Utrecht () (in plaatselijk dialect: Utreg of Utereg) is de hoofdstad van de gelijknamige provincie en de vierde stad van Nederland (283.104 inwoners per 1 mei 2006, bron: CBS) (zie ook: Lijst van grootste gemeenten in Nederland).
Utrecht is een van de steden van de Randstad.
De stad is centraal gelegen op een knooppunt van weg-, spoor- en waterwegen, waardoor het een toonaangevende beurzen- en conferentiestad is.
De stad huisvest de grootste universiteit van Nederland en het hoofdkantoor van de Nederlandse Spoorwegen. Ook is de Jaarbeurs hier gevestigd.
Utrecht is de zetel van een oud-Katholieke en van een rooms-Katholieke aartsbisschop (zie aartsbisdom Utrecht).
Het is een van de oudste steden van Nederland met een belangrijk historisch centrum.
Vanwege de Domtoren, waarmerk van de stad en met 112,32 meter de hoogste kerktoren van Nederland, wordt de stad ook wel de Domstad genoemd.
Geschiedenis
Utrecht is bijna 2000 jaar oud en is ontstaan als Romeinse legerplaats aanvankelijk Rheno Traiectum geheten, later Ultra Traiectum. Toen was het een grenspost bij een doorwaadbare plaats (Trecht), benedenstrooms (Uut) gelegen. Daarmee kon de handelsweg tussen
Keulen en
Engeland beschermd worden.
De Ierse missionaris Willibrord vestigt zich in 690 in de grotendeels verlaten grenspost Utrecht, waardoor de plaats het religieuze centrum van de Noordelijke Nederlanden wordt. In de tiende eeuw krijgt de bisschop wereldlijke macht. Hij is dan de belangrijkste vorst in de Noordelijke Nederlanden. Zie de Lijst van bisschoppen van Utrecht.
In 1122 krijgt Utrecht stadsrechten van de bisschop. De burgers mochten nu een muur om de stad bouwen. De stad werd welvarend en er ontstond een netwerk van straten binnen de muren en de welgestelden bouwden volop stenen huizen. In die tijd had Utrecht een voorsprong op andere Nederlandse steden, waar stenen woningen zeldzaam waren.
In de Middeleeuwen was Utrecht als bisschopszetel en grootste stad van de Noordelijke Nederlanden het belangrijkste culturele centrum van Nederland.
Schilderkunst
zie ook het aparte artikel Schilderkunst in Utrecht
Utrecht speelde een belangrijke rol in de Nederlandse schilderkunst van de zestiende en zeventiende eeuw. Bekende schilders waren de renaissanceschilder Jan van Scorel, de "maniëristen" Joachim Wtewael, Abraham Bloemaert en Paulus Moreelse, de "Utrechtse caravaggisten" Hendrick ter Brugghen, Gerard van Honthorst en Dirck van Baburen, de "Italianisanten" Cornelis van Poelenburgh, Jan Both en Jan Baptist Weenix. Voorbeelden van hun werk zijn te zien in het Centraal Museum.
Geografie
Utrecht ligt centraal in Nederland en in de provincie Utrecht. De stad is ontstaan aan de Rijn, toen de hoofdarm van die rivier de loop van de huidige
Kromme Rijn en
Oude Rijn volgde.
Op de plek van het huidige Domplein lag een Romeins castellum.
Tegenwoordig stroomt een bescheiden Kromme Rijn in het oosten Utrecht binnen om de stadsgrachten als Vecht (noordelijk) en Leidse Rijn (westelijk) te verlaten. Westelijk van de stad loopt het brede Amsterdam-Rijnkanaal, naar het zuiden loopt de Vaartse Rijn, een veel ouder kanaal.
Bestuurlijke indeling
De stad Utrecht valt bestuurlijk samen met de gemeente Utrecht. De gemeente telt zo'n 282.000 inwoners en heeft een oppervlakte van 99 km² (waarvan slechts een zeer klein gedeelte water).
Omdat de gemeente samenvalt met de stad, zijn er officieel geen andere kernen.
Toch worden de dorpen Vleuten, De Meern en Haarzuilens (wijk Vleuten-De Meern), nog steeds als dorp gezien en dus niet als onderdeel van de stad Utrecht.
Deze dorpen hebben ook hun postadressen en andere kenmerken van een apart dorp behouden. Er is echter geen dorpshuis in Vleuten, maar een wijkbureau in het oude gemeentehuis van de voormalige gemeente Vleuten-De Meern.
Wijken
De gemeente Utrecht onderscheidt, bestuurlijk en administratief, tien wijken. Deze zijn weer onderverdeeld in subwijken en buurten. Elke wijk kent een apart wijkbureau of een wijkservicecentrum. De wijk Vleuten-De Meern bezit ook een dependance van de
burgerzaken.
Elke wijk kent een raadscommissie voor de wijk, samengesteld uit gemeenteraadsleden of hun plaatsvervangers en elke wijk kent ook een aparte wijkwethouder. Daarnaast bestaat er een wijkraad, die een adviserende rol heeft en bestaat uit bewoners van de desbetreffende wijk.
De Utrechtse wijken:
Stadsbeeld
Utrecht heeft een bezienswaardig
centrum, dat grotendeels nog door
singels wordt omringd. Van zuid naar noord lopen de
Oudegracht en de
Nieuwegracht, welke uniek zijn vanwege de
werven, lage kades waarop de
werfkelders van de huizen aan de
gracht uitkomen.
Bezienswaardigheden
Kerken
Domtoren.jpg
Utrecht telt vele interessante kerken, waaronder enkele zeer oude. In de elfde eeuw werd een kerkenkruis aangelegd van 5 kerken: In het midden staat de Domkerk, aan de noordpunt de Janskerk, de oostpunt de Pieterskerk, en in het zuiden en het westen stonden respectievelijk de verdwenen Paulusabdij en de Mariakerk.
- Domkerk, de voornaamste kerk van de stad, gebouwd als de kathedraal van het bisdom Utrecht en oorspronkelijk gewijd aan Sint-Maarten. Met de bouw werd in 1254 begonnen in de stijl van de Noord-Franse gotische kathedralen. De beroemde, 112 meter hoge Domtoren uit 1321-1382 is de hoogste kerktoren van Nederland. Sinds een tornado in 1674 het schip deed instorten, bestaat de Domkerk uitsluitend nog uit het koor en het transept. De toren staat sindsdien los. Sinds 1580 is de Domkerk in handen van de protestanten.
- Pieterskerk, oorspronkelijk een kapittelkerk, gesticht in 1039 door bisschop Bernold, en gewijd aan Petrus. Het is de best bewaarde romaanse kerk in Utrecht, grotendeels nog daterend uit de elfde eeuw. Thans in gebruik bij de Waalse gemeente.
- Janskerk, oorspronkelijk een kapittelkerk, kort na de Pieterskerk gesticht en daarvan een iets bescheidener en minder goed bewaarde versie. Het koor werd in de zestiende eeuw sterk vergroot. Thans studentenkerk.
- Buurkerk, de oudste en grootste parochiekerk van de stad, gesticht in de tiende eeuw en gewijd aan Maria. Het huidige vijfbeukige bouwwerk met de forse toren dateert grotendeels uit de veertiende tot zestiende eeuw. Fungeert thans als museum, het populaire Nationaal Museum van Speelklok tot Pierement.
- Jacobikerk, oorspronkelijk parochiekerk, gewijd aan Jacobus. Ontstaan in de twaalfde eeuw, maar in zijn huidige gedaante een driebeukig hallenkerk uit de dertiende tot vijftiende eeuw met een grote toren.
- Nicolaïkerk, oorspronkelijk parochiekerk, gewijd aan Nicolaas van Myra. Ontstaan in de twaalfde eeuw. Opvallend is het romaanse tweetorenfront, ongebruikelijk voor een parochiekerk. De rest van de kerk is overwegend gotisch.
- Geertekerk, oorspronkelijk parochiekerk, gewijd aan Gertrudis van Nijvel. Het is een sobere kerk, gebouwd in de dertiende tot vijftiende eeuw.
- Catharijnekerk, oorspronkelijk een kloosterkerk, gewijd aan Catharina van Alexandrië. Gebouwd in de zestiende eeuw als een laat-gotische kruisbasiliek. Na het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie in 1853 werd zij de kathedraal van Utrecht. In het aanpalende Catharijneconvent is thans een belangrijk museum gevestigd.
- Gertrudiskapel, een van de best bewaard gebleven schuilkerken van Nederland, in de zeventiende eeuw ondergebracht in een middeleeuws huis.
- Lutherse Kerk aan de Hambugerstraat, in 1745 gevestigd in de laat-gotische kapel van het voormalige Ursulaklooster, die voor dat doet sterk verbouwd werd. Aan de Hamburgerstraat verrees in 1749 een nieuwe gevel.
- Doopsgezinde Kerk uit 1772-1773 aan de Oudegracht, een eenvoudige zaalkerk, ontworpen door Willem de Haan.
- Augustinuskerk uit 1839-1840 aan de Oudegracht, een Waterstaatskerk ontworpen door K.G. Zocher, met een enorm neo-classicistisch tempelfront aan de grachtzijde.
- Willibrordkerk uit 1876-1877, een neogotische kerk, ontworpen door Alfred Tepe. De kerk heeft haar neogotische inventaris, vervaardigd door leden van het St. Bernulphusgilde, vrijwel geheel behouden.
- St.-Gertrudiskathedraal aan het Willemsplantsoen, in 1912-1914 in neoromaanse stijl gebouwd. Kathedraal van de Oud-Katholieken.
Andere geestelijke gebouwen:
- Pandhof van de verdwenen Mariakerk, uit de twaalfde eeuw.
- Duitse Huis aan de Springweg, het best bewaarde middeleeuwse kloostercomplex van Nederland, waarvan het hoofdgebouw uit ca. 1350 dateert. De kerk is echter ingestort bij de orkaan van 1674. Thans hotel Karel V.
- Agnietenklooster aan de Agnietenstraat, bestaande uit een kapel uit 1512-1516 en een haaks daarop staande vleugel. Sinds 1921 is het Centraal Museum in het complex gevestigd (daarbij werden enkele vleugels in neogotische stijl toegevoegd).
- Nicolaasklooster aan de Doelenstraat, gesticht in de veertiende eeuw. Het laat-middeleeuwse gebouw is vooral interessant door de galerij op spitsbogen op de binenplaats.
- Synagoge aan de Springweg, gebouwd in art nouveau-stijl, thans buiten gebruik.
Andere bezienswaardigheden
Bezienswaardige gebouwen in het centrum zijn verder
- Oudaen, Oudegracht 99, een versterkt woonhuis uit ca. 1280. Utrecht telde in de dertiende en veertiende eeuw vele van deze burchtachtige huizen van rijke patriciërs. Minder goed bewaard gebleven zijn onder meer Drakenstein (Oudegracht 114), Cranestein (Oudegracht 55), Fresenburch (Oudegracht 113) en Blankenburch (Oudegracht 121).
- Huis Zoudenbalch in de Donkerstraat uit 1467-1468 in laat-gotische stijl, met een opvallende natuurstenen gevel, die in 1903 na een brand gerestaureerd is.
- Bartholomeïgasthuis aan de Lange Smeestraat, uit ca. 1500, bestaande uit een vleugel aan de straat met een haaks daarop staande kapel.
- Paushuize uit 1517, gebouwd in opdracht van de uit Utrecht afkomstige paus Adrianus VI, die het echter nooit bewoond heeft. Het is een laat-gotisch gebouw met typische "speklagen" van natuursteen en baksteen.
- Zonnenburg en Manenburg, twee bolwerken, overblijfselen van de stadsversterking uit 1551. Zonnenburg is thans als sterrenwacht in gebruik.
- Leeuwenbergh-gasthuis, een tweebeukige zaal, in 1567 gebouwd als pesthuis, later in gebruik geweest als kerk. Het poortgebouw aan de stadswal is verdwenen.
- Vleeshuis aan de Voorstraat, gebouwd in 1637, wellicht naar ontwerp van de schilder Paulus Moreelse.
- Statenkamer, de voormalige refter van het Minderbroederklooster aan het Janskerkhof met een fraaie poort uit 1643. Thans onderdeel van de Universiteit Utrecht.
- De Krakeling, Achter Sint-Pieter, woonhuis uit 1663 met vreemde ornamenten en een bijzondere deur. Gebouwd in opdracht van Everard Meyster, bekend van de Amersfoortse kei.
- Fundatie van Renswoude uit 1757 door Joan Verkerk in rococostijl. Oorspronkelijk een instelling die begaafde wezen een opleiding bezorgde. Het weelderige interieur is grotendeels in oorpronkelijke staat bewaard gebleven.
- Winkel van Sinkel aan de Oudegracht uit 1821, ontworpen door P. Adams in neoclassicistische stijl. Een van de eerste warenhuizen in Nederland, opvallend door de vier kariatiden in de voorgevel.
- Stadhuis op de Stadhuisbrug aan de Oudegracht, met een zware neoclassicistische gevel van natuursteen uit 1824-1847.
- Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen aan de Mariaplaats. Gebouwd op de plaats van de afgebroken Mariakerk in 1844. Clara Schumann en Johannes Brahms traden hier op. Thans conservatorium.
- Academiegebouw aan het Domplein in neorenaissancestijl, ontworpen door E.H. Gugel en J.F. Nieuwenhuis.
- Apotheek op Voorstraat 6, het beste bewaard gebleven voorbeeld van Jugendstil in Utrecht, in 1904 gebouwd naar ontwerp van R. Rijksen Gzn.
- Postkantoor aan de Neude uit 1918 door J. Crouwel in de trant van de Amsterdamse School. Opvallend is de hal met zijn gebogen overspanning.
- Politiepost Tolsteeg aan het Ledig Erf, een gebouw uit 1926 in de trant van de Amsterdamse School. Thans filmhuis.
Enkele fraaie poorten:
- Weeshuispoort aan de Springweg
- Hofpoort aan de Nieuwegracht
- Poort van het Bisschopshof aan de Servetstraat (1634)
Enkele schilderachtige hofjes (in Utrecht meestal aan de straat gebouwd):
- Beyerskameren aan de Lange Nieuwstraat (1597)
- Bruntenhofje aan het Lepelenburg (1621)
- Hofje van Pallaes aan de Agnietenstraat (1651)
Buiten het centrum bevinden zich
Meest betreurde weggehaalde gebouwen
- De Mariakerk uit de elfde eeuw, een van de mooiste romaanse kerken van Nederland, uitgebreid vastgelegd door de schilder Pieter Saenredam en gesloopt in 1811 op last van Napoleon. De twaalfde-eeuwse pandhof is behouden gebleven.
- Verzekeringsgebouw "De Utrecht", een fraai voorbeeld van Jugendstil-architectuur uit 1902, ontworpen door J. Verheul, gesloopt in 1974. Verschillende elementen werden opgslagen; er bestaan concrete plannen voor herbouw.
Vertier
Winkelen
Westelijk van het centrum ligt het station met het aangebouwde winkel- en kantorencomplex
Hoog-Catharijne, dat sinds het bestaat omstreden is geweest.
Cultuur
Muziek en theater
- Het veelgeprezen Muziekcentrum Vredenburg (1978) van Herman Hertzberger grenst aan Hoog-Catharijne. Het is een van de voornaamste concertgebouwen van Nederland, met een grote en een kleine zaal. Er zijn vergevorderde plannen voor uitbreiding.
- Poptempel Tivoli aan de Oudegracht
- Stadsschouwburg
- Theater Kikker
- Theater Huis aan de Werf
Musea
Evenementen en festivals
Films in Utrecht
- De film Amsterdamned van Dick Maas werd deels geschoten in Utrecht. Bij de achtervolgingsscène in de grachten krijgen de mensen op een terras een golf water over zich heen, en dat kan alleen bij de Utrechtse grachten met hun werven op waterniveau.
- De film (cinematografie) Minoes van Vincent Bal werd deels geschoten in Utrecht, in het midden van de Bellamystraat.
- De Utrechtse Vismarkt was een van de locaties in de film Keetje Tippel.
- In de film Karakter komen enige Utrechtse locaties voor.
- In Phileine zegt sorry stond de woning van Phileine in de Utrechtse binnenstad, op de hoek van de Servetstraat en de Lichte Gaard.
Verkeer en Vervoer
Trein
Station
Utrecht Centraal is het belangrijkste
spoorwegknooppunt van Nederland en heeft rechtstreekse treinverbindingen met op twee na alle andere provinciehoofdsteden.
De eerste spoorlijn werd geopend in 1843. Dit was de lijn naar Amsterdam. In 1844-1845 volgde verbinding met Arnhem. In 1855 kwam de verbinding met Gouda – Rotterdam (vanaf 1870 ook naar Den Haag) tot stand, in 1863 die naar Amersfoort en in 1868-1870 de lijn naar Boxtel. Als laatste verbinding werd in 1874 de lijn naar Hilversum geopend.
Bus en tram
De stad Utrecht kent een zeer uitgebreid buslijnennet van het
GVU. Er rijden bussen van het GVU naar
Maarssen,
Vleuten/
De Meern en
Kockengen. De meeste bussen rijden maandag tot en met zaterdag om de 10 minuten, 's avonds en op zondag om het kwartier. Utrecht is de eerste stad in Europa waar dubbelgelede bussen rijden.
Zie verder: Vervoerbedrijf GVU
De Utrechtse sneltram van Connexxion rijdt vanaf het centraal station via Kanaleneiland naar Nieuwegein-zuid/IJsselstein.
Auto
De stad wordt aan drie zijden omsloten door
autosnelwegen:
Belangrijke verkeersknooppunten zijn:
Vanaf het laatste verkeersknooppunt begint een vierde autosnelweg, de A-28.
Ten noorden en zuiden van Utrecht liggen grote forensengemeenten:
De stad zelf breidt zich momenteel in westelijke richting uit met het stadsdeel Leidsche Rijn, Nederlands grootste Vinex-locatie. Samen met deze en andere plaatsen vormt Utrecht de agglomeratie Utrecht.
Politiek
College van Burgemeester en Wethouders
Op 15 april 2006 is het collegeprogramma voor de periode 2006-2010 gepresenteerd. Het
College van Burgemeester en Wethouders, geïnstalleerd op 28 april, wordt gevormd door de coalitie
PvdA,
GroenLinks,
CDA en
ChristenUnie (28 van de 45 zetels).
De voorzitter van het College van B&W is burgemeester:
- Annie Brouwer-Korf (PvdA), openbare orde en veiligheid, politie, brandweer, communicatie, burger- en juridische zaken, archief, ombudszaken en anti-discriminatiebeleid
Wethouders zijn:
- Rinda den Besten (PvdA), jeugd, onderwijs en volksgezondheid en wijkwethouder voor de wijken Overvecht en Noordwest
- Harrie Bosch (PvdA), wonen, Leidsche Rijn en ruimtelijke ordening en wijkwethouder voor de wijk Leidsche Rijn
- Marka Spit (PvdA), economische zaken, sociale zaken en arbeidsmarktbeleid, stadspromotie en evenementen en wijkwethouder voor de wijk Zuidwest
- Cees van Eijk (GroenLinks), welzijn, WMO, cultuur en integratie en wijkwethouder voor de wijk Binnenstad
- Robert Giesberts (GroenLinks), openbare ruimte, grondbeleid, gemeentelijke organisatie en wijkgericht werken en wijkwethouder voor de wijken Zuid en Oost
- Harm Janssen (CDA), loco-burgemeester, financiën, stationsgebied, sport en monumenten en wijkwethouder voor de wijk Noordoost
- Tymon de Weger (ChristenUnie), bereikbaarheid, luchtkwaliteit en milieu en publieksdienstverlening en wijkwethouder voor de wijk Vleuten-de Meern
Zetelverdeling gemeenteraad
Verleden
Vanaf 1962 is de Utrechtse
gemeenteraad als volgt samengesteld:
| Gemeenteraadszetels
|
| Partij | 1962 | 1966 | 1970 | 1974 | 1978 | 1982 | 1986 | 1990 | 1994 | 1998 | 2002 | 2006
|
| PvdA | 18 | 13 | 16 | 17 | 16 | 15 | 19 | 12 | 9 | 9 | 7 | 14
|
| GL | 3 | 3 | 2 | 5 | 5 | 6 | 5 | 8 | 9 | 9 | 8 | 8
|
| VVD | 4 | 5 | 6 | 9 | 6 | 10 | 7 | 5 | 6 | 6 | 5 | 5
|
| SP | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 2 | 3 | 3 | 5
|
| CDA | 20 | 20 | 17 | 13 | 15 | 12 | 10 | 10 | 6 | 4 | 4 | 4
|
| D66 | - | - | 4 | 1 | 3 | 2 | 2 | 8 | 9 | 3 | 1 | 3
|
| Leefbaar Utrecht | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 9 | 14 | 3
|
| CU | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 1 | 2
|
| Burger en Gemeenschap | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | 1
|
| CP(86)/CD/Nederlands Blok | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 4 | 1 | - | -
|
| Overige | - | 4 | - | - | - | - | 2 | - | - | - | - | -
|
| Totaal | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 | 45
|
Noot: partijen als GL, CDA en CU bestonden vroeger uit andere partijen die later zijn samengegaan in hoe ze nu heten. Vanwege de vergelijkbaarheid is de huidige naam ook voor het verleden gebruikt.
Sport
Voetbalclub
FC Utrecht speelt in de
eredivisie.
Kampong is qua leden de tweede hockeyclub van
Nederland.
Bekende Utrechters (alfabetisch op achternaam)
valign="top"
|
| - Adrianus VI (Adriaan Florenszoon Boeyens), paus
- Ibrahim Afellay, voetballer
- Ismail Aissati, voetballer
- Louis Andriessen, componist
- Marco van Basten, voetballer, bondscoach Nederland
- Ben van Berkel, architect
- Herman Berkien, cabaretier
- Suster Bertken, kluizenares en dichteres
- Det de Beus, hockeyinternational
- Abraham Bloemaert, schilder
- Paulus Jan Bosch van Drakestein, Commissaris van de Koning(in) van Noord-Brabant in de 19e eeuw
- Claudia de Breij, cabaretier en presentatrice
- Hans van Breukelen, voetballer
- Jacques Brinkman, hockeyinternational
- Hendrick ter Brugghen, schilder
- Dick Bruna, kinderboekenschrijver
- C.C.S. Crone, schrijver
- Karel Doorman, militair
- Theo van Doesburg, kunstenaar, kunstschilder en dichter
- Rob Druppers, atleet en conditietrainer van FC Utrecht
- Frank-Jan Dun, hockeyinternational
- Jan Engelman, dichter, criticus
- Jacob van Eyck, musicus en componist
- Anton Geesink, judoka
- Ronald Giphart, schrijver
- Rijk de Gooyer, acteur
- Ingmar Heytze, dichter
- Gerard van Honthorst, schilder
- Denise Jannah, zangeres
- Jean-Paul de Jong, voetballer
- Pyke Koch, beeldend kunstenaar
- Anton Koolhaas, schrijver
- Hans Kraay sr., voetballer en commentator
- Dirkje Kuik, schrijfster, beeldend kunstenaar
|
|
- Mohamed Lagmouch, buurtvader
- Gees Linnebank, acteur, toneelregisseur en -schrijver
- Everard Meyster, de "dolle jonker"
- Johannes Hendrikus Moesman, beeldend kunstenaar
- Anthonie Mor, schilder
- Gerrit Rietveld, architect
- Maarten van Rossem, historicus
- Raymond Rutting, fotojournalist
- Herman Saftleven, schilder
- Tineke Schouten, comédienne
- Jan van Scorel, schilder
- Wesley Sneijder, voetballer
- Wim Sonneveld, cabaretier
- Bart Spring in 't Veld, Big Brother-winnaar
- Jos Stelling, filmregisseur
- Carole Thate, hockeyinternational
- Manon Uphoff, schrijfster
- Jochem Uytdehaage, schaatser
- Gerald Vanenburg, voetballer
- Herman van Veen, cabaretier
- Adam van Vianen, zilversmid
- Paulus van Vianen, zilversmid
- Gisbertus Voetius, theoloog
- Johan Wagenaar, componist
- Marianne Weber, zangeres
- Adriaen van Wesel, beeldhouwer
- Henk Westbroek, zanger, radiomaker en politicus
- Jan Wouters, voetballer
- "Majoor" Bosshardt, luitenant-kolonel Leger des Heils
Stedenbanden
Utrecht heeft een
stedenband met
León (
Nicaragua) en
Brno (
Tsjechië). Van 1970 tot 1976 had het een stedenband met
Hannover.
Trivia
- Leden van het Utrechtsch Studenten Corps mogen niet onder de Domtoren doorlopen. Een lid van de studentenvereniging Unitas zou ooit van de Dom af gesprongen zijn en terechtgekomen op een lid van het Corps, waarna laatstgenoemde zou zijn overleden en eerstgenoemde zijn sprong overleefde. Tot 2003 reed buslijn 2 onder de Domtoren door. Corpsleden stapten dan ook uit bij halte Domplein en renden om de Domtoren, om bij de volgende halte weer in te stappen.
- Utrecht is zowel een belangrijk centrum van de Oud-Katholieke Kerk als vooral van de Rooms-Katholieke Kerk. Beiden hebben een kathedraal in de stad.
- Achter de Dom was er in de achttiende eeuw een geheime ontmoetingsplaats van homoseksuelen (voor wie tussen de kerk en de toren ook een gedenksteen ligt). Toen dit aan het licht kwam en de slachtoffers ter dood veroordeeld werden, werd Utrechtenaar een scheldwoord voor homoseksueel. Daarom laat een inwoner van Utrecht zich liever Utrechter noemen (vgl. Hagenees voor Hagenaar). Zie ook: Utrechtse homoseksuelenaffaire.
Utrecht heeft enkele bijnamen: "de Domstad" (naar de Utrechtse Domtoren, kenmerk van de stad), "Utereg" (in het stad-Utrechts), "Outka" (in de multiculturele straattaal van de Randstad).
Afbeeldingen
Afbeelding:Utrecht_5.11045E_52.08776N.jpg|Satellietfoto Utrecht van vòòr 1996
Afbeelding:Utrechtstad.png|Kaart van de stad Utrecht in vermoedelijk 1865
Afbeelding:Utrecht1865.png|Kaart van de gemeente Utrecht in 1865
Afbeelding:Utrecht binnenstad.jpg|Utrechtse binnenstad, gezien vanuit Hoog Catharijne
Afbeelding:Utrecht_oude_gracht_september_2003.jpg|Oudegracht met de werf
Afbeelding:Utrecht_domtoren_september_2003.jpg|De Domtoren
Afbeelding:Oorlogsmonument bij de Dom.JPG|Oorlogsmonument (WO2) bij de Dom
Afbeelding:Catharijnekerk Utrecht.jpg|Catharijnekerk
Zie ook
Externe links
Nederlandse provinciehoofdstad | Plaats in Utrecht | Stad Utrecht
Utrecht (stad in Nederland) | Utrecht | Utrecht | Utrecht | Ουτρέχτη | Utrecht (city) | Utrecht (urbo) | Utrecht (ciudad) | Utrecht | Utrecht | Utrecht | ユトレヒト | Utrei (stad) | Utrecht | Utrecht (cidade) | Utrecht | Утрехт | Utrecht