Śródbłonek (łac. endothelium) jest wysoce wyspecjalizowaną wyściółką naczyń krwionośnych i limfatycznych, utworzoną z jednej warstwy płaskich komórek o niewielkim jądrze. W naczyniach krwionośnych komórki śródbłonka są ze sobą dość ściśle połączone przy pomocy tzw. obwódek zwierających (łac. zonula occludens) i spoczywają na kolagenowej błonie podstawnej, tworząc wraz z nią błonę wewnętrzną (łac. tunica intima) - wewnętrzną warstwę tych naczyń. Śródbłonki naczyń chłonnych leżą na nieciągłej błonie podstawnej i mają znacznie lużniejszą strukturę (są przepuszczalne nawet dla dużych cząsteczek chemicznych).

Środbłonki naczyń krwionośnych są komórkami aktywnymi fizjologicznie, biorą udział w "aktywnym" transporcie substancji chemicznych (pinocytoza) oraz wydzielają szereg substancji aktywnych biologicznie. Do najważniejszych należą:

• prostacyklina - rozszerza naczynia, hamuje agregację płytek krwi,
• monotlenek azotu (NO) - rozszerza naczynia, hamuje agregację płytek krwi,
• czynnik VIII krzepnięcia von Willebranda - pobudza agregację płytek krwi,
• trombomodulinę - aktywuje krzepnięcie krwi,
• sekretyna P (zawarta w ciałkach Weibela-Pallade) - aktywuje przyleganie granulocytów obojętnochłonnych
• i inne.

Aktywacja komórek śródbłonka następuje pod wpływem czynników zapaleniotwórczych, zmian ciśnienia krwi, spadku stężenia tlenu.

Śródbłonki są tradycyjnie, choć nie w pełni ściśle zaliczane do nabłonków płaskich jednowarstwowych - w odróżnieniu do innych nabłonków pochodzenia endo- lub ektodermalnego, śródbłonek ma pochodzenie mezenchymalne i nie wykazuje ekspresji większości cytokeratyn (białek cytoplazmatycznych charaktystycznych dla nabłonków).

Histologia

Endothel | Endothelium | Endotelio | Endotelio | Endothélium | Tessuto endoteliale | Endotheel | 血管内皮 | Endotel | Tế bào nội mô