De term vergrijzing wordt gebruikt om aan te geven dat de gemiddelde leeftijd van een bevolking stijgt. Vooral veel Westerse landen hebben te maken met dit proces.
LevendGeborenenNL.png (Aantal levendgeborenen in Nederland)]]
Oorzaken
De vergrijzing van de bevolking in de westerse landen wordt veroorzaakt door een combinatie van factoren. In de eerste plaats kenden veel Westerse landen vlak na de
Tweede Wereldoorlog een
babyboom, waarin relatief veel kinderen geboren werden. In de jaren zestig en zeventig van de twintigste eeuw daalde het
geboortecijfer echter sterk. Gevolg hiervan is dat de verhouding tussen het aantal ouderen en jongeren momenteel (2004) sterk stijgt. Dit effect is grotendeels tijdelijk: rond 2030 zullen de meeste babyboomers overleden zijn.
Een andere, meer structurele, oorzaak van de vergrijzing is de stijging in de levensverwachting.
De gemiddelde levensduur van een man is tussen 1950 en 2002 toegenomen van 70,4 jaar tot 76,0 jaar. Voor vrouwen nam de gemiddelde levensduur in dezelfde periode toe van 72,7 jaar tot 80,7 jaar.
De verwachting is dat deze stijging van de levensduur ook in de toekomst doorzet. Dit heeft tot gevolg dat ook na 2030 er verhoudingsgewijs meer ouderen zullen zijn.
Gevolgen
De vergrijzing van de bevolking heeft grote gevolgen, met name op sociaal-economisch gebied. Veel westerse landen kennen een sociaal zekerheidstelsel dat wordt gefinancierd met behulp van een zogenaamd
omslagstelsel, waarbij in elk jaar de werkenden de uitkeringen van de inactieven betalen. In
Nederland wordt onder meer de
AOW op deze wijze gefinancierd. Wanneer het aantal ouderen sterk toeneemt (en daarmee het aantal mensen dat een
AOW-uitkering ontvangt), zullen de belastingen en de premies die de werkenden moeten betalen sterk moeten stijgen. Dit is echter een ongewenste ontwikkeling omdat dat de kosten van arbeid verhoogt, hetgeen nadelige gevolgen voor de economische groei heeft.
Demografie
Population ageing | 社会の高齢化 | Демографическое старение