Kunst

Related Topics:
Kunst_und_Fotografie :: Kunst_og_kultur :: Kunst

Kunst is in essentie een toepassing van menselijke creativiteit. Kunst staat voor een scheppende activiteit, die vaak, maar niet noodzakelijkerwijs, appelleert aan het menselijk gevoel voor esthetiek. Kunst kan een aspect uitdrukken van het wereldbeeld, godsbeeld, mensbeeld en/of zelfbeeld van de kunstenaar, van zijn/haar gevoelens omtrent menselijke en/of sociale verhoudingen. Ook kan het dienen om de toeschouwer of toehoorder mee te nemen uit de dagelijkse realiteit, naar een door de kunstenaar gecreëerde wereld. Zo horen ook musiceren, acteren, filmen, (stripboeken) tekenen, weven, borduren en componeren (om slechts een paar voorbeelden te noemen) onder bepaalde voorwaarden tot de kunsten. Er is geen duidelijke scheidingslijn tussen kunst en sommige andere menselijke bezigheden.

Kunst, ambacht, tijdverdrijf

Of een uiting van activiteit als kunst, als ambacht of als tijdverdrijf wordt gezien is niet altijd even duidelijk. Mandenmaken bv. kán een kunst zijn; het is echter evengoed mogelijk dat het een ambacht is. Als de mandenmaker uitsluitend de bedoeling heeft een mand te maken, die groot genoeg is om een paar kilo aardappelen te bevatten, kan niet gezegd worden dat hij een kunstenaar is. Hij is dan wellicht een zeer bekwaam ambachtsman. Maar als hij daarnaast aan die mand een zo fraai mogelijke, unieke, vorm tracht te geven dan is het vrijwel zeker, dat men met een kunstenaar te doen heeft en dat zijn manier van vlechten tot de kunsten gerekend kan worden. Diezelfde redenering gaat op voor een groot aantal andere bezigheden; na het voorgaande is begrijpelijk dat drukkers, wevers, pottenbakkers en meubelmakers zowel kunstenaar als ambachtsman kunnen zijn. Het creëren van op zich zelf staande werken (dus geen massaproductie) is een voorwaarde om iets kunst te noemen.

Geschiedenis

Voor een uitgebreid artikel zie: Kunstgeschiedenis.

Al in de vroegste geschiedenis van de mens werd er kunst gemaakt. Door het vangen van de werkelijkhied van alledag èn bijzondere gebeurtenissen in het leven van de mens ontstonden de eerste vormen van kunst. Muziek, dans, theater, en tekenen (schilderen) zijn uitdrukkingsmogelijkheden geweest voor de primitieve mens om de wereld om zich heen te begrijpen dan wel een plaats te geven. Niemand kan echter vertellen wanneer uit holle takken en rietstengels de eerste muziekinstrumenten vervaardigd werden en wanneer de eerste melodieën van deze primitieve fluiten en hoorns over de aarde hebben geklonken, ook van de eerste dansen zijn nauwelijks sporen te vinden. Bij oude volken zijn kunst en godsdienst altijd nauw met elkaar verbonden geweest. Veel geleerden zijn bijvoorbeeld van mening, dat de rotstekeningen van de holenmens een religieuze betekenis hadden. Door de eeuwen heen hebben tempels en kerken tot de voortbrengselen van de bouwkunst behoord en ook schilder- en beeldhouwwerk stonden eeuwenlang in dienst van de godsdienstige praktijken van de makers en/of opdrachtgevers. het theater is mede ontstaan uit religie, en de her-uitvindingen van het theater door de eeuwen heen ging altijd via de priesters en gebedshuizen. Kunst is ook lange tijd bepaald geworden door de omgeving en de materialen, waarin en waarmee de mens moest leven.

Van kunstenaar naar toeschouwer

Op één punt lijken alle kunstwerken op elkaar: ze bezitten een bepaald patroon, een bepaald ontwerp. Dit geldt zowel voor een muziekstuk als voor een schilderij, voor een theaterstuk, voor literatuur; allen zijn door de kunstenaar op zeer zorgvuldige wijze gecomponeerd. Iemand is een kunstenaar als hij erin slaagt in zijn werk persoonlijke ideeën te verwerken op een dusdanige wijze, dat hij een creatief en uniek proces doormaakt, waarin hj een uniek werk afleverd. Kunst is pas kunst als de zintuigen van een ander het waarnemen. Pas in de ogen van de toeschouwer bestaat kunst. Of de toeschouwer, luisteraar, voeler, proever het werk mooi of lelijk vindt doet er in feite niet toe, als het werk maar enige emotie oproept.

De taal van de kunst

Zo kan je veel van de oude, primitieve gebruiksvoorwerpen als kunst zien, ze zijn immers uniek, met de hand gemaakt. Het grootste gedeelte van onze gebruiksvoorwerpen van nu wordt langs machinale weg vervaardigd; wie de behoefte voelt zich op een of andere wijze persoonlijk uit te drukken, zal zich meestal speciaal aan een of andere kunstvorm moeten wijden. Hij kan dat niet meer terloops in zijn werk doen. Een kunstenaar legt in zijn werk vaak zijn diepste gevoelens van vreugde, verdriet, vrees, mening of godsvrucht neer. Zulk werk spreekt een eigen taal, die verstaan kan worden door degene, die het kunstwerk ziet of er naar luistert. Of de toeschouwer daadwerkelijk datgene ziet wat de kunstenaar heeft "verteld" is niet van bepalend belang.

Abstract

Wie naar beneden kijkt uit een vliegtuig, dat kilometers hoog door het luchtruim suist, ziet een patroon van groene en gele velden met kleurige stippen: huizen en boerderijen. Door dat patroon slingeren de witte en blauwe linten van wegen en rivieren. Wat zo’n luchtreiziger ziet, lijkt meer op een landkaart dan op een landschapstekening; het lijkt in niets op schilderijen van velden, bossen, boerderijen of rivieren zoals we ze in veel kunsthandels kunnen kopen. Het beeld is door het ongewone standpunt van de toeschouwer veranderd in een abstract patroon. Veel moderne kunstenaars (schilders, beeldhouwers, tekenaars, fotografen, kunstwevers, enz.) hebben zich tot het abstracte patroon gewend. Ze zijn afgestapt van de traditionele afbeelding van de werkelijkheid en zoeken hun motieven in de werkelijkheid zoals zij die onder bepaalde omstandigheden zien of zoals zij deze willen gebruiken als aanleiding om hun eigen gevoelens tot uitdrukking te brengen. Het is een vergissing te menen dat abstracte kunst gemakkelijker te maken zou zijn dan traditionele, realistische kunst. Goede abstracte werken zijn meestal zeer zorgvuldig overwogen en gecomponeerd en veel bekende abstracte schilders hebben jarenlang naar de natuur gewerkt, voordat ze zich aan abstracties waagden.

Magisch realisme

In de abstracte kunst zijn talloze richtingen. Sommige kunstenaars werken volgens een methode, die we halfabstract zouden kunnen noemen. In een halfabstract schilderij zijn mensen, bomen, gezichten en voorwerpen nog wel te herkennen, maar ze zijn op alle mogelijke manieren vervormd of uit hun verband gerukt (magisch realisme). Dat abstracte kunst juist in deze tijd is ontstaan, is eigenlijk niet zo vreemd. Kunstenaars reageren meestal op het karakter en de geest van een bepaalde tijd. Onze tijd is een overgangstijd; oude ideeën tuimelen omver en gevestigde overtuigingen worden door allerlei oorzaken aan het wankelen gebracht…. en dat alles komt op een of andere wijze tot uitdrukking in verscheidene moderne kunstvormen; in de schilderkunst evengoed als in het werk van moderne beeldhouwers en in de composities van hedendaagse componisten en liedjesschrijvers... En zelfs toegepaste kunsten (zoals het ontwerpen en uitvoeren van meubels en van gebruiksvoorwerpen) kunnen zich niet helemaal aan de invloed van de abstracte kunst onttrekken en leveren werk af, dat vaak sterk afwijkt van het traditionele.

Het begrijpen van kunst

Veel moderne kunst is voor het publiek moeilijk te begrijpen. Moderne schilderijen en beeldhouwwerken worden dikwijls met opgetrokken wenkbrauwen bekeken; moderne muziek uitgekreten als waanzinnige herrie. Helemaal eerlijk is dat niet. Een moderne kunstenaar met eerlijke bedoelingen doet zijn uiterste best de onzekerheid en nieuwheid van deze tijd, zoals hij die ervaart, in zijn werk te verbeelden. Het publiek is echter op zijn hoede voor charlatans. Dat het resultaat verward lijkt, ligt niet zozeer aan de kunstenaar als aan de tijd, waarin hij leeft. Bovendien kan zijn werk begrepen worden. Door hen namelijk, die zélf de nieuwheid van hun tijd aanvoelen en hun eigen onrust, moed of angst terugvinden in het kunstwerk.

Toegepaste kunst

De moderne toegepaste kunst (meubelontwerpen, interieurverzorging, verpakkingsontwerpen, etc.) wordt tegenwoordig door tal van factoren beïnvloed.. Kunstenaars, die zich met deze kunstvormen bezighouden, besteden bijvoorbeeld bijzonder veel aandacht aan de bruikbaarheid van hun producten. Ze streven, om een voorbeeld te noemen, naar een zeer mooie stoel – maar zorgen er tegelijkertijd voor, dat die stoel uiterst gemakkelijk zit en dat de bruikbaarheid ervan niet wordt opgeofferd aan de schoonheid. Bovendien houden zij rekening met allerlei ontdekkingen van de moderne wetenschap. Sinds ze bijvoorbeeld weten dat blauwe kleuren de meeste mensen een gevoel van kilheid geven en rode en gele kleuren een gevoel van warmte, zijn ze in staat voor allerlei omstandigheden een betere kleurcombinatie te ontwerpen.

Wie bepaalt of iets kunst is of niet?

Over wat kunst precies is verschillen de meningen. Kan iemand kunst maken als het maaksel niet als kunst bedoeld is? Is kunst altijd een vorm van individuele expressie? Is een kunstwerk pas kunst als het af is?
In sommige gevallen wordt een ambachtelijk werk als kunstwerk bezien, maar dat is in alle gevallen subjectief. Natuurlijk is kunst altijd een persoonlijke expressie, maar ook hier weer bepaalt de toeschouwer/luisteraar het succes ervan. Een kunstwerk hoeft niet af te zijn om toch als kunst beoordeeld te kunnen worden. Michelangelo bijvoorbeeld heeft diverse beelden niet afgemaakt, waarbij de toeschouwer toch al reeds de echte kunstenaarshand herkent en waardeert.

Kunstvormen

Schilderkunst en Tekenkunst

De schilderkunst is vaak de eerste kunstvorm waaraan men denkt bij het woord kunst. Al de vroegste mens gebruikte kleuren om in rotswanden afbeeldingen te maken van de wereld om hem heen. In later tijden is de schilder- en tekenkunst geëvolueerd tot een ontzettend brede kunstvorm, met uitingen in vele vormen. Van figuratief (“je ziet wat het is”) tot abstract (“je voelt wat het zou kunnen zijn”). Uit de schilderkunst zijn andere kunstvormen ontstaan, waartoe bijvoorbeeld de mengvorm van tekening en tekst, de strip, behoort. Veel andere kunstvormen zijn terug te voeren op de schilderkunst: Borduurwerk, bijvoorbeeld is een vorm die in plaats van verf garen neemt.

Theater

Door zijn lichaam en stem in te zetten in het uitbeelden van de wereld om hem heen èn de wereld van de goden maakte de mens al een vroege vorm van theater. Hier ontstonden tegelijkertijd muziek en dans als kunstvormen. Kunstvormen die tot op de dag van vandaag veel samen opgaan. Door de oude Grieken werd het theater tot volwassen kunstvorm gebracht, en nadat de Romeinen het van de Grieken overnamen, en later lieten doodbloeden, ontstonden in de vroege Middeleeuwen weer nieuwe vormen van theater. Eerst in de kerk, later voor de deur van de kerk, en nog later ver van de kerk vandaan. Nu wordt theater vooral in speciale voor het theater gemaakte huizen gemaakt. Ook hier kan je spreken van een verschil als bij de schilderkunst: het figuratieve van de schilderkunst wordt in het theater vaak realistisch genoemd, en ook hier bestaat abstractie.

Muziek

Net als theater vindt muziek zijn oorsprong in de riten van primitieve volken. Langzaam leerde de mens om van de materialen om zich heen instrumenten te maken, die elk een ander geluid voortbrachten. Van holle boomstam tot drumstel, van rietje tot klarinet (nog steeds met rietje!). Soms wordt muziek gebruikt als ondersteuning van een dans, soms ook wordt dans toegevoegd aan muziek. Muziek heeft een enorme reikwijdte, de klassieke componisten die harmonisch componeerden, de trommels van de primitieve volkeren, de basdreun van moderne dance, de moderne klassieke componisten die atonale werken neerzetten.

Dans

Ook in dans is er de figuratieve en de abstracte vorm. Het ontstaan van dans gaat gelijk op met het ontstaan van het theater, waarbij je zou kunnen zeggen dat er in de eerste vormen nauwelijks onderscheidt te maken is tussen dans en theater. Ook nu gebruiken dans en theater veel dezelfde manieren van opbouw van een werk, waarbij tegenwoordig zelfs vaak tekst te horen is in dans. En dans(-achtige)beweging in toneelstukken

Beeldhouwkunst

De beeldhouwkunst omvat een grote verscheidenheid aan kunstuitingen. Van gebruiksvoorwerpen als potten en bekers, die niet alleen uit praktisch oogpunt zijn ontworpen, tot installaties op Stadspleinen en lang snelwegen. Soms worden ook bewegende installaties tot deze Kunstvorm gerekend (video-installaties, bewegende constructies in musea of buiten). Tussen beeldhouwkunst en schilderkunst is een grote band te zien. Ook hier is sprake van figuratieve kunst en abstracte kunst. Een groot verschil is dat beeldhouwkunst ook in praktische voorwerpen terug te vinden is.

Bouwkunst

Mengkunst (Cross-over)

Elke kunstvorm kan gecombineerd worden met één of meerdere andere kunstvorm(en). Wat er dan ontstaat noemt men cross-over. Het samenwerken of samengaan va verschillende disciplines. Maar ook het combineren van verschillende uitingen bìnnen een bepaalde kunstvorm (hip-hop met klassieke muziek bijvoorbeeld) wordt cross-over genoemd. Al vanaf het begin van de kunsten worden er uitwisselingen en mengvormen gemaakt.

Multimedia

Literatuur

Het vangen van de werkelijkheid van alledag en de wereld van de Goden in woorden is uitgegroeid tot literatuur.

Moderne Media

Hieronder vallen Kunstvormen als videokunst, audiovisuele installaties.

Zie ook

Kunst Cultuur

Gourt Home::Gourt :: Kunst