Wandtapijt

Wildweibchen mit Einhorn.jpg Een wandtapijt is een handgeweven tapijt dat een decoratieve functie heeft; behoort tot de textielkunst.

Het wordt met de hand geweven op een weefgetouw. De kettingdraad vormt de drager waarin de gekleurde inslagdraad geweven wordt. Hierdoor wordt een kleurrijk patroon of tafereel gecreëerd. Wevers en weefsters van wandtapijten gebruiken als kettingdraad meestal een textielvezel van natuurlijke oorsprong: linnen of wol. Voor de inslagdraden worden kostbare materialen gebruikt zoals wol, zijde, goud en zilver, maar in principe kan elke textielvezel gebruikt worden voor het weven van wandtapijten.

Wandtapijten hebben zowel een artistieke productie gekend als een kunstambachtelijke. De werken werden geweven in weefateliers of manufacturen. Het ontwerp of karton voor het artistieke product werd veelal vervaardigd door een bekend kunstenaar. Zo heeft bijvoorbeeld Pieter Paul Rubens vele kartons voor wandtapijtenreeksen op zijn naam staan. Deze zijn onder meer te zien in Kasteel Heeze.

Een gobelin is een wandtapijt uit de eeuwenoude atelier van de familie Gobelin te Parijs. Deze "gobelins" zijn wereldberoemd om hun kwaliteit.

Functie

Lodewijk_XIV_wandtapijt.jpg]]Het succes van het wandtapijt als decoratie is deels te verklaren door het mobiele karakter ervan. Vorsten en edellieden konden het van hun ene residentie naar de andere meenemen. In kerken kon het opgehangen worden enkel voor speciale gelegenheden. Het fungeerde als een mobiel alternatief voor de gekleurde glasramen.

Iconografie

De iconografie van de meeste Westerse wandtapijten gaat terug op een geschreven bron. De Bijbel en de Metamorfosen van Ovidius zijn twee populaire inspiratiebronnen.

Naast religieuze en mythologische taferelen zijn jachttaferelen het onderwerp van een heleboel wandtapijten bestemd voor de decoratie van de landhuizen van rijke eigenaars.

Types

De term gobelin wordt gebruikt voor 'wandtapijt' in het algemeen, maar kan ook specifiek duiden op de afkomst van het werk uit een Gobelin-manufactuur

Een verdure is een wandtapijt waarvan de achtergrond en eventueel de decoratieve boord volledig gevuld is met decoratief loofwerk. Een speciaal type van verdure zijn de bekende millefleurs-tapijten. Zoals de naam laat uitschijnen, bestaat het loofwerk hier uit bloemen.

Historische ontwikkeling

Zeven-vrije-kunsten-b.jpgIn Europa kent het wandtapijt een geschiedenis vanaf de vroege veertiende eeuw. De eerste productiegolf ontstond in Duitsland en Zwitserland. Nadien veroverde de kunstvorm de markt in Frankrijk en de Nederlanden. Er werden manufacturen opgericht en tegen de zestiende eeuw was Vlaanderen het epicentrum van de Europese wandtapijtenproductie geworden, met als belangrijkste centra Brussel en Oudenaarde.
Veel vernieuwingen van dat ogenblik waren beïnvloed door de ontwikkeling van het fresco in Italië.

Op het einde van de zestiende eeuw verschoof de aandacht naar de Noordelijke Nederlanden en werden Delft, Gouda en Amsterdam belangrijke productiecentra.

Beroemde voorbeelden

Wandtapijtenmuseum in het stadhuis van Oudenaarde
De zesdelige reeks La Dame à la Licorne, bewaard in l'Hôtel de Cluny, Parijs
De negendelige reeks Los honores, bewaard in het koninklijk paleis van La Granja bij Segovia, Spanje.

Externe Links

Koninkllijke Manufactuur De Wit ; restauratoren

Bibliografie

Delmarcel, Guy, Het Vlaamse wandtapijt van de 15de tot de 18e eeuw, Tielt, 1999.
Mobiele fresco’s van het Noorden. Wandtapijten uit onze gewesten, 16de-20ste eeuw, tent.cat., Antwerpen, 1994.

Zie ook: Tapijt

Huisinterieur | kunst | textiel