Een symbool is een teken, waarbij geen natuurlijke relatie bestaat tussen de representatie van het teken en de betekenis die ermee wordt uitgedrukt.
Symbolen zijn afbeeldingen en/of tekens (ruimtelijk, halfruimtelijk of plat) met een hogere, diepere of aangehechte betekenis, die uitstijgt boven de uiterlijke verschijningsvorm en de oppervlakkige betekenis van dat teken zelf.
De betekenis van een symbool is conventioneel en kan bijvoorbeeld berusten op afspraken die de gebruikers van het symbool hebben gemaakt.
De beide andere soorten tekens die de semiotiek onderscheidt zijn het index en het icoon.
Huistekens en merktekens
In een tijd, waarin het grootste deel van een bevolking niet kon lezen of schrijven, was het van belang om bijvoorbeeld eigendom duidelijk te maken: het brandmerken van vee, het merken van grenspalen, het merken van huisraad etcetera. Men deed dit met eenvoudige, goed herkenbare tekens, meestal huismerken genoemd. Deze huismerken werden soms generaties lang door een familie gevoerd en werden ook geaccepteerd als handtekening van een ongeletterde persoon. In oude notariële akten zijn vaak huismerken als ondertekening te vinden en ook oude grafiti toont soms interessante huismerken.
Heraldische wapens zijn een gecultiveerde vorm van huismerken. De
heraldiek, die deze (familie)wapens beschrijft, heeft een heel eigen set van symbolen.
Getallensymboliek
In overleveringen, culturele tradities of in godsdiensten kunnen
getallen een symbolische betekenis hebben. Deze kan per cultuur of godsdienst sterk verschillen.
In de westerse (christelijke) traditie wordt het getal 13 vaak in verband gebracht met ongeluk.
In de joodse
Kabbala en de daarin voorkomende getalsleer of
Gematria hebben alle cijfers, getallen en hun onderinge bewerking een eigen symbolische betekenis.
Symbolen en reclame
In de reclame wordt vaak een appèl gedaan op bewuste of onbewuste kennis en begrip van symbolen om het koopgedrag van de consument te beïnvloeden. Vaak spelen kleuren daarbij een belangrijke rol.
Andere voorbeelden
- Symbolen voor bedrijven (logo), beroepen, verenigingen, clubs en genootschappen
- Letters, woorden, zinnen en leestekens
Sommige symbolen uit de verre oudheid zijn geëvolueerd tot schrifttekens.
Telecommunicatie
In de
telecommunicatie vertegenwoordigt het begrip
symbool (telecommunicatie) de tijd waarbinnen het signaal hetzelfde blijft.
Religieuze symbolen
Godsdiensten over de hele wereld bedienen zich van symbolen, die kunnen staan voor het complete concept van die
religie, maar ook voor begrippen die een rol spelen binnen die religie. Zo kunnen tekens een symbolische functie hebben.
Ook menselijke, dierlijke, halfmenselijke of bovenmenselijke figuren hebben binnen godsdiensten soms een heel specifieke betekenis.
Voorbeelden van symbolen spelen een belangrijke rol in religie en spiritualiteit:
Afbeelding:Aum.svg|Aum (Om) (Hindoeïsme)
Afbeelding:Bodhi_leaf.jpg|Bodhiboom (Boeddhisme)
Afbeelding:Christianflag.png|Christelijke vlag
Afbeelding:Magen_David_in_Double_lines_black.jpg|Davidster (Jodendom)
Afbeelding:Dharma_wheel_1.png|Dharma wiel (Boeddhisme)
Afbeelding:Ichthus.svg|Ichtus (Christendom)
Afbeelding:Latijns_kruis.JPG|Kruis (Christendom)
Afbeelding:Ouroboros.png|Ouroboros (Esoterie)
Afbeelding:Pentagram.png|Pentagram (Esoterie)
Afbeelding:Ananda-pratik.jpg|Pratik (Ananda Marga)
Afbeelding:Jain-swastika.jpg|Swastika (o.a. Hindoeïsme, Jainisme en Boeddhisme)
Afbeelding:Yin yang.png|Yin Yang (Taoïsme)
Externe links
Symbool
Simbool | Símbol | Symbol | Symbol | Symbol | Σύμβολο | Symbol | Simbolo | Símbolo | نماد | Symboli | Symbole | Símbolo | סמל | シンボル | Симбол | Symbol | Símbolo | Symbol | Symbol | 符号