Toerisme

Toerisme is het reizen met recreatieve doeleinden.

Een toerist reist en verblijft op plaatsen die niet zijn gebruikelijke verblijfsplaats zijn. Dit is een doel op zich (in tegenstelling tot bijvoorbeeld een pelgrimstocht of zakenreis) en de toerist keert na redelijk korte tijd weer terug naar huis (in tegenstelling tot bijvoorbeeld nomaden).

Een toerist kan geïnteresseerd zijn in (onder andere) de cultuur of de natuur van de bezochte landen en steden. Rijke mensen hebben altijd al naar verre gebieden gereisd: om fantastische gebouwen te zien, nieuwe talen te leren of nieuwe gerechten te leren eten.

Het toerisme is uitgegroeid tot een van de meest winstgevende bedrijfstakken ter wereld. In veel landen of streken is het zelfs een van de belangrijkste bronnen (zo niet dé belangrijkste bron) van inkomsten geworden. Toerisme gaat gepaard met grote ruimtelijke veranderingen. Deze veranderingen kunnen worden beschreven met behulp van het transformatiemodel. Toerisme kan ingrijpende gevolgen hebben voor de leefsituatie van de locale bevolking. Wanneer de gevolgen negatief zijn spreekt men van recreatiedruk.

Geschiedenis

De woorden 'toerist' en 'toerisme' werden door de Volkenbond in 1937 voor het eerst gebruikt om mensen mee aan te duiden die voor meer dan vierentwintig uur naar het buitenland gingen. Het verschijnsel toerisme en de daaraan verbonden bedrijfstak zijn echter veel ouder.

Koning George III van Engeland wordt vaak als eerste toerist gezien, hij maakte regelmatig vakantieuitstapjes naar de kustplaats Weymouth wanneer zijn gezondheid te wensen over liet. In de bijbel zou het bezoek van de koningin van Sheba aan koning Salomo als toerisme kunnen worden beschouwd.

"Toerisme", zoals alle vormen van economische activiteit, ontstaat pas wanneer een aantal essentiële voorwaarden vervuld zijn. Er worden drie essentiële voorwaarden onderkend:

Mensen die voldoende vrij besteedbaar inkomen hebben, geld dat aan andere doelen dan noodzakelijk levensonderhoud besteed kan worden;
tijd om vrij te besteden;
infrastructuur in de zin van accommodatie en transportmiddelen.

Hiernaast dient de gezondheid van het individu reizen toe te laten, en moet er een persoonlijke motivatie zijn om te reizen. Ook kennen of kenden een aantal landen beperkende voorwaarden aan (buitenlandse) reizen.

In de 18e eeuw werd het mode voor jonge aristocraten om een Europese toer te maken, met name naar cultureel belangwekkende gebieden als Rome, Toscane, Florence, Napels en soms Griekenland. Dit ter afronding van hun ontwikkeling.

In de 19e eeuw ontwikkelt zich het verschijnsel van het gezondheidstoerisme. Welgestelden (deels aristocratisch, deels industrieel) ontvluchten de door de opkomende industrieën ongezonde steden en zochten herstel in bergen, bij mineraalbronnen of aan zee.

Soorten toerisme

Het massatoerisme kwam pas op gang nadat er twee dingen waren veranderd.
a) Verbeteringen in het transport maakten het mogelijk om grote groepen mensen snel en betaalbaar over grote afstanden te vervoeren, en
b) grote groepen mensen kregen voldoende vrije tijd om een kortere of langere tijd hun woonplaats te verlaten, dus meer dan 'een dagje Zandvoort'.
Het aanleggen van spoorwegen, en vanaf de jaren '60 van de 20e eeuw de beschikbaarheid van chartervluchten en bussen maakte betaalbaar massatransport over steeds grotere afstanden mogelijk. De invoering in Engeland van de Bank Holiday Act in 1871 was de eerste wet waarin het recht op (onbetaalde) vakanties wettelijk geregeld werd.

Voor veel ontwikkelingslanden is het (massa)toerisme een van de grootste deviezenbronnen.

Recentelijk is de groei van het massatoerisme tot staan gekomen. Oorzaken zijn een stagnerende economie, het terrorisme, met aanslagen op populaire toeristenplaatsen als Bali (12 oktober 2002).

Ook de opkomst van alternatieve vormen van toerisme als ecotoerisme, cultuurtoerisme en sporttoerisme komt steeds meer voor.

In de winter is de wintersportvakantie naar een skigebied, als tweede vakantie, voor veel mensen een gewoonte geworden.

In de zomer is het strand of een bestemming dichtbij zee voor veel mensen ideaal om te ontspannen.

Ook een stad vakantie wordt veel gedaan. Vaak worden beroemde gebouwen of musea dan bezocht. In het landelijk gebied is het plattelandstoerisme in opkomst.

Ook het bezoeken van een natuurgebied met (een nationaal park) is een belangrijke vorm van toerisme.

Tegenwoordig is het medisch toerisme sterk in opkomst.

Opleidingen voor toerisme in Nederland

Praktijkgerichte, erkende toeristische hbo-opleidingen, met vestigingen in Amsterdam, Utrecht, Leidschendam, Hengelo en Eindhoven. Opleiding MBO toerisme Utrecht. MBO plus Toerisme (Versnelde middenkaderopleiding Toerisme) via ROC. NHTV in Breda.

Opleidingen voor toerisme in België

Men kan reeds vanaf het derde jaar (15 jaar) een toerismeopleiding volgen in het secundair onderwijs(b.v. PHTI Gent). Op secundair niveau bestaat er zelfs een 7de specialisatiejaar Toerisme en Organisatie (PHTI Gent, Hasselt) of Toerisme en Recreatie (Kortrijk). In het Hoger onderwijs kan je Bachelor in Toerisme worden (Brugge, Kortrijk, Mechelen, Brussel, Hasselt). Sinds onlangs bestaat er een interuniversitaire opleiding Master in Toerisme in België. Daarnaast heeft ook het opleidingscentrum Syntra toeristisch gerichte opleidingen.

Zie ook

Barcelona-Sightseeingbus.jpg