Diakritisch teken

Diakritische tekens zijn accenten die bij (boven, onder of zelfs door) een letter gezet worden om de uitspraak van een letter te veranderen en daarmee taaleigen klanken van een (gewijzigde) letter te voorzien. Binnen het Latijnse alfabet kennen we een heel scala aan diakritische tekens om aan te geven dat deze letter speciaal dient te worden uitgesproken.

Inleiding

Bekende in het Nederlands gebruikte diakritische tekens zijn:

Het trema ziet eruit als een diakritisch teken, maar is dat in feite niet, omdat het niet een andere klankwaarde geeft aan de gemarkeerde letter.

umlaut: ü

De umlaut ziet er in druk hetzelfde uit als een trema, maar geschreven zijn het twee kleine streepjes.

accent circonflexe: ê
cedille: ç

Voor het gebruik van deze diakritische tekens, zie accenttekens in de Nederlandse spelling.

ogonek: ę
háček of caron: ě
breve: ĕ
macron: ē
punt: ė
dubbel accent aigu: ű
tilde: ã
corona: ů
streep: ł

Diakritische tekens worden niet alleen gebruikt in het Latijnse alfabet maar ook in het Hebreeuwse, het Arabische, en het Thaise.

We komen vooral veel diakritische tekens tegen in talen die vroeger in een ander alfabet werden geschreven, zoals het Turks, dat vroeger in het Arabische en nu in het Latijns alfabet wordt geschreven. Ook het Tsjechisch en het Pools zijn hier voorbeelden van.

Het hanyu pinyin, het transliteratiesysteem van het Chinees gebruikt diakritische tekens om de toon van het woord aan te geven.

Samengesteld symbool

Onderstaande tabel geeft een deel van de mogelijke diakritische tekens.

Wat er in de kolom 'Afk' staat is vermoedelijk de manier om het teken samen te stellen in een bepaald besturingssysteem
In HTML doe je dat met &# (een ampersand en een hekje), gevolgd door het decimale Unicodenummer van het teken en af te sluiten met een puntkomma ;.
In Windows doe je dat door de Alt-toets (zie deze kolom) vast te houden terwijl je de cijfers op het numerieke eiland (NumLock áán) inklopt.
UTF-8 is de nl.wikipedia codering van Unicode. Vóór ieder groepje van 2 tekens staat een %, om aan te geven dat het hier om een hexadecimaal weergegeven getal gaat.
De kolom cp geeft met een 1 aan dat de tekens in de in Nederland gebruikelijke Latin-1 codepagina beschikbaar is. De A geeft aan dat dit beschikbaar is in Unicode Latin extended A.
In de laatste kolom staat een zo mogelijk Nederlandse vertaling van de officiële Engelse benaming.

Diakrieten a-D

teken

Afk

HTML

alt-code

UTF-8

naam

Teken

Afk

HTML

Alt-Code

UTF-8

Naam

letter a

Letter A

\`a

alt-0224

%C3%A0

a-grave

\`A

alt-0192

%C3%80

A-grave

\'a

alt-0225

%C3%A1

a-aigu

\'A

alt-0193

%C3%81

A-aigu

\^a

alt-0226

%C3%A2

a-circonflex

\^A

alt-0194

%C3%82

A-circonflex

\~a

alt-0227

%C3%A3

a-tilde

\~A

alt-0195

%C3%83

A-tilde

\:a

alt-0228

%C3%A4

a-trema

\:A

alt-0196

%C3%84

A-trema

\oa

alt-0229

%C3%A5

a-corona

\oA

alt-0197

%C3%85

A-corona

\-a

alt-0257

%C4%81

a-macron

\-A

alt-0256

%C4%80

A-macron

\ua

alt-0259

%C4%83

a-breve

\uA

alt-0258

%C4%82

A-breve

\;a

alt-0261

%C4%85

a-ogonek

\;A

alt-0260

%C4%84

A-ogonek

letter c

Letter C

\,c

alt-0231

%C3%A7

c-cedille

\,C

alt-0199

%C3%87

C-cedille

\'c

alt-0263

%C4%87

c-aigu

\'C

alt-0262

%C4%86

C-aigu

\^c

alt-265

%C4%89

c-circonflex

\^C

alt-0264

%C4%88

C-circonflex

\.c

alt-0267

%C4%8B

c-puntop

\.C

alt-0266

%C4%8A

C-puntop

\vc

alt-0269

%C4%8D

c-caron

\vC

alt-0268

%C4%8C

C-caron

letter d

Letter D

\vd

alt-0271

%C4%8F

d-caron

\vD

alt-0270

%C4%8E

D-caron

\-d

alt-0273

%C4%91

d-macron

\-D

alt-0272

%C4%90

D-macron

symbool| ^ " target="_blank" >^* >

Diakrieten e-H

teken

afk

HTML

alt-code

UTF-8

naam

Teken

Afk

HTML

Alt-Code

UTF-8

Naam

letter e

Letter E

\`e

alt-0232

%C3%A8

e-grave

\`E

alt-0200

%C3%88

E-grave

\'e

alt-0233

%C3%A9

e-aigu

\'E

alt-0201

%C3%89

E-aigu

\^e

alt-0234

%C3%AA

e-circonflex

\^E

alt-0202

%C3%8A

E-circonflex

\:e

alt-0235

%C3%AB

e-trema

\:E

alt-0203

%C3%8B

E-trema

\-e

alt-0275

%C4%93

e-macron

\-E

alt-0274

%C4%92

E-macron

\ue

alt-0277

%C4%95

e-breve

\uE

alt-0276

%C4%94

E-breve

\.e

alt-0279

%C4%97

e-puntop

\.E

alt-0278

%C4%96

E-puntop

\;e

alt-0281

%C4%99

e-ogonek

\;E

alt-0280

%C4%98

E-ogonek

\ve

alt-0283

%C4%9B

e-caron

\vE

alt-0282

%C4%9A

E-caron

letter g

Letter G

\vg

alt-0285

%C4%9D

g-circonflex

\vG

alt-0284

%C4%9C

G-circonflex

\ug

alt-0287

%C4%9F

g-breve

\uG

alt-0286

%C4%9E

G-breve

\.g

alt-0289

%C4%A1

g-puntop

\.G

alt-0288

%C4%A0

G-puntop

\;g

alt-0291

%C4%A3

g-ogonek

\;G

alt-0290

%C4%A2

G-ogonek

letter h

Letter H

\vh

alt-0293

%C4%A5

h-circonflex

\vH

alt-0292

%C4%A4

H-circonflex

\-h

alt-0295

%C4%A7

h-macron

\-H

alt-0294

%C4%A6

H-macron

< symbool| ^ " target="_blank" >^* >

Diakrieten i-L

teken

afk

HTML

alt-code

UTF-8

naam

Teken

Afk

HTML

Alt-Code

UTF-8

Naam

letter i

Letter I

\`i

alt-0236

%C3%AC

i-grave

\`I

alt-0204

%C3%8C

I-grave

\'i

alt-0237

%C3%AD

i-aigu

\'I

alt-0205

%C3%8D

I-acute

\^i

alt-0238

%C3%AE

i-circonflex

\^I

alt-0206

%C3%8E

I-circonflex

\:i

alt-0239

%C3%AF

i-trema

\:I

alt-0207

%C3%8F

I-trema

\~i

alt-0297

%C4%A9

i-tilde

\~I

alt-0296

%C4%A8

I-tilde

\-i

alt-0299

%C4%AB

i-macron

\-I

alt-0298

%C4%AA

I-macron

\ui

alt-0301

%C4%AD

i-breve

\uI

alt-0300

%C4%AC

I-breve

\.i

alt-0305

%C4%B1

i-puntloos

\.I

alt-0304

%C4%B0

I-puntop

\;i

alt-0303

%C4%AF

i-ogonek

\;I

alt-0302

%C4%AE

I-ogonek

letter j

Letter J

\^j

alt-0309

%C4%B5

j-circonflex

\^J

alt-0308

%C4%B4

J-circonflex

letter k

Letter K

\,k

alt-0311

%C4%B7

k-ogonek

\,K

alt-0310

%C4%B6

K-ogonek

???

alt-0312

%C4%B8

k-ra

letter l

Letter L

\'l

alt-0314

%C4%BA

l-aigu

\'L

alt-0313

%C4%B9

L-aigu

\,l

alt-0316

%C4%BC

l-cedille

\,L

alt-0315

%C4%BB

L-cedille

\;l

alt-0318

%C4%BE

l-ogonek

\;L

alt-0317

%C4%BD

L-ogonek

\.l

alt-0320

%C5%80

l-puntna

\.L

alt-0319

%C4%BF

L-puntna

\/l

alt-0322

%C5%82

l-streep

\/L

alt-0321

%C5%81

L-streep

< symbool| ^ " target="_blank" >^* >

Diakrieten n-R

< < < <

teken

afk

HTML

alt-code

UTF-8

naam

Teken

Afk

HTML

Alt-Code

UTF-8

Naam

\~n

\~N

\'n

\'N

\,n

\,N

\vn

\vN

\;n

\;N

\`o

\`O

\'o

\'O

\^o

\^O

\:o

\:O

\~o

\~O

\/o

\/O

\-o

\-O

\uo

\uO

\=o

\=O

\'r

\'R

\,r

\,R

\vr

\vR

< symbool| ^ " target="_blank" >^* >

Diakrieten s-U

teken

afk

HTML

alt-code

UTF-8

naam

Teken

Afk

HTML

Alt-Code

UTF-8

Naam

letter s

Letter S

\'s

alt-0347

%C5%9B

s-aigu

\'S

alt-0346

%C5%9A

S-aigu

\^s

alt-0349

%C5%9D

s-circonflex

\^S

alt-0348

%C5%9C

S-circonflex

\,s

alt-0351

%C5%9F

s-cedille

\,S

alt-0350

%C5%9E

S-cedille

\vs

&scaron;

alt-0353

%C5%A1

s-caron

\vS

&Scaron;

alt-0352

%C5%A0

S-caron

letter t

Letter T

\'t

alt-0355

%C5%A3

t-cedille

\'T

alt-0354

%C5%A2

T-cedille

\,t

alt-0357

%C5%A5

t-caron

\,T

alt-0356

%C5%A4

T-caron

\,t

alt-0359

%C5%A7

t-macron

\,T

alt-0358

%C5%A6

T-macron

letter u

Letter U

\`u

alt-0249

%C3%B9

u-grave

\`U

alt-0217

%C3%99

U-grave

\'u

alt-0250

%C3%BA

u-aigu

\'U

alt-0218

%C3%9A

U-aigu

\^u

alt-0251

%C3%BB

u-circonflex

\^U

alt-0219

%C3%9B

U-circonflex

\:u

alt-0252

%C3%BC

u-trema

\:U

alt-0220

%C3%9C

U-trema

\~u

alt-0361

%C5%A9

u-tilde

\~U

alt-0360

%C5%A8

U-tilde

\ou

alt-0367

%C5%AF

u-corona

\oU

alt-0366

%C5%AE

U-corona

\-u

alt-0363

%C5%AB

u-macron

\-U

alt-0362

%C5%AA

U-macron

\uu

alt-0365

%C5%AD

u-breve

\uU

alt-0364

%C5%AC

U-breve

\=u

alt-0369

%C5%B1

u-umlaut

\=U

alt-0368

%C5%B0

U-umlaut

\;u

alt-0371

%C5%B3

u-ogonek

\;U

alt-0370

%C5%B2

U-ogonek

< symbool| ^ " target="_blank" >^* >

Diakrieten w-Z

teken

afk

HTML

alt-code

UTF-8

naam

Teken

Afk

HTML

Alt-Code

UTF-8

Naam

letter w

Letter W

\^w

alt-0373

%C5%B5

w-circonflex

\^W

alt-0372

%C5%B4

W-circonflex

letter y

Letter Y

\'y

alt-0253

%C3%BD

y-aigu

\'Y

alt-0221

%C3%9D

Y-aigu

\:y

alt-0255

%C3%BF

y-trema

\:Y

&Yuml;

alt-0376

%C5%B8

Y-trema

\^y

alt-0375

%C5%B7

y-circonflex

\^Y

alt-0374

%C5%B6

Y-circonflex

letter z

Letter Z

\^z

alt-0378

%C5%BA

z-aigu

\^Z

alt-0377

%C5%B9

Z-aigu

\.z

alt-0380

%C5%BC

z-puntop

\.Z

alt-0379

%C5%BB

Z-puntop

\vz

alt-0382

%C5%BE

z-caron

\vZ

alt-0381

%C5%BD

Z-caron

< symbool| ^ " target="_blank" >^*

Ligaturen

teken

afk

HTML

alt-code

UTF-8

naam

Teken

Afk

HTML

Alt-Code

UTF-8

Naam

\Ae

alt-0230

%C3%A6

ae-ligatuur

\AE

alt-0198

%C3%86

AE-ligatuur

\Oe

&oelig;

alt-0339

%C5%93

oe-ligatuur

\OE

&OElig;

alt-0338

%C5%92

OE-ligatuur

\Ij

alt-0307

%C4%B3

ij-ligatuur

\IJ

alt-0306

%C4%B2

IJ-ligatuur

\ss

alt-0223

%C3%9F

ss-ligatuur

< symbool| ^ " target="_blank" >^*

Externe koppelingen

Unicode pagina's met afbeeldingen en coderingen van symbolen

Schriftteken Symbool

Gourt Home::Gourt :: Diakritisch teken

Inleiding

Samengesteld symbool

Diakrieten a-D

Diakrieten e-H

Diakrieten i-L

Diakrieten n-R

Diakrieten s-U

Diakrieten w-Z

Ligaturen

Externe koppelingen