Nikkel

Nikkel is een scheikundig element met symbool Ni en atoomnummer 28. Het is een zilverwit/grijs overgangsmetaal.

Ontdekking

In het gebied dat tegenwoordig bekend is als Syrië zijn bronzen voorwerpen gevonden die nikkel bevatten. De oudste sporen van het gebruik van nikkel leiden terug tot 3500 v. Chr. Uit oude Chinese geschriften blijkt dat nikkelhoudende mineralen zoals nikkoliet werden gebruikt om glas een groene kleur te geven.

Vaak werd nikkel aangezien voor koper, een element waarmee nikkel veel overeenkomsten heeft. In 1751 probeerde Axel Frederik Cronstedt het "koper" te isoleren uit nikkoliet. Tot zijn verbazing bleef er een zilverwit poeder over dat hij nikkel noemde.

Vanaf 1881 werd nikkel gebruikt voor muntgeld. De naam nikkel is afkomstig van het Duitse Kupfernickel (Duivelskoper).

Toepassingen

Het grootste deel van het wereldwijd geproduceerde nikkel wordt gebruikt in bij de productie van roestvrij staal en allerlei legeringen. Andere toepassingen zijn:

Oplaadbare (nikkel-cadmium) batterijen
Muntgeld (euromunten, alleen €1 en €2)

ook wordt het gebruikt als Kathylisator (een stof dat een chemische reactie versneld) voor vetharding.

Opmerkelijke eigenschappen

Nikkel is ferromagnetisch. De aardkern bevat naast ijzer een aanzienlijke hoeveelheid nikkel.

Verschijning

De belangrijkste bronnen van nikkel zijn de mineralen limoniet, garniriet en pentlandiet. De laatste komt alleen voor in magma dat in vulkanen naar de oppervlakte komt.

Ongeveer 30% van alle wereldwijd gedolven nikkel komt uit bronnen in Ontario, Canada. Verder zijn er bronnen te vinden in Rusland (35%; rond Norilsk), Australië, Cuba en Indonesië.

Isotopen

Meest stabiele isotopen						-	Iso	RA (%)	Halveringstijd	VV	VE (MeV)	VP		⁵⁸Ni	68,077	stabiel met 30 neutronen					⁵⁹Ni	syn	7,6×10⁴ j	EV	1,072	⁵⁹Co		⁶⁰Ni	26,223	stabiel met 32 neutronen					⁶¹Ni	1,140	stabiel met 33 neutronen					⁶²Ni	3,634	stabiel met 34 neutronen					⁶³Ni	syn	100,1 j	β	3,672	⁶³Cu		⁶⁴Ni	0,926	stabiel met 36 neutronen

In de natuur komen er vijf stabiele nikkel isotopen voor, waarvan ⁵⁸Ni het meest. Er zijn ongeveer 20 radioactieve isotopen bekend met halfwaardetijden uiteenlopend van enkele seconden tot duizenden jaren. ⁵⁶Ni wordt in enorme hoeveelheden geproduceerd in type II supernova's. Via ⁵⁶Co vervalt dat tot het stabiele ⁵⁶Fe.

⁵⁹Ni wordt vaak gebruikt bij ouderdomsbepalingen van meteorieten en bij onderzoek naar het zonnestelsel.

Toxicologie en veiligheid

In poedervorm is nikkelsulfide carcinogeen. Nikkelcarbonyl (Ni(CO)₄) is een extreem giftig gas. Metallisch nikkel kan allergische reacties opwekken.

Zie ook

Scheikunde
Periodiek systeem
- Standaard
- Alternatief

Isotopentabel
- Complete tabel
- Tabel in delen
Lijst met elementen

Externe links

Platinagroep

Gourt Home::Gourt :: Nikkel