Nazwa Rzeszy Niemieckiej stosowana potocznie od XV wieku. Wcześniej (od X wieku) używano historycznej nazwy Święte Cesarstwo Rzymskie. Nazwa ta nawiązywała do tradycji (antyczno-pogańskiego) Cesarstwa Rzymskiego oraz (chrześcijańskiego) państwa Karola Wielkiego. Cesarz rzymski był formalnym zwierzchnikiem wszystkich państw chrześcijańskich i pretendował do zwierzchności nad innymi władcami Europy. Cesarz niemiecki posiadał zwierzchność nad wszystkimi niemieckimi państwami.

Zapoczątkowane koronacją cesarską Ottona I Wielkiego z saskiej dynastii Ludolfingów w 962 roku. Istniało do 6 sierpnia 1806, kiedy to ostatni cesarz rzymsko-niemiecki Franciszek II Habsburg zrzekł się tytułu.

Władca zwyczajowo najpierw koronował się na króla niemieckiego, potem zaś w Rzymie koronował się na cesarza. Jednak nie było to automatyczne i wielu niemieckich królów nie zostało cesarzami. Szczyt potęgi cesarstwo osiągnęło w XI-XII wieku za rządów dynastii salickiej. Lennikiem cesarza było wtedy królestwo Czech, uzależnione zostały też rozbite dzielnicowo Polska i Węgry.

Choć tytuł cesarza był nominalnie elekcyjny (Otto I został obwołany cesarzem przez wojska po zwycięskiej bitwie), de facto Rzeszą na przestrzeni wieków rządziły następujące, często rywalizujące między sobą dynastie:

• Ludolfingowie - dynastia saska
• dynastia salicka (frankońska)
• Hohenstaufowie
• Welfowie
• Luksemburgowie
• Wittelsbachowie
• Habsburgowie

W 1806 roku roku pod naciskiem Napoleona I Rzesza rozpadła się, w jej zachodniej części powstał Związek Reński. Franciszek II, ówczesny katolicki cesarz z dynastii Habsburgów zrzekł się wówczas tytułu cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego, zachowując jedynie tytuł cesarza powstałego w 1804 Cesarstwa Austriackiego.

Zobacz też:

• Cesarstwo Ottonów
• Władcy Niemiec
• Lista terytoriów Rzeszy.

Historia Niemiec

Sèng Lô-má Tè-kok | Свяшчэнная Рымская імперыя | Impalaeriezh santel, roman ha german | Свещена Римска империя | Sacre Imperi Romano-Germànic | Svatá říše římská | Yr Ymerodraeth Rufeinig Sanctaidd | Tysk-romerske rige | Heiliges Römisches Reich | Saksa-Rooma riik | Holy Roman Empire | Sacro Imperio Romano Germánico | Sankta Romia Imperio | امپراطوری مقدس روم | Saint Empire romain germanique | 신성 로마 제국 | Sveto Rimsko Carstvo | Kekaisaran Suci Romawi | Sacro Romano Impero | האימפריה הרומית הקדושה | საღვთო რომის იმპერია | Imperium Romanum Sacrum | Svētā Romas impērija | Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun | Šventoji Romos imperija | Német-római Birodalom | पवित्र रोमन साम्राज्य | Heilige Roomse Rijk | 神聖ローマ帝国 | Det hellige romerske rike av den tyske nasjon | Römsche Riek vun de düütsche Natschoon | Sacro Império Romano-Germânico | Sfântul Imperiu Roman | Священная Римская империя | Rímskonemecká ríša | Sveto rimsko cesarstvo | Свето римско царство | Pyhä saksalais-roomalainen keisarikunta | Tysk-romerska riket | Đế quốc La Mã Thần thánh | Священна Римська Імперія | Sint Impire Romin Djermanike | 神圣罗马帝国