Fernand Khnopff 003.jpg, Wie zal mij redden?, 1891]]

In de tachtiger jaren van de 19e eeuw werd het symbolisme in Frankrijk op gang gebracht, zowel in de schilderkunst als in de literatuur, als reactie op het impressionisme en ook op het sociaal-economisch realisme. Het was Jean Moréas, die in 1886 zijn Symbolisch Manifest liet verschijnen in de Parijse Figaro (waarin hij Charles Baudelaire claimt als grote voorvader van de beweging) en aldus naam gaf aan de artistieke beweging die aan het ontluiken was.

Het kwam erop aan het kunstwerk een subjectieve zeggingskracht te geven rond de menselijke figuur, in een raadselachtig-magische samenhang van erotiek en dood. Veelal werd de vrouw voorgesteld als de pure belichaming van zinnelijkheid en seksualiteit. Mythologische en historische voorstellingen lagen voor de hand bij een fantastische sfeerschepping.

In Frankrijk creëerden Paul Gauguin, Gustave Moreau, Odilon Redon en Pierre Puvis de Chavannes belangrijke symbolistische werken.

In Nederland verdienden Jan Toorop, Antonius Derkinderen, Johan Thorn-Prikker, Willem Adriaan van Konijnenburg en Richard Roland Holst hun sporen in het symbolisme.

In Duitsland presteerde vooral Franz von Stuck symbolisch.

In België werd het symbolisme geleid door Fernand Khnopff, Jean Delville, Constant Montald, Xavier Mellery, Leon Spilliaert, William de Gouve de Nuncques en Emile Fabry. Ook Felix de Boeck schilderde symbolistische werken.

In Engeland speelde Walter Crane een blijvende rol.

Ook in de literatuur heeft het symbolisme een belangrijke rol gespeeld. Het is met Stéphane Mallarmé dat de suggestie het fundament wordt van de antirealistische poëzie en het symbolisme een literair impressionisme wordt. Ook in België is er een belangrijke symbolistische literaire beweging, met onder meer Maurice Maeterlinck. Zie daarover: Elisabeth Leijnse, Symbolisme en nieuwe mystiek in Nederland voor 1900; een onderzoek naar de Nederlandse receptie van Maurice Maeterlinck; met de uitgave van een handschrift van Lodewijk van Deyssel. Genève: Droz, 1995

Schilderstijl | Literaire stroming

Symbolismus | Symbolisme (stilperiode) | Symbolismus (Malerei) | Συμβολισμός | Symbolism (arts) | Symbolismi | Symbolisme (art) | 象徴主義 | Simbolisms | Symbolisme | Символизм | Sembolizm (sanat)