII 1505

		Helena Moskiewska ur. 19 V 1476 zm. 20 I 1513 OO   18 II 1495		Aleksander Jagiellończyk ur. 5 VIII 1461 zm. 19 VIII 1506

1. córka Zygmunta Luksemburskiego

Żona

• Helena Moskiewska (ur. 1476 - zm. 1513), córka Iwana III wielkiego księcia moskiewskiego

Zobacz: Polska w XVI wieku - Historia Polski

Jagiellonowie | Władcy Litwy | Władcy Polski

Alexander (Polen) | Alexander Jagiellon | Lietuvos didysis kunigaikštis Aleksandras | Sándor lengyel király | Александр Ягеллон | Alexander av Polen | Александр Яґеллончик | 亚历山大 (波兰)