Łyżwiarstwo figurowe

Łyżwiarstwo figurowe - zimowa dyscyplina sportu, polegająca na jeździe na łyżwach oraz wykonywaniu dodatkowych elementów: skoków, piruetów, kroków, spiral oraz podnoszeń. Często łączy się je w sekwencje i kombinacje. Jest to sport podobny do gimnastyki artystycznej, więc wymaga również zdolności tanecznych, poczucia rytmu, dobrej giętkości ciała oraz koordynacji ruchów. Dlatego też łyżwiarze trenują balet jak i gimnastykę. Zawody rozgrywane są indywidualnie, w parach bądź w zespołach (tzw. formacjach). Łyżwiarstwo figurowe jest jedną z dyscyplin Zimowych Igrzysk Olimpijskich. Jest ono jednym z najpopularniejszych sportów zimowych.

Łyżwiarstwem figurowym na świecie kieruje Międzynarodowa Unia Łyżwiarska (International Skating Union, ISU), która została założona w 1892. Natomiast w Polsce działa Polski Związek Łyżwiarstwa Figurowego.

Konkurencje

Obecnie na zawodach rozgrywane są następujące konkurencje:

Kategorie wiekowe

Istnieje kilka podziałów - zależnie od kraju i zawodów - łyżwierzy ze względu na ich wiek i umiejętności. Najczęściej i najszerzej spotykany, to podział na :

seniorów
juniorów
juniorów młodszych / novice
młodziki (klasa złota, klasa srebna, klasa brązowa i klasa wstępna).

Inne określenie : do opracowania wkrótce

W USA, Kanadzie i krajach Europy zachodniej, dynamicznie rozwijająca się kategorią startową jest "adult skating", w ramach której w profesjonalnie organizowanych przez ISU zawodach krajowych i międzynarodowych, we wszystkich konkurencjach łyżwiarskich, startują osoby uprawiające łyżwiarstwo rekreacyjnie. Dominuje w tej kategorii młodzież, zwłaszcza panie, ale nie brak i ludzi starszych. W roku 2003, zawodnik amerykański, jako pierwszy w tej kategorii wykonał skok potrójny - toeloopa.

Sędziowanie

Na chwilę obecną (sezon 2005/06) równolegle funkcjonują dwa systemy oceniania - system szóstkowy (potocznie zw. starym systemem) oraz Code of Points (system nowy, cały czas ulepszany, wprowadzony po zamieszaniu z ocenianiem na Igrzyskach w Salt Lake City.

System szóstkowy

W starym systemie oceniania każdy z dziewięciu sędziów (w konkurencji tańców obowiązkowych par tanecznych sześciu) przyznawał dwie oceny w rozpiętości od 0.0 do 6.0 (np. 4.6 ,5.9). W pierwszej nocie oceniano wartość techniczną programu, w drugiej wrażenie artystyczne; bardzo często druga ocena była wyższa od pierwszej. Jeżeli dany zawodnik(cy) otrzymali niższą ocenę pierwszą, a wyższą drugą (np. 5.7:5.8 a ich konkurenci 5.8:5.7) to wygrywał(li) u danego sędziego, gdyż decydującą była ocena za wrażenie artystyczne. Wystawiając oceny sędziowie porównywali zawodnika(ów) względem siebie i ustawiali na określonym miejscu (np. zawodnik mógł wygrać dany program gdy przez pięciu sędziów został on oceniony na 1 miejscu a przez czterech na 2). System ten opierał się na zasadzie odejmowania punktów za błędy. Po obejrzeniu programu każdy sędzia decydował jaką ocenę przyznałby, gdyby program został wykonany bezbłędnie, a następnie dokonywał odjęć. Za programy wykonane na najwyższym poziomie mogła być przyznana tzw. "ocena marzeń" 6.0 (szóstka). Po zakończeniu kolejnych konkurecji zawodnikom przypisywano punkty ułamkowe wedle zajętych miejsc, co wynikało z ważności programów (np. program dowolny był ważniejszy od krótkiego dlatego stanowił 60% oceny łącznej (końcowej) a program krótki 40% dlatego pierwszy zawodnik po p.krótkim dostawał 0.4 pkt następni 0.8, 1.2, 1.6, pierwszy po p.dowolnym 0.6 kolejni 1.2, 1.8, 2.4). Po podsumowaniu wyników w ocenie łącznej lepszy był zawodnik z mniejszą ilością punktów ułamkowych. System ten opierał się na bardzo subiektywnych ocenach sędziowskich, co najlepiej można było zauważyć, przy ocenianiu sportowców z własnego kraju.

Code of Points

Potocznie zwany nowym systemem, został wprowadzony w 2002, po aferze z sędziowaniem na Igrzyskach Olimpijskich w Salt Lake City. Przez pierwszy sezon stosowany na próbę podczas zawodów z serii Grand Prix. Od sezonu 2004/2005, wykorzystywany podczas Mistrzostw Europy, Mistrzostw Świata i Mistrzostw Czterech Kontynentów oraz na większości mniejszych imprez międzynarodowych i zawodach krajowych.

W systemie tym zawodnicy mają ściśle określoną liczbę i rodzaj elementów, jakie muszą wykonać. Każdy element ma swoją wartość bazową. Sędzia główny i kontroler techniczny po występie nazywają poszczególne wykonane elementy i określają ich stopień trudności, a sędziowie oceny oceniają jakość ich wykonania poprzez pozostawienie wartości bazowej, bądź dodanie/odjęcie od 1 do 3 punktów. Do tak powstałej oceny technicznej, dochodzą tzw. komponenty w ramach których oceniane są - między innymi - połączenia elementów, choreografia, interpretacja itp. Sędziowie wystawiają za nie od 0 do 10 punktów - z dokładnością do 0,25. Skrajne noty są odrzucane, a pozostałe dodawane do siebie. Dodatkowo, zawodnik może stracić punkty za upadek, opóźnione w stosunku do muzyki zakończenie programu, zakazane elementy itp.

W ten sposób powstałe noty, są mnożone przez konkretne mnożniki - zależnie od tego, czy był to program krótki, kwalifikacyjny, czy dowolny (taniec obowiązkowy, oryginalny lub dowolny). Powstałe wartości dodaje się do siebie i wygrywa osoba, która zdobyła najwyższą liczbę punktów.

Ważniejsze zawody

Pierwsze zawody w łyżwiarstwie figurowym zorganizowano już w 1871 we Wiedniu. Zawody łyżwiarskie pojawiły się bardzo wcześnie na Igrzyskach Olimpijskich, a, co ciekawe, były to Letnie Igrzyska Olimpijskie w 1908 w Londynie. Rozdano wówczas medale w konkurencjach indywidualnych i par sportowych. Drugi raz łyżwiarstwo figurowe pojawiło się na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Antwerpii w 1920. Dopiero w 1924 zorganizowano pierwsze Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Chamonix, na których pojawiło się oczywiście łyżwiarstwo.

Jeszcze dłuższą tradycję mają mistrzostwa świata i mistrzostwa Europy w tej dyscyplinie. Mistrzostwa świata organizowane są: dla mężczyzn - od 1896, dla kobiet - od 1906, dla par sportowych - od 1908, a dla par tanecznych - od 1951. Natomiast mistrzostwa Europy organizowane są: dla mężczyzn - od 1891, dla kobiet i dla par sportowych - od 1930, a dla par tanecznych - od 1954.

Od sezonu 1998-1999 organizowany jest cykl imprez Grand Prix, podczas którego startują najlepsi zawodnicy. Cykl ten jest oddzielnie rozgrywany dla kategorii juniorów.

Mistrzostwa Polski rozgrywane są od 1922, kiedy to przyznano tutuły mistrzowskie w jeździe indywidualnej mężczyzn oraz w parach sportowych. Od 1930 rozgrywane są zawody w jeździe indywidualnej kobiet, a od 1956 - w parach tanecznych.

Kalendarz imprez międzynarodowych na lata 2003-2006, dostępny jest na stronie ISU (ISU), natomiast kalendarz imprez krajowych na sezon 2004/2005, dostępny jest na stronie Polskiego Związku Łyżwiarstwa Figurowego (.pdf)

Zobacz też

Linki zewnętrzne