Kilogram

De kilogram is sinds 1901 de internationale standaardeenheid voor massa. Het is één van de zeven basiseenheden van het SI.

Een kilogram is gelijk aan duizend gram; kilo = is het voorvoegsel voor 1000.

Het SI-systeem definieert de kilogram als gelijk aan de massa van het internationale prototype, dat van een platina-iridium legering is gemaakt, en bewaard wordt op het 'Bureau International des Poids et Mesures' (het internationale bureau van gewichten en maten) in het Franse Sèvres. De kilogram is de enige SI-eenheid die is gerelateerd aan een door mensen gemaakt voorwerp in plaats van aan een natuurkundige eigenschap. Het is ook de enige basiseenheid in het SI die een SI-prefix (kilo) in de naam heeft staan. Dit is om historische en praktische redenen zo gehouden; logischer zou zijn het 'gram' als basiseenheid te kiezen.

Officiële kopieën van de prototypekilogram zijn als nationale prototypen beschikbaar. De huidige standaard van Nederland, kopie nummer 53, bevindt zich in het Van Swinden laboratorium van het NMI te Delft. De vorige massastandaard van Nederland is te bewonderen in het Rijksmuseum te Amsterdam.

Het internationale prototype van de kilogram werd gemaakt in 1889.

kilogram als (foutieve) aanduiding voor gewicht

De kilogram wordt in het dagelijks taalgebruik beschouwd als eenheid van gewicht. Natuurkundig gezien is dat niet juist. Het gewicht van een voorwerp is namelijk gelijk aan de zwaartekracht die op de massa van het voorwerp wordt uitgeoefend. Een voorwerp met een massa van 1 kilogram weegt (hier op aarde) g newton; g is hierbij de versnelling van de zwaartekracht, ongeveer 9,8 m/s² . Een voorwerp met een massa van 1 kg weegt dus 9,8 N.

Omdat de zwaartekracht op de maan minder sterk is dan op aarde, weegt op de maan alles minder dan op aarde. Een kilogram suiker op aarde heeft op de maan nog steeds een massa van een kilogram, want de suiker is nog steeds uit evenveel en dezelfde deeltjes opgebouwd, maar een meegebrachte aardse weegschaal zal op de maan bij een kilogram suiker nog geen 200 g aangeven. Eigenlijk zou dus niet de kilogram als eenheid op de weegschaal vermeld moeten staan, maar de eenheid van gewicht (en kracht): de newton (N).

Toch worden 'gewichten' in het handelsverkeer nog steeds uitgedrukt in kilogram. De naam is zo ingeburgerd dat in het dagelijks spraakgebruik de eenheid gram zelfs vaak wordt weggelaten, zoals bijvoorbeeld in: Een kilo suiker graag.

Ook het principe van veerweegschalen levert algauw een bijdrage aan deze verwarring, omdat weegschalen van dit type in feite gewichten meten, maar (via een omrekening) massa's weergeven. Dus in plaats van het feitelijke gewicht van bijvoorbeeld 98 N weer te geven, wordt dit omgerekend naar een massa van 10 kg, en dit is wat men afleest. Indien het "gewicht" van een voorwerp wordt gegeven in kilogram, wordt dus meestal de massa bedoeld. Wil men daarentegen toch het gewicht in kilogram uitdrukken, dan kiest men er soms voor om dit te doen in kilogramkracht (kgf, kilogram-force), doch dit is geen ware kilogram en dit gebruik wordt dan ook afgeraden. Een gewicht (kracht) van 1 kgf is dus gelijk aan 9,8 N. Op dezelfde manier wordt ook wel de tonkracht gebruikt: 1 tonf = 9,8 kN.

Zie ook:

pond, ons, ton.
gram, milligram, microgram, nanogram, picogram.
femtogram, attogram, zeptogram, yoctogram.
massastuk

SI-basiseenheid | Massa-eenheid

Gourt Home::Gourt :: Kilogram

kilogram als (foutieve) aanduiding voor gewicht

Zie ook: