SI-systemet

Kilogram.jpg er ei grunnleggjande SI-eining. Denne internasjonale kilogramstandarden er laga av platina-iridium og lagra under tilhøve fastsette av CGPM i 1889.]]

SI-systemet (frå fransk: Système International d'Unités) er det internasjonale systemet for måleiningar. Formålet med systemet er å danne ein standard einingar som kan nyttast til vitskaplege, tekniske såvel som kvardagslege målingar.

SI er bygd opp av sju fysisk definerte grunneiningar og to geometrisk definerte supplementseiningar. Desse har ein så kombinert til ulike avleia einingar.

Historikk

SI-systemet vart oppretta i 1960 av Generalkonferansen for mål og vekt i Paris og er utforma av den internasjonale komiteen for mål og vekt (CGPM). Systemet er ei vidareføring av MKSA-systemet (metersystemet) som vart tilrådd i 1948 for bruk i alle land som hadde vedteke meterkonvensjonen. Det er dette systemet som med nokre endringar og tillegg har blitt til SI-måleeiningar. SI-systemet vart innført i Noreg ved kongeleg resolusjon av 19. juni 1977.

Einingar

Dei sju fysisk definerte grunneiningane og to geometrisk definerte supplementseiningane er blitt kombinerte til ulike avleia einingar. Sjølv om SI-systemet har einingar som dekker så godt som alle mål, finst det ein del einingar som er særs utbreidt i daglegtale utan å inngå i sjølve systemet og som ein har blitt samde om å bruke som tilleggseiningar.

Grunneiningar

Clock lock.jpg, her markert med ein raud visar på ei klokke, er ei grunnleggjande SI-eining.]]

Eining	Symbol	Storleik
meter	m	lengd
kilogram	kg	masse
sekund	s	tid
ampere	A	elektrisk straum
kelvin	k	temperatur
candela	cd	lysstyrke
mol	mol	stoffmengde

Supplementseiningar

radian (rad) for vinkel
steradian (sr) for romvinkel

Avleia einingar

Barometer made in Poland.jpget viser atmosfærisk trykk i hekto pascal.]]

Eining	Symbol	Storleik
newton	N	kraft
elektrisk spenning	V	volt
frekvens	Hz	Hertz
joule	J	energi
watt	W	effekt
pascal	Pa	trykk
lumen	lm	lysfluks
lux	lx	lysmengd per areal
coulomb	C	elektrisk ladning
volt	V	elektrisk spenning
ohm	Ω	elektrisk motstand
farad	F	elektrisk kapasitans
weber	Wb	magnetisk fluks
tesla	T	magnetisk flukstettleik
siemens	S	elektrisk leiingsevne
henry	H	induktans
grader Celsius	°C	Celsius-temperatur
becquerel	Bg	radioaktivitet
gray	Gy	absorbert strålingsdose
sievert	Sv	ekvivalentdose
katal	kat	katalytisk aktivitet

Tilleggseiningar

Prefiks

Namn	Symbol	Faktor	Namn	Symbol	Faktor	Namn	Symbol	Faktor	Namn	Symbol	Faktor
yotta	Y	10²⁴	giga	G	10⁹	desi	d	10^-1	piko	p	10^-12
zetta	Z	10²¹	mega	M	10⁶	centi	c	10^-2	femto	f	10^-15
exa	E	10¹⁸	kilo	k	10³	milli	m	10^-3	atto	a	10^-18
peta	P	10¹⁵	hekto	h	10²	mikro	µ	10^-6	zepto	z	10^-21
tera	T	10¹²	deka	da	10¹	nano	n	10^-9	yocto	y	10^-24

Sjå au

SI-prefiks

Bakgrunnsstoff

bipm.fr, Bureau International des Poids et Mesures
nist.gov, National Institute of Standards and Technology

SI-systemet | SI | SI

Gourt Home::Gourt :: SI-systemet