Een touw of koord is een middel om zaken bij elkaar te binden, of om trekkrachten over te brengen. In het laatste geval gebruikt men vaak een dikkere variant en spreken we van een zeel of kabel. Kabels zijn ineengedraaide touwen.
Een touw wordt gemaakt door dunne draden te vlechten of door vezels of strengen om elkaar heen te draaien; dit heet slaan. Touwen worden vervaardigd door een touwslager (of "zeeldraaier") in een touwslagerij op een lijnbaan. Vroeger bestonden touwen vooral uit natuurlijke vezels, zoals hennep en vlas; tegenwoordig worden kunstvezels gebruikt, zoals nylon.
Het gebruik van uit vezels vervaardigde kabels is in de industrie in de 20e eeuw afgenomen ten gunste van staalkabels. Voor sommige toepassingen, bijvoorbeeld zweefvliegerij zijn kunstofkabels aantrekkelijker.
Met touw worden diverse knopen of steken gemaakt.
Scheepvaart
Touwen zijn van groot belang in de scheepvaart. Zij zijn een onmisbaar onderdeel van de
tuigage van een
zeilschip. Voor het aanmeren en slepen van
schepen worden dikke kabels (zgn.
trossen) gebruikt. In de scheepvaart wordt de benaming
touw niet gebruikt. Daarvoor worden namen gebruikt die de functie van het touw aangeven (bijvoorbeeld
meerlijn,
tros voor vastleggen,
val,
schoot voor het manipuleren van zeilen). Als algemene benaming voor touw wordt
lijn, een
eind of
end gebruikt.
Vgl. de eindjes aan elkaar knopen.
Sterkte van een kabel
- Een onbeschadigde kabel die bestaat uit 100 even sterke om elkaar heen gedraaide touwen is 100 keer zo sterk als 1 van die touwen;
- Dezelfde kabel waarbij alle touwen gebroken zijn (maar wel op een andere plaats) is 99 keer zo sterk als 1 touw.
Opmerkingen:
- Strengen zijn om elkaar heen gedraaide vezels.
- een dun touw wordt ook wel een lijn of snoer genoemd.
Materialen
Voor touw kunnen diversei materialen toegepast worden. Vroeger werd touw uitsluitend gemaakt van natuurlijke grondstoffen, tegenwoordig hebben vanwege de treksterkte, slijtvastheid, weer- en windbestendigheid de kunststof materialen en ijzer/staal de voorkeur. Een aantal van de mogelijkheden:
- Natuurlijke stoffen
- Katoen
Katoen wordt verkregen uit de katoenplant, het is ecru van kleur en voelt zacht aan.
- Manilla
Manilla wordt gewonnen uit de bananenplant, het is bruin van kleur en voelt vrij ruw aan. Manilla is sterker dan katoen.
- Sisal
Sisal wordt gewonnen uit de bladeren van de Agave, is wit of ecru van kleur en voelt ruw aan.
- Hennep
Hennep wordt gewonnen uit de stengel van de cannabis-plant, het is lichtbruin van kleur en voelt redelijk zacht aan.
- Metaal
- IJzer/Staal
IJzer en staal zijn metalen die in draden getrokken kunnen worden. Als enkele draad wordt het gebruikt in verpakking, meerdere draden gedraaid in een kabel. De kabel heeft een grote treksterkte, maar is moeilijk te hanteren, niet soepel.
- Kunststoffen
- Polyamide of Nylon
Van polyamide wordt een sterke touwsoort gedraaid of gevlochten. Polyamide is zeer elastisch, kan tot 40% meegeven, maar neemt na het weghalen van de spanning zijn oude vorm weer aan.
- Polyester
Polyester heeft wel een hoge brekkracht, die niet door vocht aangetast wordt, maar is minder sterk dan polyamide. Polyester rekt wel veel minder, waardoor het voor niet rekkende lijnen goed gebruikt kan worden.
- Polypropyleen
Polypropyleen is minder sterk dan polyamide of polyester, maar is veel geoedkoper te produceren.
- Polyethyleen
Polyethyleen is goedkoop en licht, maar heeft een laag smeltpunt. Het levert een vrij stugge touwsoort op.
- Aramide
Aramide (Kevlar, Twaron) is een op de polyamides lijkende vezel, maar is veel sterker. Het is ook 5-8 keer sterker dan staal (bij gelijk gewicht)
- Dyneema
Dyneema is een van de super-vezels. Het wordt gemaakt van polyethyleen, maar lijkt daar niet meer op. Het is enorm sterk, tot 15 maal zo sterk als staal (bij een gelijk gewicht aan materiaal). Dyneema is licht, het drijft op water, en is waterbestendig.
Materiaal | Scheepvaart | Bevestigingsmiddel
Corda | Tov | Seil | Rope | String | Twine | Köysi | Stringa | ロープ | Lina