Fat.png Vetten zijn esters gevormd uit glycerol, een tri-functioneel alcohol en drie vetzuurmoleculen (triglyceriden). Het type vet wordt bepaald door de er in aanwezige vetzuren.

Vetten worden gesynthesiseerd in dieren en planten. In plantaardige vetten komen veel vetzuren voor met dubbele bindingen (zogenaamde onverzadigde vetzuren); daardoor zijn er knikken in de moleculen, waardoor deze vetten slechter stapelen dan de uit verzadigde vetzuren opgebouwde vetten. Plantaardige vetten hebben daardoor een lager smeltpunt dan dierlijke vetten. Vetten die bij kamertemperatuur vloeibaar zijn worden doorgaans oliën genoemd. Voor plantaardige en dierlijke vetten geldt dat de vetzuren een even aantal koolstofatomen bevatten.

Alle vetten zijn zeer slecht oplosbaar in water en hebben een dichtheid (0,7) die kleiner is dan van water (1,0), zodat vet op water drijft.

Vetten worden (in de vorm van druppeltjes) in veel lichaamscellen opgeslagen. Het speciale weefsel hiervoor is het vetweefsel. In het bloed zitten de vetten in de lipoproteinen. Vooral na een maaltijd zijn er veel lipoproteinen in het bloed die het vet o.a. vervoeren naar het vetweefsel. De energiedichtheid van vet is erg groot; de energie is ook makkelijk toegankelijk. Bovendien geldt dat bij opslag de osmotische werking niet groot is, omdat de vetten bijna niet in water oplossen. Bij een overschot aan andere energiebronnen in de voeding (eiwitten en suikers) kunnen deze worden omgezet in vet. Een aantal onverzadigde vetzuren die in het lichaam worden gebruikt (met name linolzuur en linoleenzuur), kunnen niet door de mens worden gemaakt. Ze zijn daarom essentieel in de voeding. Deze vetten, de essentiële vetten of essentiële vetzuren staan ook wel bekend als omega-3 vetzuren en omega-6 vetzuren. Het is belangrijk om deze vetten binnen te krijgen, omdat ze de kans op hart- en vaatziekten helpen voorkomen. Essentiele vetten zijn te vergelijken met vitamines. Ze zijn allebei belangrijk voor de gezondheid, maar ze kunnen niet door het lichaam zelf worden aangemaakt. Een makkelijke manier om de essentiele omegavetten binnen te krijgen is door het besmeren van brood met de juiste margarine.

Bij de afbraak (catabolisme) van vetten in het lichaam worden de vetzuren afgeslitst van het glycerol. Vervolgens worden van de vetzuren telkens twee koolstofatomen afgesplitst in de vorm van een acetyl-groep, die als Acetyl-CoA de citroenzuurcyclus in kan.

Toepassingen

---

Eetbare vetten

Vetten kunnen gebruikt worden om het eten lekkerder te maken, of om eten te bereiden. Enkele voorbeelden zijn; margarine, roomboter, olijfolie, zonnebloemolie.

Industriële toepassingen

In industriële (technische) toepassingen worden vet en olie gebruikt om wrijving te verminderen, of om iets waterdicht te maken. Daarnaast zijn vetten een belangrijke grondstof in de oleochemie, waar vetten verwerkt worden tot andere grondstoffen, onder meer voor cosmetica, zeep- en kaarsproductie.

Trivia

---

Om de houten raderen van een ouderwetse molen te smeren, wordt reuzel nog steeds gebruikt.

Zie ook

---

• Cholesterol

Organische verbinding | Ester

Greix | Tuk | Fedtstof | Fett | Fat | Graso | Grasa | Rasva | Graisse (mécanique) | Grasso | 脂肪 | 지방 | Tłuszcz | Gordura | Gajih | Fett | கொழுப்பு | ไขมัน (สารอาหาร) | 脂肪