Woord

Dit artikel gaat over 'woord' als talige eenheid; zie logos voor het bijbels/liturgische begrip Woord.

Een woord is een psychologisch-taalkundige eenheid die bestaat uit minimaal één vrij morfeem en minimaal nul gebonden morfemen. Bestaat een woord uit twee of meer morfemen, dan noemen we het complex. Het meest rechtse morfeem vormt in het Nederlands het hoofd van een complex woord. Bevat een woord twee of meer vrije morfemen, dan noemen we het samengesteld.

De betekenis van een woord is opgebouwd uit de deelbetekenissen der morfemen, maar de manier waarop dat gebeurt is vaak redelijk arbitrair. Zo is de relatie tussen de twee morfemen (vlees en voeding) in vleesvoeding van een heel ander karakter dan die tussen de morfemen in babyvoeding.

De vorming van woorden uit morfemen volgt bepaalde taalspecifieke regels. De wetenschap die deze regels probeert te formuleren, is de morfologie. Woorden kunnen zelf worden gegroepeerd tot woordgroepen en zinnen. Dat gaat ook volgens bepaalde regels, die worden bestudeerd in de syntaxis.

Het is niet in alle gevallen duidelijk uit te maken of een bepaalde klankreeks wel of niet een woord vormt. Zo kan plastic tas worden geanalyseerd als een woordgroep bestaande uit een onverbogen stoffelijk bijvoeglijk naamwoord en een zelfstandig naamwoord (zoals gouden ring), maar ook als een enkel woord (zoals schooltas). Evenmin is duidelijk of clitica (zoals ie in dattie komt) zelfstandige woorden zijn samen met het woord waaraan zij worden gehecht een woord vormen.

In talen als het Nederlands, waarin klemtoon een belangrijke rol speelt, kan een woord ook fonologisch worden gedefinieerd, namelijk als een groep lettergrepen waarvan er een de hoofdklemtoon heeft.

Naast het hierboven beschreven taalkundige of psychologische begrip woord, is er ook het orthografische begrip woord, dat verwijst naar een rij schrifttekens die door spaties of leestekens worden afgegrensd.

Woordsoorten

Taalkundig onderscheidt men (voor het Nederlands):

het bijvoeglijk naamwoord (adjectief)
het bijwoord (adverbium)
het lidwoord (artikel)
het telwoord (numerale)
het tussenwerpsel (interjectie)
het voegwoord (conjunctie)
het voornaamwoord (pronomen)
het voorzetsel (prepositie)
het werkwoord (verbum)
het zelfstandig naamwoord (substantief)

Een woord kan worden opgeslitst in:

Bijzondere woordvormen:

Zie ook

Nederlandse grammatica

Nederlands

Gourt Home::Gourt :: Woord

Woordsoorten

Zie ook