Bosbouw

De bosbouw is het beheer van bos als natuurlijke hulpbron. De bosbouw is gericht op bosteeltsystemen ten behoeve van de houtproductie. Natuurlijk is het ook mogelijk om in houtproductiebossen te recreëren. Maar veel bosteeltkundig beheerde bossen zijn veel armer aan soorten en eenvormiger van structuur. De biodiversiteit is dan ook beter gediend met bossen zònder bosteeltkundig beheer. Tegenwoordig geldt dat een half dood bos een levendiger bos is, omdat op en in het dode materiaal talloze organismen leven. In bosteeltkundig beheerde bossen worden veel omgewaaide en dode bomen uit het bos verwijderd. Maar uiteraard verdwijnen er ook levende bomen uit bosteeltkundig beheerde bossen. Anders is immers houtproductie niet mogelijk.

Bij de bosbouw kan onderscheid gemaakt worden in:

Natuurlijke bossen;
Aangeplante bossen.

Natuurlijke bossen zijn in Nederland niet meer te vinden. Alle bossen zijn hier aangeplant. Aanvankelijk alleen met het oog op de houtproductie en voor het vastleggen van zandverstuivingen. Hiervoor werd veel naaldhout aangeplant. Tegenwoordig zijn de ecologische waarden en de biodiversiteit veel belangrijker en wordt overwegend loofhout aangeplant.

Natuurlijke bossen zijn zowel in de tropische gebieden (tropisch hardhout) als in de gematigde streken (naaldhout en hardhout) - door bosbouw - niet meer aanwezig. Tropische bossen worden echter in hoog tempo gekapt. Bossen in Scandinavië leveren veel hout voor de papierindustrie. De papierindustrie gebruikt geen hout uit Nederlandse bossen; veel Nederlands hout wordt wel gebruikt voor de productie van vezelplaten of pallets. Bedrijfseconomisch gezien is bosbouw in Nederland niet rendabel. De overheid springt met talrijke subsidiemaatregelen bij om bosbouw mogelijk te maken.

Hout uit duurzaam beheerde bossen heeft soms het FSC-keurmerk. Deze bossen zijn per definitie bosteeltkundig beheerde bossen. Dergelijke 'duurzaam' beheerde productiebossen kunnen selectief gekapt worden. Dat wil zeggen dat er alleen bepaalde bomen gekapt worden en de rest langer blijft staan. Er kan ook kaalkap plaatsvinden, waarbij op een perceel vrijwel alles ineens wordt gekapt. Beide kapsystemen komen voor. Bij selectieve kap kan het bos in stand gehouden worden door natuurlijke verjonging uit in de grond zittende zaden. Bij kaalkap zal dat doorgaans niet meer voldoende zijn en zal door aanplant van elders opgekweekt plantmateriaal het bos behouden moeten blijven. In Nederland vindt uit kostenoverwegingen meer en meer natuurlijke verjonging plaats.

Bossen zonder bosbouw

Bossen kunnen ook zónder het plegen van bosbouw of bosteeltkundige ingrepen beheerd worden. De Stichting Kritisch Bosbeheer houdt veel pleidooien voor een natuurlijker beheer van onze bossen en een betere bescherming van onze Europese oerbossen. Een wat natuurlijker beheer van de Nederlandse bossen komt tegenwoordig vaker voor in sommige natuurgebieden. Dergelijke bossen worden dan vanzelf steeds soorten- en structuurrijker. Alle bomen en struiken - of delen daarvan - worden dan immers niet meer afgevoerd. Bomen worden ouder en er vallen gaten in en delen sterven af. Dit verouderingsproces kan jaren tot eeuwen duren. Bomen die dood zijn gegaan kunnen tientallen jaren tot één tot anderhalve eeuw nog een zeer belangrijke ecologisch rol in het bos blijven vervullen, omdat insecten, vogels, zoogdieren, mossen, paddenstoelen en hogere planten in of van het dode hout leven. Naast het weer toelaten van deze natuurlijke (verouderings)processen door af te zien van bosbouw, ontstaan er weer kansen voor de natuurlijke hervestiging van bosteeltkundig (lees: economisch) gezien minder interessante boom- en struiksoorten. Voor de biodiversiteit van het bos zijn de ongeveer honderd van nature in Nederland voorkomende boom- en struiksoorten heel belangrijk. Een vervolg op een natuurlijker beheer is het staken van de jacht. De dieren worden dan ouder en als ze territoriumgericht zijn, bakenen ze vaak ook grotere gebieden voor zichzelf af zodat soortgenoten moeilijker een nieuw gebied voor zichzelf kunnen innemen. In dat geval zie je bij bepaalde soorten zoals vossen en reeën dat de geboortecijfers teruglopen: een goede natuurlijke geboorteregeling! Komen de dieren aan het eind van hun levenscyclus, dan zal een natuurlijke dood intreden. Dat levert geweldige kansen op voor aasetende organismen. In juli 2005 is over dit thema een interessant boek verschenen dat "Dood doet leven" heet. Bossen met een dergelijk modern ecologisch beheer, vrij van bosbouwkundige ingrepen of jacht, bruisen van het leven en zijn veel gevarieerder en verrassender dan de vaak toch saaie houtakkers met een bosteeltkundig beheer. Helaas zijn dergelijke complete bossen - soortenrijker, structuurrijker, completer in de zin van meer en vollediger verlopende natuurlijke processen, vollediger levenscycli, etcetera - op functionele schaal alleen in het buitenland te vinden.

Externe link

Unie van Bosgroepen (vereniging van boseigenaren)

Bos | Landbouw

Gourt Home::Gourt :: Bosbouw

Bossen zonder bosbouw

Externe link