Graafschap Vlaanderen

VlaanderenArtesie1477.png in 1477]] Het graafschap Vlaanderen ontstond in het midden van de 9e eeuw en was tot de Vrede van Madrid (1526) en de Damesvrede van Kamerijk (1529) een Frans leen.

Het had Frankrijk als suzerein voor het gebied dat men Kroon-Vlaanderen noemt, en de Duitse keizer voor Rijks-Vlaanderen. De verhouding met de Franse koning was er een van liefde en haat, een afwisseling van bondgenootschap en vijandschap.

Ontstaan van het graafschap

Vroegste geschiedenis

Het ontstaan van het graafschap Vlaanderen is een complex verhaal. De mensen die die het bewoonden, behoorden tot vele volken, elk met een eigen identiteit. Hun geschiedenis gaat ver in het verleden terug. De Belgische stammen ondergingen lange tijd de invloed van zowel de Romeinen en de Germanen, want de Rijn vormde geen ondoordringbare grens. De heerwegen die Keulen met Boulogne-sur-Mer verbond, kan men beschouwen als een vage scheidingslijn. Ten zuiden ervan was de Romeinse invloed merkelijk groter dan in het gebied ten noorden. Dit kan een mogelijke verklaring zijn voor de taalgrens die zich later zou vormen.

De Karolingers

Nog tijdens het leven van Lodewijk de Vrome begonnen zijn drie zonen de strijd om de erfopvolging. Ze sloten verschillende verdragen, maar uiteindelijk werd dat van Verdun, getekend in 843, definitief. Zo ontstonden het Oost-, het Midden- en het West-Frankische Rijk. Tot dat laatste, het erfdeel van Karel de Kale, behoorde ook het oorspronkelijke graafschap Vlaanderen, dat zich ruwweg tussen Oudenburg, Aardenburg en Torhout uitstrekte. Nadat het Midden-Frankische Rijk zonder troonopvolger kwam te zitten, verdeelden de heersers van West en Oost het in 870 onder elkaar in het verdrag van Meerssen. Nu was Europa in twee grote blokken verdeeld : het hechte West-Frankenrijk, het latere Frankrijk, en de losse federatie van vorstendommen Oost-Frankenrijk, dat het Duitse Rijk zou worden. In het noorden werden ze van elkaar gescheiden door de Schelde, die eerst het Westrijk van het Middenrijk had gescheiden. Dat bleef zo tot de tijd van Karel V.

Crisis in de 9e en de 10e eeuw

Militair, economisch en politiek beleefde Europa een diepe crisis. De Vikingen vielen binnen vanuit het noorden, de Magyaren via het oosten en de Saracenen vanuit het zuiden, en alle lieten ze een spoor van verwoesting na. Het centrale gezag van de twee Frankische rijken wist geen weerstand te organiseren, waardoor de bevolking het vertrouwen in hun verre heersers verloor. Lokale machtige individuen zagen nu hun kans schoon om het machtsvacuüm op te vullen. Dikwijls waren dat kinderen van medewerkers van Karel de Grote.

De eerste graven van Vlaanderen

Boudewijn I met de IJzeren Arm en zijn opvolgers wisten een grote mate van zelfstandigheid te verwerven ten opzichte van hun leenheer, de Franse koning. Hun kerngebied was de streek rond Brugge (pagus Flandrensis of de gouw Vlaanderen). De graven bouwden hun machtsgebied uit tot alle gebieden ten zuiden en westen van de Schelde, het hedendaagse Zeeuws-Vlaanderen inbegrepen.

In de tweede helft van de 12e eeuw kende het graafschap zijn glansperiode toen Filips van de Elzas via de erfenis van zijn vrouw het graafschap Vermandois bij zijn gebied kon voegen. De lakenindustrie kwam tot bloei. De rijkdom van vele Vlaamse steden - hun belforten en lakenhallen getuigen hiervan - is hieraan te danken.

De Habsburgse tijd

Onder keizer Karel V werd Vlaanderen echter opgenomen in het Habsburgse rijk, als onderdeel van de Bourgondische Kreits, de Zeventien Provinciën.

In Steenvoorde (in Frans-Vlaanderen) brak de Beeldenstorm los en verspreidde zich over heel de Nederlanden, wat uiteindelijk leidde tot de Tachtigjarige Oorlog en de afscheiding van de Republiek der Verenigde Provinciën. Vlaanderen bleef zelf onder Spaanse heerschappij. Na het uitsterven van de Spaanse tak van de Habsburgers, werd de Oostenrijkse keizer de graaf van Vlaanderen.

Door het toedoen van de Franse koning Lodewijk XIV werd het hele zuiden van Vlaanderen geannexeerd door Frankrijk en werd zo bekend als Zuid-Vlaanderen of Frans-Vlaanderen.

In 1790 waren het graafschap Vlaanderen en een aparte provincie met de naam West-Vlaanderen, bestaande uit door Frankrijk aan de keizer teruggegeven gebieden, twee stichtende leden van de Verenigde Nederlandse Staten.

Het graafschap Vlaanderen hield definitief op te bestaan in 1795, toen het door Frankrijk geannexeerd werd, en opgedeeld in twee departementen: Lys (het huidige West-Vlaanderen) en Escaut (nu Oost-Vlaanderen en Zeeuws-Vlaanderen). Na de Franse Revolutie werd het graafschap niet meer hersteld, maar gingen de twee departementen als de provincies Oost- en West-Vlaanderen op in het unitaire Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, later in unitaire België.

De titel graaf van Vlaanderen bleef wel bestaan, en werd in de regel aan de tweede in lijn voor de opvolging als koning der Belgen gegeven.

Tweehonderd jaar lang hielden de Graven van Vlaanderen hun verblijf op het Kasteel van Wijnendale. Wijnendale2.jpg

Klik hier voor een lijst van de graven van Vlaanderen.

Onder Vlaanderen verstaat men tegenwoordig in eerste instantie de noordelijke deelstaat van België.

Belangrijke verdragen en veldslagen voor het graafschap Vlaanderen

Externe link

Kaart (900-1350)

Graafschap Vlaanderen | Historisch land in de Nederlanden

Grafschaft Flandern | Flanders (county) | Comté de Flandre | Flandria | Фландрия

Gourt Home::Gourt :: Graafschap Vlaanderen