Koolvlieg_bloemkool.jpg Delia brassicae]] Schadelijke insecten worden plaaginsecten genoemd wanneer ze economische schade toebrengen aan nuttige planten, dieren of aan de mens zelf.

Directe schade wordt veroorzaakt doordat de plaag zich voedt op de prooi en deze te verzwakt of doodt. Indirecte schade kan soms ernstiger zijn wanneer het plaaginsect plantenziekten overbrengt. Er zijn bijvoorbeeld ernstige plantenvirussen die worden overgebracht door bepaalde bladluizen; sommige muggensoorten brengen malaria en andere ziektes over op mens en dier.

Van gewassen zijn duizenden soorten plaaginsecten wereldwijd bekend. Zij behoren voornamelijk tot de vlinders (vele honderden soorten bladetende rupsen en bladmineerders), kevers (bladetend, borend in takken en vruchten, voorraad insecten), vliegen (borend in fruit, bladmineerders, galvliegen), Hemiptera (wantsen), witte vliegen, bladluizen, schildluizen en vele andere soorten luizen), Thysanoptera (thripsen), Orthoptera (sprinkhanen). Mijten worden om praktische redenen ook vaak bij de plaaginsecten gerekend al zijn zij eigenlijk geen insecten maar Arachniden.

De rol van natuurlijke vijanden

---

Vrijwel elke insectensoort heeft natuurlijke vijanden. Dit zijn parasitoïden, predatoren en ziektes.

Daardoor zijn lang niet alle schadelijke insecten ook daadwerkelijk plaaginsecten. Zonder natuurlijke vijanden zouden een onnoemelijk aantal economische schade kunnen aanrichten en tot de plaaginsecten gerekend moeten worden.

Nadelen van chemische bestrijding

---

Op het eerste gezicht ligt het voor de hand insectenplagen met behulp van insecticiden te bestrijden. Insecticiden zijn echter vaak schadelijk voor het milieu. Dit kan in de eerste plaats negatieve gevolgen hebben voor degene die de plaaginsecten chemisch probeert te bestrijden, vooral als er efficiënte natuurlijke vijanden zijn die veel te lijden hebben van de chemische bestrijding. In de loop van de tijd wordt de plaag steeds talrijker en zal steeds intensiever moeten worden bestreden.

Natuurlijke vijanden van andere schadelijke insecten, zelfs die van andere gewassen, kunnen ook worden gedood zodat niet alleen de aantallen maar ook het aantal soorten plagen toeneemt op verscheidene gewassen. Veel andere schade kan worden toegebracht aan het milieu bijvoorbeeld door vervuiling van grondwater, vergiftiging van andere diersoorten, vooral van nuttige insecten, vogels en vissen. Residus van bestrijdingsmiddelen kunnen via het gewas door de mens geconsumeerd worden en bovendien kunnen plagen vaak resistentie tegen bestrijdingsmiddelen ontwikkelen.

Geïntegreerde bestrijding

---

Tegenwoordig worden vaak veel maatregelen genomen waardoor chemische bestrijding zodanig kan worden teruggebracht dat de schade aan het milieu wordt beperkt. Dit geheel van maatregelen noemt men geïntegreerde bestrijding (in het Engels IPM: Integrated Pest Management). Deze bestrijdingmethoden omvatten naast de chemische bestrijding onder andere: Biologische bestrijdingsmethode, inzetten van resistente gewassen, aanpassing van landbouwmethodes.

Genetische modificatie

---

Veredelingsbedrijven hebben met behulp van genetische modificatie inmiddels een hele reeks genetisch gemodificeerde rassen gekweekt en op de markt gebracht. Zo zijn maïsrassen resistent gemaakt tegen de maïswortelboorder en katoen tegen de Boll Worm (Anthonomus grandis).

Ook is de malariamug aangepast, waardoor deze geen malaria meer kan overbrengen.

insect | landbouw | tuinbouw | Entomologie