De vagina of schede is de benaming voor het inwendige deel van het geslachtsorgaan dat bij vrouwelijke dieren (waaronder de mens) de baarmoeder met de buitenkant van het lichaam verbindt. Het uitwendige deel wordt vulva genoemd.
De vagina is geschikt om de penis in te brengen bij de geslachtsgemeenschap of coïtus. Als daar een zwangerschap uit voorkomt, is de vagina een deel van het geboortekanaal bij de bevalling.
Vagina is een Latijns woord dat onder andere de schede van een zwaard betekent.
In de vagina is afscheiding aanwezig, zgn. vaginale afscheiding (als deze abnormaal is fluor vaginalis). De afscheiding bestaat uit slijm geproduceerd door de baarmoedermond (cervix), afgestoten epitheel van de vagina. Deze vaginacellen bevatten glycogeen (zie boven), dit wordt omgezet in melkzuur (lactaat) door de Lactobacillus. Deze bacterie hoort hier thuis en zorgt ervoor dat d.m.v. lactaatproductie de zuurgraad van de vagina laag blijft. Dit zorgt, samen met de slijmproductie uit de baarmoedermond, dat er geen bacteriën naar boven kunnen gaan waardoor infecties in de baarmoeder en de buikholte ontstaan. Deze afscheiding is normaliter reukloos en geeft verder geen klachten en heet daarom ook wel fluor albus (witte afscheiding of witte vloed). De hoeveelheid is afhankelijk van de cyclus. Halverwege de cyclus, rond de eisprong (ovulatie), neemt de afscheiding toe, daarna weer af. Afscheiding kan ook toenemen bij seksuele opwinding. Door verhoogde bloedtoevoer ontstaat congestie van bloed en daardoor komt vocht door de wand van de vagina (transudatie). Verder wordt afscheiding geproduceerd door verhoogde afgifte door de klieren van Bartholin (zie vulva) bij de vaginaopening.
Bij vrouwen die nog geen geslachtsgemeenschap hebben gehad wordt de vagina omrand door het maagdenvlies (hymen). 'Vlies' is echter een ongelukkige benaming. Het maagdenvlies is niet gesloten; er zit een grote opening in waardoor er bloed tijdens de menstruatie naar buiten kan. Als het hymen ondanks sport en tampongebruik te groot is voor penetratie van de vagina zal het maagdenvlies inscheuren, waarbij wat bloed kan vrijkomen, en pijnlijk kan zijn.
Sommige vrouwen hebben een zeer gevoelige erogene zone binnen hun vagina, genaamd de G-plek of G-spot, waarmee zij een orgasme kunnen bereiken. Voor de meeste vrouwen is echter stimulering van de clitoris nodig om tot een orgasme te komen. Dit stimuleren door middel van likken met de tong heet cunnilingus, populair: beffen. Om het vespreiden van venerische ziekten te voorkomen bestaan er zgn. beflapjes, gemaakt van latex en voorzien van een aangename reuk.
Veel vrouwen simuleren de coïtus met behulp van een vibrator of ingebrachte vibrerende plastic eieren.
Zoals voor alle woorden die met seksualiteit te maken hebben zijn er in de taal vele alternatieve woorden voor vagina.
Extern zichtbaar lichaamsdeel | Geslachtsorgaan | Latijn
Влагалище | Vagina | Pochva | Skede (kønsorgan) | Vagina | Vagina | Vagino | Vagina | مهبل | Emätin | Vagin | Faighean | Vaxina | נרתיק | Vagina | Vagina | Uki | Vagina | 膣 | vibna | Makštis (lytinis organas) | Vagina | Vagina | Dasche | Pochwa (anatomia) | Vagina | Влагалище | Vagina | Pošva | Nožnica | Вагина | Heunceut | Slida | Puke | Vajina | Матка | Âm đạo | 阴道