Vlaanderen

Vlaanderen is het noordelijke deel van België. Het Nederlands is er de officiële taal en de inwoners worden Vlamingen genoemd.

De naam 'Vlaanderen' verwijst zowel naar de 'Vlaamse gemeenschap' in de maatschappelijke, sociologische en politieke zin, als naar de Vlaamse federale staat, en naar de bestuurlijke instellingen (de Vlaamse Gemeenschap en het Vlaams Gewest. De bestuurszetel van Vlaanderen is gevestigd te Brussel. Deze stad is een meervoudige hoofdstad. Het vormt ook een gewest, naast het Vlaamse en het Waalse gewest.

Het hedendaagse Vlaanderen mag niet verward worden met het historische graafschap Vlaanderen. Dat omvatte ruwweg de provincies Oost-, West-, Frans-, Zeeuws-Vlaanderen en de Romaans Vlaanderen. In Frankrijk wordt de term 'Flandre' ook gebruikt als het geheel van de Franse departementen 'Nord' en 'Pas-de-Calais' en het Belgische Vlaanderen.

Vlaamse provincies

-	VlaanderenProvincies.png

1 Antwerpen

2 Limburg

3 Oost-Vlaanderen

4 Vlaams-Brabant

5 West-Vlaanderen

Naast deze vijf provincies kent Vlaanderen ook een specifiek intermediair bestuur voor de Vlamingen in Brussel en hun instellingen, de Vlaamse gemeenschapscommissie ('VGC').

Geografie

Bestuurszetel: Brussel
Grootstedelijk gebied: Vlaamse Ruit
Grote steden: Antwerpen, Gent, Mechelen, Leuven, Hasselt, Brugge
Zie ook: Lijst van Vlaamse gemeenten
Kustlijn: 66 km
Hoogste punt: Remersdaal, 287,5 m

Klimaat en landschap

Er zijn twee klimaattypes: een echt zeeklimaat aan de kust en een stukje landinwaarts en in Midden-Vlaanderen en de Kempen een gewijzigd zeeklimaat. Het landschap van Vlaanderen wordt algemeen omschreven als het deel van België dat laag België genoemd wordt, met aan de kust een zandstrand en een duinenstrook gevolgd door vruchtbare polders. Naar het oosten toe komt men in de Kempen met dennenbossen. De belangrijkste rivier is de Schelde, die via Nederland in de Noordzee uitmondt.

Politiek

Vlaanderen is sinds de staatshervorming een deelstaat van België, met een eigen regering, een eigen parlement, een eigen begroting en eigen inkomsten. Het Vlaams Parlement wordt om de 5 jaar verkozen. Het is de volksvertegenwoordiging van de Vlaamse Gemeenschap, en geniet alle wettelijke bevoegdheden in de regio Vlaanderen én voor alle instellingen van de Vlaamse Gemeenschap, zoals alle Nederlandstalige scholen (met inbegrip van deze in Brussel), dus ook voor de Franstalige scholen in Vlaamse faciliteitengemeenten. Zij duidt tevens de ministers van de Vlaamse regering aan. De bevoegdheden van de Belgische federale overheid en deze van de Vlaamse (en andere) deelregeringen worden vastgelegd door democratisch overleg tussen de verschillende gemeenschappen en evolueren nog steeds. In Vlaanderen wordt echter aangedrongen op constitutieve autonomie. Vlaanderen wil zijn eigen fiscale, bestuurlijke, lokale en intermediaire zaken zelf regelen. De bevoegdheden die Vlaanderen nu heeft zijn vastgelegd in de Belgische Grondwet en de Bijzondere Wet op de Hervorming van de Instellingen.

Vlaanderen-map.jpg

Vlaanderen besliste in 1980 om de Vlaamse Gemeenschap en het Vlaamse Gewest samen te voegen. Het heeft nu één Vlaams Parlement en één Vlaamse regering. De Vlaamse regering heeft haar zetel in Brussel, net als de Belgische regering. De Waalse regering heeft zijn zetel in Namen.

Vlaams Parlement: 124 Vlaamse volksvertegenwoordigers die om de vijf jaar rechtstreeks worden verkozen (recentste verkiezing: 13 juni 2004).
Vlaamse regering: benoemd door het Vlaams Parlement met ten hoogste elf ministers en geleid door de minister-president.
Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap: omvat alle klassieke departementen van alle ministeries samen.

Inzake de gewestbevoegdheid is het Vlaams Gewest op zijn grondgebied bevoegd voor 'grondgebonden' materies als economie, werkgelegenheid, wegen, ruimtelijke ordening en milieu. Voor vele van deze bevoegdheden moet het echter de bevoegdheid delen met de Belgische regering. Daarenboven heeft Vlaanderen zeer weinig eigen fiscale inkomsten. Het is -net zoals de andere deelstatelijke overheden- in hoge mate afhankelijk van de Belgische schatkist.

De Vlaamse Gemeenschap omvat alle inwoners van het Vlaams Gewest en de inwoners van het tweetalig Brussels Hoofdstedelijk Gewest die Nederlands spreken. Het is bevoegd voor taal, cultuur, onderwijs en de zogenoemde 'persoonsgebonden materies', welzijns- en gezondheidszorg. Blijkt echter dat de Belgische overheid nog aanzienlijke bevoegdheden behield en dat zij veruit de meeste middelen blijft controleren. Ook financieel blijven Belgische instellingen nog steeds oppermachtig.

Vlaanderen beschikt dus, in vergelijking met andere deelstaten in federale landen zoals Canada, Zwitserland, Duitsland en de VS, over minder bevoegdheden en minder fiscale autonomie. Zo behoudt de nationale wetgever de bevoegdheid over de volledige sociale zekerheid, daar waar de meeste andere federale staten hierin een gedeelde verantwoordelijkheid voor nationale en deelstatelijke overheden kennen. Op andere domeinen gaat de autonomie dan weer veel verder dan in andere federale staten. Zo zijn in België de deelstaten autonoom bevoegd om verdragen te sluiten, waar dat in andere federale staten enkel kan onder toezicht en mits goedkeuring van de federale overheid.

Vlaanderen blijkt ook over weinig autonomie te beschikken inzake de feitelijke keuze van haar regeringscoalitie. Tot nu toe dwongen de grote partijen steeds eenzelfde coalitie af als in de nationale regering. Hierin is verandering gekomen in 2004, toen de deelstaatverkiezingen voor het eerst niet meer samenvielen met de federale verkiezingen.

Door deze tekorten vertoont de Belgische staat nog steeds sterke unitaire kenmerken, en tegelijk ook vele federale en zelfs enkele confederale kenmerken (zoals de noodzakelijke dubbele meerderheden nodig voor wijzigingen aan een bijzondere wet).

Departementen

Op Vlaams niveau worden ministeries departementen genoemd. De Vlaamse overheid kent zeven departementen. De meeste departementen worden weer onderverdeeld in administraties.

De departementen van de Vlaamse overheid zijn:

Departement Coördinatie
Departement Algemene Zaken en Financiën
Departement Wetenschap, Innovatie en Media
Departement Onderwijs
Departement Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur
Departement Economie, Werkgelegenheid, Binnenlandse Aangelegenheden en Landbouw
Departement Leefmilieu en Infrastructuur (LIN)

Politieke partijen

Gedurende het grootste deel van de twintigste eeuw werd de politiek in Vlaanderen -grotendeels onder het 'unitaire, Belgische bewind'- gedomineerd door de christelijke, socialistische en liberale partijen (toen CVP, BSP en PVV). Deze drie zijn sterk verbonden met aanverwante syndicale en sociale organisaties. Men spreekt voor die conglomeraten over de 'zuilen'. Ze bestaan ook langs Franstalige kant. De zuilen slaagden er in grote mate in om de normale democratische en bestuurlijke regels naar hun hand te zetten. Zo verdeelden in het midden van de 20ste eeuw bijna alle benoemingen in openbare diensten onder mekaar. Anno 2005 is deze verregaande politisering enigszins teruggedrongen. De kwalijke effecten ervan zijn door wetenschappers voldoende aangetoond: hogere openbare uitgaven dan in andere vergelijkbare landen (de West-Europese democratische rechtsstaten); eerder lagere kwaliteit van de openbare dienstverlening en tragere aanpassingen aan maatschappelijke evoluties.

Na de Tweede Wereldoorlog ontstond ook een Vlaamsgezinde partij, de Volksunie. Deze raakte wel soms in de regering en werd zelfs een middelgrote partij. Aan het begin van de 21ste eeuw splitste deze partij zich op in een eerder links-liberale vleugel (Spirit) en een nationalistische vleugel (N-VA). Spirit sloot in 2002 een kartel met de SP.A en N-VA deed in 2004 hetzelfde met de in de in CD&V omgedoopte christelijke volkspartij (CVP).

In de jaren zeventig ontstond ook een van de eerste groene partijen in Europa, Agalev (een letterwoord voor Anders Gaan Leven). Deze haalde als eerste groene partij zelfs volksvertegenwoordigers. Ze maakte deel uit van enkele regeringen en oefent nog steeds een zekere invloed uit; ze kampt echter met overlevingsproblemen sinds haar laatste regeringsdeelname. Op 15 november 2003 koos Agalev voor een nieuwe naam: Groen!.

In ongeveer dezelfde periode ontstond ook het Vlaams Blok. Het groeide gestaag, maar werd om zijn racistisch gedachtegoed na zijn grote vooruitgang bij de verkiezingen in 1991 door de andere partijen in de ban gedaan (het zogenaamde cordon sanitaire). In 2004 werd een rechtszaak aangespannen tegen het Vlaams Blok dat z'n naam vervolgens veranderde in Vlaams Belang. De partij werd toen door het Hof van Beroep te Gent veroordeeld als racistische partij.

Lijst Minister-Presidenten

Yves Leterme, 2004-heden CD&V
Bart Somers, 2003-2004, VLD
Patrick Dewael, 1999-2003, VLD
Luc Van den Brande, 1992-1999, CVP (nu CD&V)
Gaston Geens, 1981-1992, CVP (nu CD&V)

Separatisme

In Vlaanderen is een heterogene beweging actief, die Vlaanderen meer autonomie wil bezorgen. Deze beweging is zeer divers en bestaat uit verschillende strekkingen. Zo is er een afscheidingsbeweging met partijen en verenigingen, zoals Vlaams Belang, N-VA en VVB. Afhankelijk van de opiniepeiler wordt de aanhang van de afscheidingsbeweging in dit geheel tussen de 13 en de 51% van de bevolking geschat.

Ook de doelen van de verenigingen verschillen. De hoofdmoot wordt ingenomen door hen die een soevereine Vlaamse deelstaat van de EU wil stichten, maar een niet onaanzienlijk deel wil een confederale staatsstructuur, en sommigen willen een hereniging van Vlaanderen en Nederland tot Groot-Nederland. Nog andere willen het huidige federalisme versterken door de deelstaten meer fiscale en financiële autonomie te geven. Binnen het OVV vinden we zowat al deze strekkingen terug.

In 2005 schreef de denkgroep In de Warande een manifest voor de de onafhankelijkheid van Vlaanderen.

Economie

De Vlaamse economie is een van de meest productieve van de hele wereld. Dit steunt onder meer op een hoog opleidingspeil, relatief hoge inspanningen voor onderzoek en ontwikkeling in de bedrijven, veel vestigingen van internationale bedrijven en een goede talenkennis, gekoppeld aan een grote verdraagzaamheid tegenover bedrijven en werknemers uit andere landen. Dit alles schraagt een hoge welvaart. De laatste jaren (decennia) stagneert de Vlaamse economie structureel. Dit wordt veroorzaakt door nog steeds toenemende bureaucratie, door de (deels niet-omkeerbare) transfers naar Wallonië en Brussel, door laagproductieve openbare diensten (vooral in de Belgische instellingen en administraties), de extreem hoge lopende uitgaven van de Belgische overheden en tegelijk lage investeringen, evenals door de te lage innovatie in vele economische sectoren. Mede daardoor zijn de loonlasten in Vlaanderen het hoogste van de hele wereld.

Vlaamse bevolking

Deze is en door de eeuwen heen redelijk sterk vermengd met vele vooral immigratiestromen. In aantal bleven deze immigraties echter steeds beperkt. De etnische kern van de huidige Vlaamse bevolking bestaat uit de toen Dietstalige (voorloper van het Nederlands) bevolkingsgroepen in de toenmalige Nederlanden -de '17 provinciën'- die overwegend katholiek en onder Spaanse heerschappij bleven in de 17e eeuw. Dit werd aangevuld met wat hogere burgerij en adel, beide, zoals in heel Europa, Franstalig. Uit de Middeleeuwen stamt ook de kleine joodse minderheid, die zich vooral in Antwerpen vestigde. Vlaanderen kende in zijn geschiedenis twee grote emigratiestromen, een ten tijde van de Contrareformatie en een bij de wisseling tussen negentiende en twintigste eeuw. Onder Spaans bewind werden vele tienduizenden protestanten verjaagd. De meeste trokken toen naar Amsterdam en Noord-Nederlandse provincies. Ze droegen daar bij tot de zogenaamde Hollandse Gouden Eeuw. Ook begin twintigste eeuw trokken vele duizenden Vlamingen weg voor de hier toen heersende economische ellende, vooral naar Canada en de Verenigde Staten. De meer recente immigranten evenals de joden zijn nog als afzonderlijke etnische groep herkenbaar. Dat geldt met name voor de Italianen die in het midden van de 20ste eeuw naar Vlaanderen kwamen, voor Noord-Afrikanen en Turken (2de helft van 20ste eeuw), voor de EU-burgers die zich hier vestigden als werknemers voor Europese en internationale instellingen, en voor de recentste immigratiegolven uit Oost-Europa. Gedurende de hele twintigste eeuw bestond er ook een zekere immigratie van Franstaligen die zich vooral in Vlaams-Brabant vestigden. Met uitzondering van sommige islamitische groepen en van een deel van de Franstalige inwijkelingen integreerden de meeste immigranten goed in Vlaanderen.

Godsdiensten en levensbeschouwingen in Vlaanderen

Historisch was Vlaanderen bijna volledig katholiek, met enkele beperkte protestantse kernen sinds de opkomst ervan. Anno 2005 is die religieuze overtuiging echter danig verzwakt. De tweede levensbeschouwelijke overtuiging is nu de 'vrijzinnigheid'. Islamieten vormen naar schatting 3% van de Vlaamse bevolking; protestanten, anglicanen, orthodoxen en joden elk minder dan een procent. Deze zes opgesomde groepen zijn de erkende religieuze en levensbeschouwelijke overtuigingen. Katholieken, protestanten en joden hebben ook eigen scholen voor leerlingen van alle leeftijden. De katholieke scholen worden in praktijk ook bezocht door véle niet-katholieke leerlingen, met name door islamieten die een religieus onderricht verkiezen boven een neutraal. Het katholieke onderwijs heeft door die grote feitelijke openheid een aandeel van 60 à 70%, afhankelijk van de leeftijd. Openbaar onderwijs, ingericht door de Vlaamse overheid, gemeenten en provincies vormt de tweede grote groep met een 30 à 35% van de leerlingen.

Lijsten

Zie ook

Externe links

Vlaanderen | België

Gourt Home::Gourt :: Vlaanderen