Zuid-Afrika

Kaart_Zuid_Afrika.png ]] Zuid-Afrika satelliet.jpg

Zuid-Afrika (Afrikaans: Suid-Afrika, Engels: South Africa of in het Zuid-Afrikaans-Engels: Seffrica, Noord-Sotho: Afrika borwa), is een land dat, zoals de naam al doet vermoeden, aan de zuidpunt van Afrika ligt.

Geografische gegevens

Oppervlakte: 1.219.912 km² (inclusief de Prins Edward-eilanden).
Buurlanden en grenzen: 4750 km: Botswana 1840 km, Lesotho 909 km, Mozambique 491 km, Namibië 855 km, Swaziland, 430 km, Zimbabwe 225 km.
Kustlijn: 2798 km.
Klimaat: Grotendeels halfwoestijn, subtropisch langs de kust. Dagen zonnig, nachten koel.
Terrein: Hoogvlakte in het binnenland, langs de rand ruige heuvels en een smalle kustvlakte.
Laagste punt: zeeniveau.
Hoogste punt: Njesuthi (3408 m).
Natuurlijke rijkdommen: goud, chroom, antimoon, steenkool, ijzererts, mangaan, nikkel, fosfaten, tin, uranium, diamanten, platina, koper, vanadium, zout, aardgas.
Landgebruik: (schatting 1993)
- voor landbouw geschikt: 10%;
- bouwland: 1%;
- veeteelt: 67%;
- bossen: 7%;
- overige: 15%.
Geïrrigeerd land: 12.700 km² (schatting 1993).
Natuurlijke gevaren: langdurige droogtes.
Milieuproblematiek: uitgebreide maatregelen voor het bewaren en controleren van water zijn nodig wegens het gebrek aan meren en grote rivieren; watergebruik dreigt de beschikbare hoeveelheid water te overtreffen, watervervuiling door landbouw en steden, luchtvervuiling en zure regen, erosie, woestijnvorming.
Provincies met hoofdsteden:
- Oost-Kaap - Bisho;
- Vrijstaat - Bloemfontein;
- Gauteng - Johannesburg;
- KwaZoeloe-Natal - Ulundi;
- Mpumalanga (vroeger Oost-Transvaal) - Nelspruit;
- Limpopo (vroeger Noordprovincie) - Polokwane (Pietersburg);
- Noord-Kaap - Kimberley;
- Noordwest - Mafikeng;
- West-Kaap - Kaapstad.

Geschiedenis

De geschreven geschiedenis start in Zuid-Afrika op 6 april 1652, als Jan van Riebeeck in dienst van de VOC een verversingsstation sticht aan Kaap de Goede Hoop. De Nederlandse nederzetting breidt zich gedurende de 17e en 18e eeuw langzaam uit, oostelijk tot de Visrivier.

In 1806 namen de Britten voorgoed bezit van de Kaap, en er ontstond onenigheid tussen de Britten en de Nederlandse boeren, onder meer over de compensatie voor de afschaffing van de slavernij. Veel van de Nederlandse (en ook Duitse en Hugenootse) kolonisten, bekend als Boeren, trokken in de jaren 1830-1840 in de zogenaamde Grote Trek weg uit de kaapkolonie, en stichten onafhankelijke republieken, de Oranje Vrijstaat en Transvaal. Een poging van de Boeren om ook Natal binnen te trekken werd afgeslagen door de Zoeloes onder Dingaan, de broer van de beroemde Shaka Zoeloe. Het waren vooral diens oorlogen die andere stammen zo verzwakt hadden dat de Boeren hun opmars konden houden. De Zoeloes werden later verslagen door de Britten.

Flag of South Africa 1928-1994.svg | Diamanten (1867) en goud (1886) werden ontdekt, en rijkdom, immigratie en onderwerping van de oorspronkelijke bewoners namen toe. De Boeren verzetten zich tegen de Britten, maar werden verslagen in de Boerenoorlog (1899-1902). In 1910 werd de Unie van Zuid-Afrika gevormd, die een onafhankelijke staat binnen het Britse Gemenebest werd. In 1931 werd Zuid-Afrika een Dominion. Zuid-Afrika voerde de politiek van apartheid (gescheiden ontwikkeling van de diverse rassen) in, welke na de verkiezingsoverwinning van de Nationale Partij in 1948 nog werd versterkt.

In de jaren '90 eindigde de apartheid. Toenmalig President de Klerk liet de bekende anti-apartheidsactivist Nelson Mandela vrij op 11 februari 1990, en in 1994 werden er voor het eerst algemene verkiezingen voor alle rassen gehouden, leidend tot een bestuur van de (overwegend zwarte) anti-apartheidsgroepering ANC, eerst onder leiding van Mandela, later onder Thabo Mbeki. De nieuwe regering voerde een beleid van 'rechtstellende actie' om de ongelijkheden van het verleden te beëindigen. Sinds 1996 is een nieuwe grondwet in werking. Zuid-Afrika is een republiek in transformatie; niet alleen heeft het land het laatste decennium een enorme positieve sociale en politieke omwenteling gemaakt, het is ook het land met een waanzinnig verschil tussen arm en rijk, en het heeft het hoogste percentage HIV besmetten dat de wereld kent.

Anno 2006 verliest het ANC een groot deel van haar aanhang. Toch haalt ze nog nipt de meerderheid. Zuid-Afrika zakt in de index van de menselijke ontwikkeling van een 85ste (ten tijde van de verkiezing van het ANC in de negentiger jaren) naar een 120ste plaats. De index bevat 177 landen.

Zie ook: Lijst van presidenten en premiers van Zuid-Afrika

Demografische gegevens

Kasteelkaap.jpg met Tafelberg
(Foto J.Folmer 1999)]] Alwyntjie.jpg Alle gegevens zijn op basis van schattingen uit 2000, tenzij anders vermeld.

Inwoneraantal: 44.819.778 (volkstelling 2001).
Leeftijdsopbouw:
- 0-14: 32,5% (7.094.756 mannelijk, 6.999.009 vrouwelijk)
- 15-64: 62,7% (13.111.457 mannelijk, 14.139.372 vrouwelijk)
- >=65: 4,8% (782.397 mannelijk, 1.294.030 vrouwelijk)
Bevolkingsgroei: De bevolking krimpt, als gevolg van de AIDSepidemie.

Geboortecijfer: 24,56 geboorten per 1000 personen
Sterftecijfer: 14,69 overlijdens per 1000 personen
Netto migratie: -1,9 migranten per 1000 personen
Geslachtsverhouding:
- bij geboorte: 1,02 mannen/vrouw
- onder 15: 1,01 mannen/vrouw
- 15-64: 0,93 mannen/vrouw
- >=65: 0,61 mannen/vrouw
- in totaal: 0,94 mannen/vrouw
Zuigelingensterfte: 58,88 overlijdens per 1000 levendgeborenen
Levensverwachting bij geboorte:
- totaal: 51,10 jaar
- mannen: 50,41 jaar
- vrouwen: 51,81 jaar
Vruchtbaarheidscijfer: 2,47 geboren kinderen per vrouw
Etnische groepen: zwarten 79%, blanken 10%, kleurlingen 9%, Indiërs 3% (volkstelling 2001)
Religies: christenen 68% (inclusief de meeste blanken en kleurlingen, ca. 60% van de zwarten en ca. 40% van de Indiërs), moslims 2%, hindoes 1,5% (60% van de Indiërs), natuurgodsdiensten 28,5%
Officiële talen: Zoeloe 24%, Xhosa 18%, Afrikaans 13%, Noord-Sotho 9%, Tswana 8%, Engels 8%, Noord-Sotho en Zuid-Sotho 8%, Tsonga 4%, Swazi 3%, Venda 2%, Zuid-Ndebele 2% (volkstelling 2001)
Andere talen: Onder meer diverse San dialecten, Portugees en Duits
Alfabetisme: Percentage van de bevolking van 15 en ouder dat kan lezen en schrijven: 81,8% (mannen 81,9%, vrouwen 81,7%) (schatting 1995)

Politiek

Volledige naam: Republiek Zuid-Afrika (Afrikaans: Republiek van Suid-Afrika)
Afkorting: RSA
Kenteken:ZA
Data code: SF
Regeringstype: Federale republiek
Hoofdstad: Pretoria (bestuurlijke macht), Kaapstad (wetgevende macht) en Bloemfontein (rechterlijke macht)
Onafhankelijkheid: 31 mei 1910 (van het Verenigd Koninkrijk)
Nationale feestdag: Onafhankelijkheidsdag, 27 april (1994)
Grondwet: 10 december 1996 (geratificeerd bij het Constituonele Hof op 4 december 1996, ondertekend door president Mandela op 10 december, effectief van 3 februari 1997, geïmplementeerd in fasen)
Juridisch systeem: Gebaseerd op het Romeinse rechtssysteem via het Nederlandse en Brits gewoonterecht. Accepteert beslissing van het Internationaal Gerechtshof met zekere voorbehouden

Blom2klein.jpg (Foto J.Folmer 1999)]]

Dienstplicht: universeel voor 18-jarigen
Uitvoerende macht:
- Staatshoofd: President Thabo Mbeki (sinds 16 juni 1999), uitvoerend vice-president Phumzile Mlambo-Ngcuka(sinds 23 Juni 2005)
- Regeringsleider: President Thabo Mbeki, uitvoerend vice-president Phumzile Mlambo-Ngcuka
- Regering: Wordt benoemd door de president
- Verkiezingen: De president wordt benoemd door de Nationale Assemblee voor vijf jaar; laatste verkiezingen waren op 2 juni 1999
- Verkiezingsresultaat: Thabo Mbeki gekozen bij acclamatie
- Regeringscoalitie: ANC en IFP (Inkatha Vrijheidspartij)
Wetgevende macht:
- Tweekamer-parlement, bestaande uit de Nationale Assemblee (400 zetels; leden gekozen voor vijf jaar in algemene verkiezingen onder een systeem van evenredige vertegenwoordiging) en de Nationale Raad van Provincies (54 zetels; 6 leden gekozen door elk van de 9 provinciale raden voor een periode van 5 jaar; speciale machten om regionaal interesses te beschermen, zoals de culturele en linguistische tradities van etnische minderheden)

Heidekaap.jpg

- Laatste verkiezingen: 14 april 2004 voor zowel Nationale Assemblee als de Nationale Raad van Provincies
- Verkiezingsresultaten:
  - Nationale Assemblee:
    - 69,7% - 279 zetels - Afrikaans Nationaal Congres (ANC)
    - 12,4% - 50 zetels - Democratische Alliantie (DA)
    - 7,0% - 28 zetels - Inkatha Vrijheidspartij (IFP)
    - 2,3% - 9 zetels - Verenigde Democratische Beweging (UDM)
    - 1,7% - 7 zetels - Onafhankelijke Democraten (ID)
    - 1,7% - 7 zetels - Nieuwe Nationale Partij (NNP)
    - 1,6% - 7 zetels - Afrikaanse Christen-Democratische Partij (ACDP)
    - 0,9% - 4 zetels - Vrijheidsfront (VF+)
    - 0,8% - 3 zetels - Verenigde Christen-Democratische Partij (UCDP)
    - 0,7% - 3 zetels - Pan-Afrikanistisch Congres (PAC)
    - 0,4% - 2 zetels - Minderheidsfront (MF)
    - 0,3% - 1 zetel - Azanische Volksorganisatie (AZAPO)
  - Nationale Raad van Provincies:
    - 36 zetels - ANC
    - 10 zetels - DA
    - 2 zetels - IFP
    - 2 zetels - NNP
    - 1 zetel - UDM
    - 1 zetel - ID
    - 1 zetel - VF+
    - 1 zetel - UCDP
Juridische macht: Constitutional Court; Supreme Court of Appeals; High Courts; Magistrate Courts (namen zo gelaten, daar ik bang was fouten in de vertaling te maken)
Politieke pressiegroepen met leiders
- COSATU - Vereniging van Zuid-Afrikaanse Vakbonden - Zwelinzima Vavi (geallieerd met het ANC)
- SACP - Zuid-Afrikaanse Communistische Partij - Blade Nzimande (geallieerd met het ANC)
- SANCO - South African National Civics Organization - Mlungisi Hlongwane
Lidmaatschap van internationale organisaties: ACP, AfDB, BIS, C, WCO, ECA, FAO, G-77, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, ICFTU, ICRM, IDA, IFAD, IFC, IFRCS, IHO, ILO, IMF, IMO, Inmarsat, Intelsat, Interpol, IOC, IOM, ISO, ITU, MONUC, NAM, NSG, OAU, OPCW, PCA, SACU, SADC, UNCTAD, UNESCO, UNHCR, UNITAR, UPU, VN, WFTU, WHO, WIPO, WMO, WTO, WTO, Zangger Comité

Zie ook: Lijst van presidenten en premiers van Zuid-Afrika

Economie

Kokerdeel2.jpg (Foto J.Folmer 1999)]] Zuid-Afrika is een ontwikkelingsland met een naar wereldmaatstaven gemiddeld inkomen en een grote hoeveelheid bodemschatten. De financiële, juridische, communicatie-, energie- en transportsectoren zijn goed ontwikkeld, haar effectenbeurs behoort tot de 10 grootste van de wereld, en de infrastructuur is goed ontwikkeld.

De werkloosheid is met 26% echter onverminderd hoog, en de economische problemen uit de tijd van de apartheid, armoede en gebrek aan economische macht van zwakkere bevolkingsgroepen, zijn nog niet opgelost. Ook criminaliteit, corruptie en AIDS zijn grote problemen.

President Mbeki tracht economische groei en buitenlandse investeringen te bevorderen door de arbeidswetten te versoepelen, de privatisering te versnellen en de regeringsuitgaven te verminderen. Deze plannen stuiten op sterk verzet uit de vakbeweging.

(data zijn schattingen uit 1999, tenzij anders aangegeven):

BNP(PPP): $534.6 miljard (2005)
Groei van het BNP: 4,6%
BNP per inwoner: $12100
Verdeling BNP over sectoren: landbouw 5%, industrie 35%, diensten 60%
Verdeling van inkomen over percentielen: laagste 10%: 1,4%, hoogste 10%: 47,3% (1993)
Inflatie: 5,5%
Beroepsbevolking: 15 miljoen personen (1997)
Beroepsbevolking naar sectoren: landbouw 30%, industrie 25%, diensten 45%
Werkeloosheid: 26%
Staatsbegroting (schatting fiscaal jaar 1994/1995):
- inkomsten: $30,5 miljard
- uitgaven: $38 miljard, waarvan $2,6 miljard kapitaalkosten
Industrieën: mijnbouw ('s werelds grootste producent van platina, goud en chroom), automobielen, metaal, machines, textiel, ijzer en staal, chemicaliën, voedingsmiddelen

Towshipflowers.jpg

Groei industriële productie: 4.5% (2005)
Elektriciteitsproductie: 215.9 miljard kWh (2005)
Elektriciteitsbronnen: fossiele brandstoffen 92,09%, waterkracht 0,83%, kernenergie 7,08% (1998)
Elektriciteitsgebruik: 197.4 miljard kWh (2005)
Elektriciteitsexport: 10.14 miljard kWh (2003)
Elektriciteitsimport: 6739 miljard kWh (2003)
Landbouw: maïs, tarwe, suikerriet, fruit, groente; runderen, gevogelte, schapen
Export: $28 miljard
Exportproducten: goud, diamant, metalen en mineralen, machines
Exportpartners: Verenigd Koninkrijk, Italië, Japan, Verenigde Staten, Duitsland (1997)
Import: $26 miljard
Importproducten: machines, voedselproducten, chemicaliën, aardolieproducten
Importpartners: Duitsland, Verenigde Staten, Verenigd Koninkrijk, Japan
Buitenlandse schuld: $44,33 miljard (2005)
Ontwikkelingshulp: ontvangen: $676,3 miljoen (jaar niet gegeven)
Munteenheid: 1 Rand (R) = 100 cent
Wisselkoers: 1 US$=6.12439 R (april 2005)
Fiscaal jaar: 1 april-31 maart

Communicatie

Telefoonlijnen: 5,075 miljoen (1999)
Mobiele telefoons: 19.5 miljoen(2004)
Telefoonsysteem: Het telefoonsysteem is het best ontwikkelde en modernste van Afrika.
- binnenlands: hoofdcentrales bevinden zich in: Bloemfontein, Kaapstad, Durban, Johannesburg, Port Elizabeth, en Pretoria.
- internationaal: 2 onderzeekabels; satelliet- en aardestations - 3 Intelsat (1 Indische Oceaan en 2 Atlantische Oceaan).
Radio zendstations: 14 AM, 347 FM (plus 243 repeaters), 1 kortegolf (1998)
Radio's: 13.75 miljoen (1997)
Televisie zendstations: 556 (plus 144 repeaters) (1997)
Televisies: 5.2 miljoen (1997)
Internet Service Providers (ISPs): 460,572 (2005)

Vervoer

Spoorwegen (1995)
- totaal: 21.431 km
  - waavan 20995 km met een spoorwijdte van 1067 mm (9087 km geëlektrificeerd).
  - waarvan 436 km met een spoorwijdte van 610 mm.

Libelalwynkl.jpg

Wegen (schatting 1998)
- totaal: 534.131 km
- waarvan verhard: 63.027 km
- waarvan snelwegen: 2032 km
Pijplijnen
- ruwe aardolie: 931 km
- aardolieproducten: 1748 km
- aardgas: 322 km
Havens
- Kaapstad, Durban, Oost-Londen, Mosselbaai, Port Elizabeth, Richardsbaai, Saldanha
Luchthavens (schatting 1999)
- Totaal: 744
- Waarvan met verharde start- en landingsbanen: 143
- Lengte > 3047 m: 9 (allen verhard)
- Lengte 2438 - 3047 m: 4 (verhard)
- Lengte 1524 - 2437 m: 79 (46 verhard)
- Lengte 914 - 1523 m: 376 (73 verhard)
- Lengte < 914 m: 276 (11 verhard)

Leger

takken
- SANDF - South African National Defense Force (landmacht, luchtmacht, marine, medische dienst)
- SAPS - South African Police Service
uitgaven (fiscaal jaar 1999-2000)
- $2 miljard (1,5% van het BNP)

Internationale relaties

Internationale conflicten
- Swaziland verlangt onderhandelingen over het terugkrijgen van nabijgelegen gebieden die voornamelijk door Swazis bewoond worden of vroeger van het koninkrijk deel uitmaakten
Illegale drugs
- Doorvoer van heroïne en cocaïne
- Stijgende consumptie van cocaïne
- Grootste afzetgebied voor methaqualone, in Zuid-Afrika bekend als Mandrax. Illegale import vanuit India via Oost-Afrika
- Productie van marihuana

Republiek Zuid-Afrika in de elf officiële talen

Republiek van Suid-Afrika (Afrikaans)
Riphabliki yeSewula Afrika (Ndebele)
IRiphabliki yaseMzantsi Afrika (Xhosa)
IRiphabliki yaseNingizimu Afrika (Zoeloe)
Rephaboliki ya Afrika-Borwa (Noord-Sotho)
Rephaboliki ya Afrika Borwa (Sesotho)
Rephaboliki ya Aforika Borwa (Setswana)
IRiphabhulikhi yeNingizimu Afrika (Swazi)
Riphabuliki ya Afurika Tshipembe (Tswana)
Riphabliki ra Afrika Dzonga (Xitsonga)
Republic of South Africa (Engels)

Zie ook

Lijst van presidenten en premiers van Zuid-Afrika
Monumenten op de Werelderfgoedlijst
Nelson Mandela (anti-apartheidsleider, president)
Frederik Willem de Klerk (president)
Thabo Mbeki (president sinds 1999)
Albert Luthuli (anti-apartheidsleider)
Wereldkampioenschap voetbal 2010

Land | Zuid-Afrika | Brits Gemenebest

Gourt Home::Gourt :: Zuid-Afrika