Substantivering of nominalisatie is het veranderen in een zelfstandig naamwoord van een woord dat tot een andere klasse behoort. In theorie is dit met alle woordsoorten mogelijk.

Bijvoorbeeld:

• Een interessant gesprek — het interessante van het gesprek

• Zij verlaten de zaal — hun snelle verlaten van de zaal

• Wij zijn voor! — ons voor

Een substantief dat het resultaat is van een substantivering is in het Nederlands steeds onzijdig en normaal gesproken niet verplicht. Er bestaan echter talen waar dergelijke substantiveringen de gebruikelijke wijze zijn om een actie uit te drukken, b.v. Schots-Gaelisch:

• Bha iad ag èisteachd — zij waren aan het luisteren

(èisteachd is tevens vrouwelijk, daar deze taal geen onzijdig geslacht kent.)

Afhankelijk van het grammaticale model dat men aankleeft, hebben substantiveringen andere namen, gaande van translatie tot grammaticale metafoor. Het is vaak een retorisch procédé dat toelaat meerdere grammaticale participanten aan een element te verbinden dan het geval zou zijn bij de oorspronkelijke woordsoort. In die zin behoort het tot speciale stijlregisters en is in wezen een randfenomeen binnen de menselijke communicatie, wat voor complexe mogelijkheden het ook scheppe op het gebied van de syntaxis.

grammatica