Hout

Related Topics:
Houtzdale :: Houttuynia

VeluweTreeTrunk.jpg ]] hout.jpg Hout is het voornaamste bestanddeel van (vooral) bomen en struiken. Behalve bladeren, naalden en schors, bestaan de takken, stammen en wortels van niet-kruidachtige planten uit hout. Hout vormt het binnenste en grootste deel van de stam.

Functie van hout in de plant

In de plant geeft het stevigheid aan de stam en daarnaast is het betrokken bij het transport van water en voedingsstoffen binnen de struik of boom, met name in de buitenste lagen.

Structuur van hout

Hout bestaat voor een belangrijk deel uit cellulose en hemicellulose, dat wordt samengehouden door lignine. Omdat in gematigde klimaten de winter en de zomer verschillende groeiomstandigheden veroorzaken, hebben veel houtsoorten uit deze klimaten duidelijke groeiringen (ook wel jaarringen). Ook tropische houtsoorten hebben soms duidelijke groeiringen met name wanneer zij stammen uit gebieden met verschillende vochtigheidsseizoenen.

Vorming van groeiringen

Deze groeiringen komen als volgt tot stand: onder de schors bevindt zich een laag delingsweefsel, een secundair meristeem, de cambiumlaag genoemd, die zowel naar binnen als naar buiten nieuwe cellen aanmaakt. Naar binnen toe differentieren deze cellen zich tot hout (xyleem). Als het klimaat niet gelijkmatig is komt deze groei tot stilstand in het ongunstige seizoen. Deze stilstand komt niet plots maar met een geleidelijke overgang zodat het houtweefsel er anders uit gaat zien. Als aan het begin van het nieuwe seizoen nieuw hout gevormd wordt contrasteert dat met het laatstgevormde hout van het vorige seizoen. Groeiringen kunnen variëren van heel erg duidelijk (eiken, iepen, kastanje) tot heel vaag (paardenkastanje).

Bast

Het geheel van schors en aangroeilaag wordt meestal als "bast" omschreven. Rondom het binnenste, reeds afgestorven hout bevindt zich een levende laag. De schors barst bij de groei van de boom, daar hij niet elastisch is. De meest bekende schors wordt gevormd door de in Portugal groeiende kurkeik (Quercus suber uit de familie van de Fagaceae of beukachtigen), die om de 10 jaar een oogstbare laag afgeeft. Een gladde bast heeft de Beuk, omdat bij deze soort er ook in de lengterichting zich delende cellen bevinden.

Toepassing van hout

Gedroogd hout wordt voor vele nuttige doelen gebruikt. Het vormt de basis voor papier. Handwerkers en kunstenaars bewerken en verbinden stukken hout met speciale gereedschappen, wat houtbewerking genoemd wordt. Hout is dus een belangrijke grondstof; wordt veel gebruikt in de constructie van huizen en meubelen, voor vloeren, kozijnen, dakconstructies en meubilair.

Hout is reeds een belangrijk constructiemateriaal sinds de mens begon met het bouwen van schuilplaatsen en blijft ook vandaag veel gebruikt. Vandaag echter zijn veel toepassingen van hout vervangen door metaal en plastic.

Houtsoorten

Hout van verschillende boomsoorten heeft verschillende eigenschappen. Dikwijls wordt er een grove indeling gemaakt van de houtsoort in loofhout (ook wel hardhout) en naaldhout (ook wel zachthout). Naaldhoutsoorten, bijvoorbeeld vurenhout en grenenhout, zijn vaak vrij zacht, terwijl sommige loofhoutsoorten bijvoorbeeld eikenhout veel zwaarder en harder zijn. Als een houtsoort hard is hoeft zij niet moeilijk te bewerken te zijn: zo is mahoniehout een mooi rode houtsoort, behoorlijk hard maar zeer makkelijk te bewerken en uitstekend geschikt voor kostbare meubelen. Anderzijds is balsahout (een loofhoutsoort) zeer licht en zacht, wat het nuttig maakt voor toepassingen zoals voor modelbouw bij modelvliegtuigen.

Bovendien heeft hout van verschillende soorten:

verschillende kleur en tekening,
verschillend soortelijk gewicht,
verschillende splijteigenschappen en
verschillend gedrag bij wisselende vochtigheid,
verschillende sterkte,
verschillende gevoeligheid voor klimaateigenschappen en
rotting of insectenvraat.

Zaagwijze

Bomen kunnen afhankelijk van de beoogde toepassing op verschillende manieren worden verzaagd. Dat gebeurt meestal in drie verschillende hoofdrichtingen: radiaal, tangentiaal of axiaal. Hierdoor verschillen de eigenschappen van hout. Krom- en scheluw trekken, zwellen en krimpen noemt men: werken van hout. Ook verschilt hout afkomstig van de buitenkant van de boom waardoor nog transport plaatsvindt (spinthout) van het veel hardere kernhout dat alleen nog stevigheid aan de boom geeft.

Houtproductie

Hout wordt langzamerhand steeds duurder, omdat bomen traag groeien en in de meeste delen van de wereld sneller worden omgehakt dan er nieuwe worden aangeplant — de mensheid teert in hoog tempo in op het beschikbare bos. Langzamerhand groeit gelukkig het besef dat de bossen, en met name de oerwouden, een belangrijke functie hebben in het ecosysteem van de aarde. Er zijn al een aantal landen waar aanplant van nieuwe bomen ter vervanging van de gekapte verplicht is gesteld. Ook worden er tegenwoordig bossen aangeplant die speciaal bedoeld zijn voor de houtproductie, zodat het oerbos of het regenwoud ongemoeid gelaten kan worden. Bijvoorbeeld Indonesië en Zweden verhandelen al hout uit aangeplante bossen. Als in alle landen waar hout wordt verhandeld een systeem van verplichte herbeplanting wordt toegepast behoeft de houtvoorraad nooit uitgeput te raken en kunnen de nog bestaande regenwouden en andere oerbossen met rust gelaten worden.

Afgeleide houtproducten

Mee door de stijging van de houtprijzen, is er ook een groot aantal van hout afgeleide producten ontstaan, die van minderwaardig hout of houtafval kunnen worden gemaakt, en dus veel goedkoper zijn, maar toch sterk en mooi genoeg zijn voor allerlei doeleinden, waar vroeger massief hout voor werd gebruikt. Voorbeelden zijn MDF, Fineer, meubelplaat, triplex en multiplex, spaanplaat, hardboard, laminaat, zachtboard etc.

Zie ook

Externe links

Boom | Hout | Bouwmateriaal | Brandstof

Gourt Home::Gourt :: Hout