Tin (element)

Tin is een scheikundig element met symbool Sn en atoomnummer 50. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal.

Ontdekking

Tin is één van de vroegst ontdekte metalen en veelal in brons gebruikt. In 3500 v. Chr. was al bekend dat tin (evenals arseen en nikkel) een verhardend effect had op koper. Daardoor werd het gebruikt in onder andere gereedschappen.

Al voor de tijd van de Romeinen ontstond er een bloeiende handel tussen de tinmijnen in Cornwall en het Middellandse-Zeegebied. De Egyptische farao Pepi heeft rond 2300 v.C. een standbeeld laten maken waarin tin zat uit de tinmijnen van Cornwall.

Vanaf ongeveer het jaar 600 werd tin ook in zuivere vorm toegepast.

Het woord tin komt uit het Angelsaksisch. In het Latijn heet tin stannum, waar het symbool Sn vandaan komt.

Toepassingen

Tin hecht zich gemakkelijk aan ijzer en wordt daardoor vaak gebruikt als roestwerende coating ( blik). Andere toepassingen zijn:

Legering met lood voor Orgelpijpen.
In brons legeringen voor kerkklokken.
Als zachte soldeertin voor de productie van elektronische schakelingen en loodgieterswerk.
Het zout tinchloride wordt gebruikt als bijtmiddel.
Om glas een glad oppervlak te geven wordt het vaak in vloeibare vorm op tinnen platen gegoten (het proces van Pilkington).
Gesmolten tin wordt door een tingieter in vormen gegoten voor de vervaardiging van gebruiksvoorwerpen (oud bestek) of siervoorwerpen (tinnen soldaatjes).

De naam tin wordt in het Engels soms foutief gebruikt voor dunbladige metalen. Het tinnen blikje is daar het beste voorbeeld van omdat blikjes worden vervaardigd van aluminium of van staal dat met een dun laagje tin tegen roestvorming wordt beschermd.

Opmerkelijke eigenschappen

Tin is een buigzaam, kneedbaar en zeer kristallijn zilverachtig-wit metaal dat bij buiging een karakteristiek geluid geeft dat wordt veroorzaakt door de brekende kristallen. Het metaal is bestand tegen zee- en kraanwater, maar is oplosbaar in de meeste zuren.

Bij standaarddruk komen er twee allotropen van tin voor. Bij lage temperatuur komt het voor als grijs - alfa - tin met een kubische kristalstructuur vergelijkbaar met die van silicium en germanium. Bij temperaturen boven de 13,2°C verandert het naar wit - beta - tin. In deze vorm heeft het een tetragonale structuur. Bij afkoeling keert het weer terug naar de kubische vorm. Vroeger werd dit proces wel tinpest genoemd; het kan worden voorkomen door toevoeging van antimoon of bismut.

Verschijning

Op vrijwel alle continenten op aarde komt tin voor. Het erts wordt bij hoge temperatuur in ovens gereduceerd met koolstof. Het enige commercieel aantrekkelijke tinbevattende mineraal is cassiteriet, dat vooral in Zuidoost-Azië in ruime mate gevonden wordt. Andere mineralen die in lage concentraties tin bevatten zijn: staniet, cylindriet, frankeiet, canfieldiet en tealliet.

Isotopen

Meest stabiele isotopen						-	Iso	RA (%)	Halveringstijd	VV	VE (MeV)	VP		¹¹²Sn	0,97	stabiel met 62 neutronen					¹¹⁴Sn	0,65	stabiel met 64 neutronen					¹¹⁵Sn	0,34	stabiel met 65 neutronen					¹¹⁶Sn	14,54	stabiel met 66 neutronen					¹¹⁷Sn	7,68	stabiel met 67 neutronen					¹¹⁸Sn	24,22	stabiel met 68 neutronen					¹¹⁹Sn	8,58	stabiel met 69 neutronen					¹²⁰Sn	32,59	stabiel met 70 neutronen					¹²¹Sn	syn	27,06 u	β	3,674	¹²¹Sb		¹²²Sn	4,63	stabiel met 72 neutronen					¹²⁴Sn	5,79	stabiel met 74 neutronen					¹²⁶Sn	syn	1×10⁵ j	β	8312	¹²⁶Sb

Van alle elementen komen er van tin de meeste stabiele isotopen voor (10). Daarnaast zijn er ongeveer 18 radioactieve isotopen bekend.

Toxicologie en veiligheid

Via blikvoeding krijgen mensen lage concentraties tin binnen. Tot op heden zijn daarvan geen schadelijke gevolgen bekend en dus kan worden gesteld dat tin ongevaarlijk is. Rond 1965 steeg de tinprijs exponentiëel (tot 45 euro per kilogram, nu: 5 euro per kilogram), waardoor vele tingieters om de kostprijs te drukken hun legering met lood aanlengden. Als uit zo'n tinnen beker gedronken werd liep men uiteraard het risico van loodvergiftiging.

Zie ook

Scheikunde
Periodiek systeem
- Standaard
- Alternatief
Isotopentabel
- Complete tabel
- Tabel in delen
Lijst met elementen

Externe links

Koolstofgroep

Gourt Home::Gourt :: Tin (element)