Het woord volk kan meerdere betekenissen hebben, waarmee een groep mensen wordt aangeduid. De tak van de wetenschap die zich met het verschijnsel volk, voornamelijk als etniciteit, bezighoudt, is de volkenkunde ofwel etnologie.

Etymologie

---

De etymologie van het woord is duister. Men herleidt het tot het Oer-Germaanse *folkom (Oud-Fries folk, Oud-Engels folc, Duits Volk) of *fulka-. De oorspronkelijke betekenis kan "groep strijders" zijn geweest: het Oud-Noorse folk betekent "leger"). Er wordt verband gelegd met Grieks plethos "menigte", en met de Latijnse woorden plebs "het gewone volk", populus "het volk" en vulgus “het grauw”, maar al deze afleidingen zijn omstreden. In het Engels is folc of folk verdrongen door people, behalve in de samenstelling folklore.

Volk als aantal mensen

---

Men kan met het woord volk gewoonweg (een vaak groot aantal) "mensen" bedoelen, bijvoorbeeld Er was veel volk aanwezig.

Volk als onderdaanschap

---

Het woord volk kan inwoners van bepaald land betekenen, bijvoorbeld het Belgische volk. In dit geval kan men het begrip volk min of meer als het synoniem voor het begrip onderdaanschap of staatsburgerschap beschouwen.

Volk als etniciteit

---

Een volk kan ook een bepaalde groep mensen zijn die onderlinge verwantschap en verbondenheid voelen op basis van één of meerdere gemeenschappelijke kenmerken. Gebruikmakend van deze definitie kunnen we zeggen dat Belgische bevolking uit drie volkeren bestaat: Vlamingen, Walen en Duitsers (Duitstalige Belgen). Vaak wordt taal als hét kenmerk van een volk gezien. Een bijzonder geval is het joodse volk, dat primair op een religieuze verbondenheid is gebaseerd: slechts ongeveer de helft van alle joden woont in de staat Israël, lang niet allen spreken Hebreeuws, Jiddisch of Ladino en door de Diaspora behoren zij tot alle menselijke rassen.

Er zijn uitzonderingen. Ieren hebben over het algemeen de Engelse taal overgenomen, toch zal geen enkele Ier zichzelf als Engelsman beschouwen. Vlamingen en Nederlanders spreken dezelfde taal (Nederlands), maar zijn twee verschillende volkeren. Bovendien is het begrip taal ook vaag. In Nederland wordt het Limburgs als streektaal beschouwd. Niet iedereen is het er over eens dat sprekers ervan op grond hiervan als apart volk gezien kunnen worden.

Niet alleen de taal kan de onderscheidsbasis zijn, maar ook andere kenmerken, zoals bijvoorbeeld godsdienst. Voorbeeld: Kresjeny (lett. gedoopte, dopelingen) zijn in feite Tataren. Ze spreken de Tataarse taal, houden vast aan de tradities en gebruiken van het Tataarse volk, maar op basis van hun godsdienst (Russisch-Orthodox, i.p.v. islamitisch bij de Tataren) beschouwen zij zichzelf als apart volk. Tijdens de volkstelling van 2002 hadden de meeste Kresjeny dat ook in de enquête vermeld. Op basis van de uitslag van deze volkstelling zijn ze sinds enkele jaren door Russische autoriteit als apart volk erkend.

Volk

Volk (Soziologie) | People | लोग | Tlaca | Povo | Народ | People | Mga Tao