Frankrike

Frankrike er ein republikk i Vest-Europa med fleire territorium i Stillehavet og det karibiske havet. Den europeiske delen blir sagt å vera sekskanta, med tre kystar mot Middelhavet, Atlanterhavet og den engelske kanalen, og tre landegrenser: Til Spania og Andorra i sørvest, til Sveits, Italia og Monaco i søraust, og til Belgia, Luxembourg og Tyskland i nord. Bare kanalen skil landet frå Storbritannia.

Landet har hatt stor innverknad på historia til både Vest-Europa og resten av verda. Den franske revolusjonen inspirerte til opprør og politisk endring i andre land, og innførte nye ordningar, som menneskerettane og SI-systemet, som skulle bli verdsomspennande. Frankrike har òg vore ei stor kolonimakt, og styrer framleis nokre fjerntliggjande territorium. I denne samanhengen har landet hatt ord på seg for å gjera mykje vondt mot dei det herska over.

Historie

Grensene til Frankrike i dag ligg stort sett ved dei same grensene som oldtidas Gallia, slik dei keltiske gallarne rådde over landet. Gallia vart erobra av Romarriket i det første århundret f.v.t., og gallarane tok til seg latinsk språk og kultur. Kristendomen slo røter i det andre og tredje århundret av vår tidsrekning. I folkevandringstida på 300-talet kom germanske stammar frå aust inn i Gallia. Fremst av desse var frankarane som namnet «Frankrike» kjem frå. Bruken av namnet «Frankrike» for den moderne republikken kjem frå eit føydalsk domene rundt Paris. Karl den stores frankiske keiserrike vart i 843 delt i en austre, ein sentral og ein vestre del. Den austre delen (som snart vart omgjort til Det heilage romerske rike) var starten på det som seinere har blitt Tyskland, den vestre delen vart Frankrike.

Etterfølgarane til Karl den store regjerte over Frankrike til 987, då Hugh Capet, hertug av Frankrike og greve av Paris, vart krona til konge av Frankrike. Hans etterfølgarar (som utgjorde dynastia Capetian, Valois og Bourbon.) styrte landet til 1792. Den franske revolusjon starta i 1789 og resulterte i at Frankrike vart ein republikk i 1792. Napoleon Bonaparte tok kontroll over republikken i 1799 og gjorde seg sjølv til første konsul. Fleire blodige krigar herja då over heile Europa, Naploeon erobra fleire land og etablerte nye kongedømer med sine eigne familiemedlemer som overhovud. Etter Napoleons endelege nederlag i 1815 vart det franske monarkiet gjeninnført, men vart så avskaffa og fulgt av ein ny republikk i 1848. Den andre republikken varte til Napoleons nevø Louis-Napoléon Bonaparte vart valgt til president og erklærte seg sjølv som keisar i 1852. Keisar Napoleon III vart avsatt og ein tredje republikk innført i 1870.

Frankrike var på den sigrande sida i begge verdskrigane på 1900-talet. Frankrike leid likevel store tap både økonomisk og menneskeleg. Særleg den første verdskrigen gjorde stor skade i Frankrike. Det franske verdsimperiet mista store landområde, og statusen som ein dominerande verdsmakt forsvann. Etter den andre verdenskrigen vart den fjerde republikken danna. I 1958 vart det utarbeida eit semipresidensielt demokrati, kjent som den femte republikken.

Etter siste verdskrig har Frankrikes forsoning og samarbeid med Tyskland vist seg å vera sentralt i spørsmålet om politisk og økonomisk integrasjon av Europa, mellom anna med innføring av felles valuta (euro) i januar 1999.

Frankrike har stått i spissen av europeiske statar som ønskjer å nytta den monetære unionen til å fremme eit meir samla og handlekraftig europeisk politisk-, forsvars- og tryggleiksapparat. Men det er teikn på at dette har gått for fort for folket i Frankrike. I ei folkeavrøystning i mai 2005 vart det fleirtal mot ratifiseringa av traktaten om ei forfatning for Europa.

Fr-map.png

Regionar

Frankrike er delt inn i 22 regionar. Regionane er igjen delt inn i departement, som igjen er delt inn i arrondissement og kommunar.

Dei franske regionane er:

Lenkjer ut

Frankrike | EU-land | Land i Europa | NATO-land | Schengen-land

Gourt Home::Gourt :: Frankrike

Historie

Regionar

Lenkjer ut