article

Dent_blanche.jpg Switzerland1.jpg Zwitserland-sat.JPG, midden onder: meer van Genève]] De Zwitserse Bondsstaat (ook wel Zwitsers Eedgenootschap of Zwitserse Confederatie), kortweg Zwitserland, is een land in het midden van Europa met als buren Duitsland in het noorden, Frankrijk in het westen, Italië in het zuiden, Oostenrijk en Liechtenstein in het oosten.

De officiële talen in Zwitserland zijn Duits, Frans, Italiaans en Retoromaans.

Het land staat ook bekend onder zijn Latijnse benaming Confoederatio Helvetica (CH).

Geschiedenis


Zwitserland ontstond op 1 augustus 1291, toen de oerkantonsUri, Schwyz en Unterwalden – van het Heilige Roomse Rijk een confederatie (zie Bondsbrief van 1291) stichtten, om hun onafhankelijkheid ten opzichte van de Habsburgse vorsten te bewaren.

Hun onafhankelijkheid werd pas erkend bij de Vrede van Westfalen in 1648, dat ook een einde maakte aan de Tachtigjarige Oorlog en de Dertigjarige Oorlog.

Na verloop van tijd sloten ook andere kantons zich bij hen aan. De Zwitserse Confederatie bestond uit een bonte mengeling van staten, die al dan niet met hun vazalstaten (bv. Wallis was een vazalstaat van Bern) bij de confederatie hoorden.

Tijdens de Franse Revolutie wijzigde de structuur, en werd -na lang gepalaver tussen unitaristen, federalisten en confederalisten- de unitaire Helvetische Republiek afgekondigd. Deze was zo instabiel dat men in 1803 reeds terug keerde naar een confederatie.

In 1848 werd na een kleine burgeroorlog (zie Sonderbund) de staat definitief omgevormd tot een bondsstaat.

Tijdens de beide wereldoorlogen bleef Zwitserland neutraal.

Demografie


Bevolking

In 2002 woonden 15.393 mensen met de Nederlandse nationaliteit en 8437 mensen met de Belgische nationaliteit in Zwitserland.

Taal

De talen die worden gesproken zijn:

Het Duits dat er gesproken wordt is Zwitserduits (Schwyzerdütsch), dat op veel punten van het 'gewone' Duits verschilt. Ook het Zwitserse Frans wijkt op details af van het Frans van Frankrijk. In de verschillende landstalen noemt men Zwitserland Schweiz (Duits), Suisse (Frans), Svizzera (Italiaans) en Svizra (Retoromaans).

Geografie


Steden

Bern is alleen de facto hoofdstad, want officieel heeft Zwitserland geen hoofdstad. De stad wordt Bundesstadt of la ville fédérale (Bondsstad) genoemd. De discussie of Zwitserland een hoofdstad moet hebben is al zo oud als het land zelf.

Buiten Bern zijn andere belangrijke steden onder andere:

Zwitserland is bij uitstek een Alpenland. De hoogste bergen liggen in het zuiden en oosten van het land. In het noordwesten ligt de Jura. Het noorden en het midden van het land zijn minder bergachtig en daardoor het dichtst bevolkt.

Meren/rivieren

De grootste meren in Zwitserland zijn: het Bodenmeer en het Meer van Genève, maar deze beide meren worden gedeeld met andere landen. Het grootste geheel in Zwitserland liggende meer is het Meer van Neuchâtel.

De voornaamste rivieren zijn de Rijn met zijn zijrivier de Aare, en verder de Rhône en de Inn, die alle in Zwitserland ontspringen.

De meren hebben een belangrijke toeristische waarde. Jaarlijks bezoeken honderdduizenden mensen de meren. Behalve de grote meren, bestaan er ook nog kleinere meren, ook al zijn deze vaak nog groot. De bekendste zijn het Meer van Zurich, Vierwoudstedenmeer, Meer van Thun, Meer van Brienz, Meer van Maggiore en het Meer van Lugano. De laatste twee genoemde wateren worden geografisch gedeeld met Italië. Het Vierwoudstedenmeer is met haar 3 miljoen toeristen per jaar zelfs het drukst bezochte meer van Europa.

In Zwitserland bevindt zich de waterscheiding tussen de Noordzee, de Zwarte Zee, de Adriatische Zee en de Middellandse Zee.

Bestuurlijke indeling


Kantons

De Zwitserse Confederatie bestaat uit 26 kantons, hier alfabetisch weergegeven met hun respectievelijke hoofdsteden:

|width="250px" |Aargau - Aarau |width="250px" |Graubünden - Chur |width="250px" |Solothurn - Solothurn |Appenzell Ausserrhoden - Herisau |Jura - Delémont |Thurgau - Frauenfeld |Appenzell Innerrhoden - Appenzell |Luzern - Luzern |Ticino - Bellinzona |Bazel-Landschap - Liestal |Neuchâtel - Neuchâtel |Uri - Altdorf

|Bazel-Stad - Bazel |Nidwalden - Stans |Wallis (Frans: Valais) - Sion (Duits: Sitten) |Bern - Bern |Obwalden - Sarnen |Vaud - Lausanne |Fribourg (Duits: Freiburg) - Fribourg |Sankt Gallen - Sankt Gallen |Zug - Zug |Genève - Genève |Schaffhausen - Schaffhausen |Zürich - Zürich |Glarus - Glarus |Schwyz - Schwyz |
Van deze kantons zijn de meeste Duitstalig. Genève, Vaud, Neuchâtel en Jura zijn Franstalig, Wallis, Fribourg en Bern zowel Frans- als Duitstalig, Ticino Italiaanstalig en Graubünden Duits-, Italiaans- en Retoromaanstalig.

Godsdienst


In Zwitserland domineert de Christelijke godsdienst. 41% van de Zwitsers is rooms-katholiek, 40% Gereformeerd, 2,5% is lid van een zgn. Freikirche (Protestantse kerk zonder bijzondere band met de overheid), 5,5% behoort tot een andere kerkgenootschap of andere godsdienst en 11% is niet aangesloten bij enige religie. Van de buitenlanders in Zwitserland is 44% rooms-katholiek, 5% Gereformeerd, 17% Orthodox, 18% Islamitisch en 2% is niet aangesloten bij enige religie. De snelst groeiende religie in Zwitserland is de Islam.

Grossmunster church.jpgkerk in Zürich]]

De kantons zijn vrij om aan een kerkgenootschap een bijzondere status toe te kennen, namelijk die van Landeskirche (Landskerk). In de meeste protestantse kantons bezit de Evangelisch-Gereformeerde Kerk de status van Landeskirche en in de meeste katholieke kantons bezit de rooms-katholieke Kerk de status van Landeskirche. Soms is aan de Oud-katholieke kerk eveneens de status van Landeskirche toegekent. In enkele West-Zwitserse kantons kent men geen Landeskiriche, omdat daar de scheiding van kerk en staat volledig is doorgevoerd.

Overwegend Protestants zijn de West-Zwitserse kantons (in het bijzonder Genève), Bern, delen van Schaffhausen, Zürich en de beide halfkantons van Bazel. Overwegend Katholiek zijn de oerkantons in Centraal-Zwitserland, Fribourg, Ticino, Jura, Wallis en delen van Oost-Zwitserland. In Noord-Zwitserland is de Oud-katholieke kerk van betekenis. Daarnaast mag ook het Boeddhisme met 0,33% van de bevolking als aanhangers worden genoemd. Het aantal Boeddhisten in Centraal-Europa is het grootst in Zwitserland.

Vervoer


Alle snelwegen in Zwitserland zijn tolplichtig, daarnaast zijn er enige bergpassen waar tol wordt geheven. Ook voor de tunnel La Drossa tussen Zwitserland en Italië, en voor de Grote Sint Bernardtunnel moet tol betaald worden. De tolplicht voor snelwegen wordt geheven door de verkoop van autobaanvignetten, die anno 2006 40 Zwitserse franken kosten en 14 maanden geldig zijn, namelijk van december in jaar A, het gehele jaar B, en januari van jaar C.

Treinvervoer bestaat uit diverse bergbanen, onder andere zijn er diverse autotreinen. Zie ook: Lijst van Zwitserse spoorwegmaatschappijen.

Internationale luchthavens zijn er in: Zürich, Bern, Genève en Bazel.

In de bergen zijn diverse kabelbanen om naar boven te gaan. Ze worden voornamelijk gebruikt in de winter om skigebieden te bereiken en in de zomer om te wandelen.

Klimaat


Er zijn diverse soorten klimaten in Zwitserland van een poolklimaat in het hooggebergte tot een Mediteriaan klimaat in het zuiden. Over het algemeen is er een overgang van landklimaat naar zeeklimaat.

Eten en drinken


In Zwitserland zijn de gerechten vooral streekgebonden. Een bekend gerecht is rösti en kaas in bijvoorbeeld raclette of fondue. Zie ook: Zwitserse gerechten.

Economie


De Zwitsers staan bekend om hun banken, hun chocolade, hun horloges en hun kaas.

Het grootste voedingsmiddelenbedrijf in de wereld is Zwitsers en heet Nestlé. Andere bekende bedrijven zijn de banken UBS en Crédit Suisse, de geneesmiddelbedrijven Novartis en Roche, het biotechnologieconcern Serono en horlogemaker Rodania.

Vooral wintersport toerisme in de skigebieden van de Alpen zijn belangrijk.

Politiek


Kaart Zwitserland.jpg Het land heeft een sterke traditie van politieke en militaire neutraliteit die wordt ondersteund door een sterke defensie. Zwitserland heeft een neutrale positie gehouden gedurende twee wereldoorlogen en kreeg pas op 10 september 2002 een volledige stem in de Verenigde Naties.

In de jaren negentig van de 20e eeuw raakte het land in opspraak, toen bleek dat Zwitserland tijdens de Tweede Wereldoorlog minder neutraal was geweest dan steevast werd beweerd. Ook kwam het land negatief in het nieuws door conflicten over op Zwitserse banken gestalde tegoeden van met name Duitse joden die tijdens de Tweede Wereldoorlog door de nazi's waren vermoord.

In Zwitserland is euthanasie, net als in Nederland en België, legaal. Het is zelfs het enigste ter wereld waar mensen naar toe kunnen om hun leven te beëindigen.

De bondsregering 2006 bestaat uit de volgende personen:

Zwitserse overheid

Sport


Favoriete sporten in Zwitserland zijn de wintersporten zoals skiën, ijshockey, langlaufen, rodelen en curling. Ook voetbal is in Zwitserland een veelbeoefende sport.

In 1928 en 1948 werden de Olympische Winterspelen in Zwitserland gehouden.

In 2008 zal Zwitserland, weliswaar samen met Oostenrijk, het gastland zijn voor de Europese Kampioenschap Voetbal.

Zie ook:

Zie ook


Externe links


Zwitserland | Land

Switserland | Schweiz | Suiza | Swissland | سويسرا | Suiza | İsveçrə | Швайцарыя | Швейцария | Švicarska | Suïssa | Švýcarsko | Y Swistir | Schweiz | Schweiz | Ελβετία | Switzerland | Svislando | Suiza | Šveits | Suitza | سوئیس | Sveitsi | Sveis | Suisse | Suisse | Switserlân | An Eilvéis | An Eilbheis | Suíza - Schweiz | שווייץ | स्विट्स़रलैंड | Švicarska | Swis | Svájc | Suissa | Swiss | Suisia | Sviss | Svizzera | スイス | შვეიცარია | 스위스 | Swîsre | Swistir | Helvetia | Schwäiz | Zwitserland | Svízzera | Swisi | Šveicarija | Šveice | Швајцарија | Switzerland | Sguizzera | Swiez | Zwitserlaand | स्वीट्जरल्याण्ड | Sveits | Sveits | Soïssa | Schweiz | Szwajcaria | Suíça | Svizra | Elveţia | Швейцария | Svìzzira | Switzerland | Švajčiarsko | Švica | Zvicra | Швајцарска | Schweiz | ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ | Switzerland | İsviçre | شۋېتسارىيە | Швейцарія | سوئٹزرلینڈ | Thụy Sĩ | שווייץ | 瑞士 | Sūi-se

 

This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the "Zwitserland".

Home Pageartsbusinesscomputersgameshealthhospitalshomekids & teensnewsphysiciansrecreationreferenceregionalscienceshoppingsocietysportsworld