Mens

Related Topics:
Menshikov,_Oleg :: Menstruation :: Mensen :: Mens_en_Maatschappij :: Menston :: Menswear :: Menstrie :: Mensah,_E.T. :: Mensenrechten :: Mensa

De mens (Homo sapiens) is een hoogontwikkelde primaat behorend tot de superfamilie der mensapen (Hominoidea), waartoe ook de gibbons, orang-oetangs, gorilla's en chimpansees behoren. De mens is de enige nog levende soort uit het geslacht Homo, hoewel er wel stemmen op zijn gegaan om de mens met de twee soorten chimpansees in één geslacht te plaatsen.

In de filosofie en het recht wordt er een onderscheid gemaakt tussen de begrippen "mens" of "menselijk wezen" en "persoon". De eerstgenoemde verwijst naar iemand die tot de soort behoort, terwijl de laatstgenoemde naar een rationele geest verwijst.

Etymologie

Het woord "mens" (Duits Mensch, Zweeds människa, Deens menneske) is een variant van "man" (Duits Mann, Engels man), die uiteindelijk teruggaat op een Indo-Europese stam *men-: "denken" of *me-: "meten". Deze stam treft men aan in Latijn mens, mentis: "geest, verstand" (vergelijk Engels mind), memoria: "geheugen, herinnering", Grieks menos: "geest", mnèmè: "geheugen", Sanskriet man-: "denken, geest". In het Oud-Indisch bestaat tevens Manu: "(oer-)mens", modern Hindi manusha: "mens, man".

Deze oerbetekenis komt overeen met de wetenschappelijke naam Homo sapiens (Latijn: "verstandige" of "denkende" mens). Het woord homo, hominis is mogelijk verwant met humus: "aarde, bodem". Het Franse homme wordt zowel gebruikt voor "mens" als voor "man", hetgeen het bekende woordenspel "Madame, vous êtes un homme" mogelijk maakt. Het Hebreeuwse adam: "mens" wordt wel verbonden met adamah: "aarde", hetgeen een parallel met homo oplevert.

De etymologie van het Griekse woord voor "mens" (anthrôpos, dat reeds in het Myceens als a-to-ro-qo wordt aangetroffen) is niet duidelijk. Men vergelijkt an- met Grieks anèr, andros: "man". In het Grieks is de voor het Indo-Europees gepostuleerde laryngaal sjwa-1 als a- bewaard gebleven (vergelijk Grieks amelg- met Nederlands melk). Anèr zou daarmee verwant zijn met Sanskriet nâra, Welsh ner: "man, mens". Maar anthr- is niet met an(d)r- in verband te brengen: de "d" is eufonisch zoals in Hendrik (vergelijk Henri, Enrico, Henryk). Het element -ôp- zou op Grieks ops, opos: "oog, gezicht" (Myceens okw-, vergelijk Latijn ocu-lus: "oog") kunnen teruggaan. Anthrôpos zou dus eventueel kunnen betekenen "hij met het gezicht van een man of mens", hetgeen niet alleen een regressio ad infinitum zou impliceren, maar waarvoor men ook eerder het Griekse woord androps zou hebben verwacht.

Anatomie

Zie ook: Menselijke anatomie

Een mens behoort tot de gewervelden en beschikt onder meer over twee benen, twee armen en een hoofd. Het geraamte van de mens is inwendig. Voorziening van de cellen van het menselijk lichaam van de juiste voedingsstoffen geschiedt door een apart stelsel, de bloedsomloop, dat wordt 'aangedreven' door het hart. Via de longen wordt het bloed voorzien van zuurstofhoudende stoffen, en via de maag en darmen van andere noodzakelijke stoffen. Afvoer van afvalstoffen vindt plaats via de lymfen.

Behalve als een ontwikkeld biologisch systeem wordt de mens door velen ook beschouwd als een wezen met een zeker geestelijk leven. De mens wordt door veel mensen gezien als de meest intelligente levensvorm op aarde.

Voortplanting

De manier waarop mensen elkaar benaderen tijdens geslachtsgemeenschap is voor het grootste gedeelte uniek in de dierenwereld. Behalve de bonobo zijn mensen de enige primaten die elkaar van de voorkant ontvangen. Na een zwangerschap van ongeveer 40 weken (9 maanden) wordt een baby geboren.

Geschiedenis van de mens

Zie ook Homo (geslacht)

Vergeleken met andere diersoorten omvat de bestaansgeschiedenis van de mens een relatief korte periode.

De moderne mens kwam als Cro-Magnonmens circa 40.000 jaar geleden naar Europa, maar bestond in Afrika al langer. Deze 'Afrikanen' worden wel gezien als voorlopers van de Neanderthaler en Cro-Magnonmens. Met de vondst van de twee schedels bij de Omo-rivier in 1967 werd deze theorie onderbouwd. Wetenschappers hadden deze twee schedels op 130.000 jaar gedateerd. Nieuw onderzoek lijkt aan te tonen dat twee schedels van Homo sapiens mogelijk veel ouder (195.000 jaar) zijn. Dit is te lezen het wetenschappelijk tijdschrift Nature van 17 februari 2005.

Sommigen claimen, naar aanleiding van enkele vondsten in China, dat blijkt dat Homo sapiens op verschillende plaatsen in de wereld tot ontwikkeling is gekomen. Niet alleen in Afrika, zoals tot nu toe werd gedacht, maar ook in China.

De mensheid

De mensheid is een verzamelnaam voor alle mensen. De mens is in staat over zichzelf na te denken en zich in anderen te kunnen verplaatsen. Ook kan de mensheid technologieën ontwikkelen en nadenken over en oplossingen vinden voor wetenschappelijke vraagstukken. De mens is meer dan enig andere diersoort in staat om zijn leefomgeving te veranderen, ten goede van zichzelf. Met dammen en dijken controleert de mens de loop van het water, en met de bouw van woningen, die vaak in groten getale bij elkaar te vinden zijn en zo dorpen of steden vormen, weet de mens zich te beschermen tegen het klimaat. Landbouw stelt mensen in staat de voedselproductie te beheersen. De geneeskunde stelt mensen in staat om zware ziekten te boven te komen. Een ziekte als pokken is door vaccinatie bijna uitgeroeid.

Mensen kennen een cultuur, die te herkennen is aan uiterlijk, bestuur, tradities, gebruiken, taal, religie, rijkdom en eetgewoonten. Culturen verschillen over het algemeen per regio, alhoewel verscheidene culturen ook naast elkaar voorkomen. Een cultuur kan een onbeperkt aantal subculturen bevatten, die elk hun eigen gewoontes, etc. hebben. Sommige culturen botsen met elkaar, wegens onverenigbare ideeën. Vele oorlogen hebben dan ook hun oorzaak in het verschil tussen enkele culturen. Dit heeft in sommige gevallen zelfs geleid tot genocide.

Een van de belangrijkste eigenschappen van de mens is de ontwikkeling van een taal voor communicatie. Door middel van ontwikkelingen in de twintigste eeuw is de mens in staat om wereldwijd met andere mensen te communiceren, alhoewel dit nog niet beschikbaar is voor ieder mens. De welvaart en de verdeling van de middelen is namelijk niet overal gelijk verdeeld.

Mede door de ontwikkeling van technologieën is de menselijke populatie zeer groot. In 2004 leefden er zo'n 6,3 miljard mensen op aarde. Dit heeft echter ook nadelige gevolgen voor de natuur. Natuurgebieden moeten plaats maken voor landbouwgebieden, steden, wegen en andere menselijke bouwsels. Lucht, grond en water raken vervuild en veel planten- en diersoorten worden met uitsterven bedreigd. Andere diersoorten weten echter weer van de mens te profiteren. Cultuurvolgers als de bruine rat, huismuis, huismus en stadsduif en huis- en landbouwdieren als hond, rund en kip hebben zich mede dankzij de mens over de aarde weten te verspreiden.

Gerelateerde onderwerpen