Verstedelijking of urbanisatie is de geleidelijke uitbreiding van intensief bewoonde gebieden, als gevolg van bevolkingsgroei en veranderingen in het levenspatroon van de bevolking. Meestal gaat verstedelijking ten koste van landbouw- of natuurgebieden.

Geschiedenis en oorzaken

Hoewel er nog in de oudheid zeer grote steden bestonden (b.v. Rome anno 100 n.C. : 650 duizenden inwoners) kon pas ten tijde van de Industriële revolutie de grote groei van de steden beginnen. Betere landbouwtechnieken lieten toe met kleinere mankracht grotere opbrengsten te realiseren, waardoor meerdere mensen buiten landbouw (in industrie dus) tewerkgesteld konden worden. Dankzij ontwikkelingen op het domein van vervoer werden de steden minder afhankelijk van hun directe omgeving , want het voedsel voor het groeiende aantal stedelingen kon van grotere afstand aangevoerd worden. Tegelijkertijd eisten fabrieken steeds meer arbeiders. Verstedelijking was dus tegelijkertijd zowel het gevolg als de oorzaak van de Industriële revolutie.

Om een voorbeeld te geven: de bevolking van Londen groeide tussen 15de en begin van 19de eeuw van 45 duizend tot 865 duizend inwoners. Tegelijkertijd groede de aandeel van stedelingen in de totale wereldbevolking groeien: in het begin van 19de eeuw woonden er wereldwijd 20,3 miljoen mensen in de steden (3% van de totale wereldbevolking), in 1900 - 224,4 miljoen (13,6%), in 1950 - 729 miljoen (28,8%), in 1980 - 1821 miljoen (41,1%).

De verstedelijking heeft grote invloed op het leefpatroon van de mensen had. In plaats van traditionele patriachale plattelandsgezien, waar meerdere generaties onder één dak woonden, kwam er gezin bestaande uit twee echtgenotes en hun kinderen. Dat heeft ook in meer individualisme geresulteerd (want familibanden werden losser).

In Europa en Noord-Amerika werd het eerste stadium van verstedelijking tegen jaren 30-50 voltooid. In somminge Latijns-Amerikaanse landen is zij bijna voltooid, in andere Latijns-Amerikaanse en Aziatische landen is zijn nog volop op de gang (denk aan de krottenwijken waar vrogere boeren in hoop op beter leven komen wonen). In vele Afrikaanse landen is de verstedelijking nog niet eens begonnen.

Suburbanisatie

Toch wil het niet zeggen dan er sinds vijftiger jaren de evolutie van verstedelijking in Europa en Amerika gestopt is. Na de eerste stadium komt de tweede die onder de naam suburbanisatie (van suburb, Engels voor buitenwijk) bekend is. Nu gaat de mensenstroom in andere richting. Mensen willen uit de stad om gebrek aan ruimte, lawaai, luchtbvervuiling e.d. te ontvluchten (stadsvlucht). Hoewel mensen dus ogenschijnlijk buiten de stad gaan wonen, is deze proces ook een resultaat en een onderdeel van verstedelijking, want de voorstadsinwoners zijn zeker geen plattelandsmensen van vroeger. Ze doen niet aan landbouw (hoogstens een tuintje met wat bloemen), en ze zijn nog steeds afhankelijk van de stad, die nog steeds hen "bedient" (werkgelegenheid, onderwijs, cultuur)

Gevolgen voor het milieu

Verstedelijking heeft vaak grote nadelige gevolgen voor de waterhuishouding in een gebied. De neerslag die er valt kan niet langer in de bodem infiltreren en komt versneld tot afstroming in de rivieren en beken die het gebied doorkruisen. Die krijgen daardoor te maken met hogere debieten, waardoor de kans op overstromingen en dijkdoorbraken in de benedenloop van de rivier groter wordt.

Ruimtelijke ordening

Урбанизация | Urbanisierung | Urbanization | עיור | 用途地域 | Urbanizacja | Урбанизация | Urbanisering