Krokodillen

Voor de Belgische treinbeïnvloeding Krokodil, zie: Crocodile.

De krokodillen (Crocodylidae) zijn een familie van krokodilachtigen (Orde Crocodylia). Onder deze familie bevinden zich de grootste soorten, en ook enkele afschrikwekkende uitgestorven soorten. Alligators, kaaimannen en gavialen zijn wel krokodilachtigen maar behoren tot andere families.

Algemeen

Krokodillen hebben een groot verspreidingsgebied en komen voor in Afrika, Azië, Noord- en Zuid-Amerika en Australië. Gavialen leven alleen nog in de Gangesrivier in India en alle alligators leven in Noord- en Zuid-Amerika.

De grootste soort is de zeekrokodil, waarvan het record staat op 8,25 m. Een afdruk van een nooit gevonden zonnebadend exemplaar was 10 m lang. Met een maximale lengte van 1,14 m is de dwergkrokodil het kleinste. De uitgestorven Deinosuchus was mogelijk tot 15 m lang.

Onderscheid met andere krokodilachtigen

Afgezien van de omvang van de grootste soorten zijn er enkele fysieke kenmerken die krokodillen onderscheiden van gavialen (Gavialidae) en alligators en kaaimannen (Alligatoridae). Ten eerste de schedel; krokodillen hebben een vrij lange schedel van naar verhouding normale breedte. De tanden zijn de sleutel tot het onderscheid met andere families. Vooraan steken een paar grote ondertanden buiten de kaak, rustende op de 'lippen' (krokodillen hebben die niet). De rest gaat schuil in de bek als deze gesloten is. Bij alligators zijn deze uitstekende tanden afwezig, en bij gavialen steken álle tanden naar buiten.

Levenswijze

Krokodillen zijn een zeer oude groep waarvan wordt aangenomen dat ze sinds de dinosaurieërs weinig zijn veranderd. De meeste soorten prefereren zoet water maar enkele kunnen op zee worden aangetroffen. Alleen de zeekrokodil leeft meer in zee dan in zoet water en kan grote afstanden afleggen. Krokodillen worden gemiddeld aanmerkelijk groter en zijn over het algemeen gevaarlijker voor de mens. Naast een beet kan een krokodil ook vervaalijk met de staart slaan. De nijlkrokodil en de zeekrokodil zijn de gevaarlijkste soorten en verantwoordelijk voor honderden doden per jaar in Azië en Afrika. Op de korte afstand zijn krokodillen erg snel, veel soorten kunnen zelfs een stukje rennen. Ook de reflexen zijn zeer goed ontwikkeld om prooien te verrassen of ter verdediging. De kaken zijn zeer krachtig en bevatten vele rijen vlijmscherpe tanden om vlees mee te scheuren. Om een beet te voorkomen kan de bek van een krokodil relatief makkelijk worden dichtgeknepen. Een krokodil zal echter krachtige rollende bewegingen maken om aan de greep te ontsnappen.

Krokodillen zijn opportunistische jagers die in een hinderlaag op een prooi wachten en snel toeslaan als een prooidier binnen bereik is. Vaak wordt een prooi door meerdere exemplaren aan stukken gescheurd. Er zijn waarnemingen van grote hoefdieren, leeuwen en zelfs haaien die ten prooi vielen aan krokodillen. De nijlkrokodil eet echter niet alles wat in de bek komt, de soort heeft een symbiotische relatie met de vogel Pluvianus aegyptius, ook wel krokodilwachter genoemd. Deze kleine vogel leeft van parasieten tussen de tanden van de krokodil. Als de vogel de krokodil een poetsbeurt geeft, blijft deze stil liggen met open bek.

Taxonomie

Moderne soorten

Familie krokodillen (Crocodylidae)

Onderfamilie Crocodylinae
- Geslacht Crocodylus
  - Soort Spitssnuitkrokodil (Crocodylus acutus)
  - Soort Pantserkrokodil (Crocodylus cataphractus)
  - Soort Orinocokrokodil (Crocodylus intermedius)
  - Soort Zoetwaterkrokodil (Crocodylus johnstoni)
  - Soort Filipijnse krokodil (Crocodylus mindorensis)
  - Soort Bultkrokodil (Crocodylus moreletii)
  - Soort Nijlkrokodil (Crocodylus niloticus)
  - Soort Nieuw Guinese krokodil (Crocodylus novaeguineae)
  - Soort Moeraskrokodil (Crocodylus palustris)
  - Soort Zeekrokodil (Crocodylus porosus)
  - Soort Ruitkrokodil (Crocodylus rhombifer)
  - Soort Siamese krokodil (Crocodylus siamensis)
- Geslacht Osteolaemus
  - Soort Breedvoorhoofdkrokodil (Osteolaemus tetraspis)
Onderfamilie Tomystominae
- Geslacht Tomystoma
  - Soort Onechte gaviaal (Tomystoma schlegelii)

Uitgestorven genera

Deinosuchus
Pristichampsus

Trivia

In sommige supermarkten is krokodillenvlees verkrijgbaar, afkomstig van farms in onder andere Zimbabwe. De structuur van het vlees is anders, maar de smaak doet nogal aan kip denken.