Een stamhertogdom is een territorium bestuurd door een zelfverklaarde hertog als hoofd van een bepaalde volksstam.

In de vroege Middeleeuwen ontstonden in het Germaanse gebied gedeeltelijk erfelijke stamhertogdommen. Waarschijnlijk gaan die terug op pogingen van invloedrijke adellijke families om in hun stamgebied te promoveren tot een soort onderkoning. Daarmee konden de stamverbanden beter behouden blijven en getoond worden in een tijd van volksverhuizingen en verkregen zij een eigen identiteit in het koninkrijk. Dit lukte slechts gedeeltelijk, vermits de adel zich niet volledig aansloten bij deze ambitieuze hertogen. Nochtans was hun macht uiteindelijk zo groot dat de koning deze moest erkennen. Dit gebeurde door de bevestiging van de titel en de erkenning van hun waardigheid als hertog. Daardoor was de status redelijk gewaarborgd: van onder uit door de aangesloten edelen, van boven uit door de koning. Nochtans bleek de territoriale autoriteit nooit volledig, vooral tegenover de macht van sommige graven. Tot in de 11de eeuw waren de stamhertogdommen min of meer afhankelijk van de centrale koninklijke autoriteit en dienden ze voor eventuele concurrerende koningskandidaten als machtsbasis.

Stamhertogdommen in het Oost-Frankenrijk:

• Hertogdom Franken
• Hertogdom Saksen
• Hertogdom Beieren
• Hertogdom Zwaben
• Hertogdom Lotharingen

Adel | Gebiedsnaam

Dugiaeth | Hertugdømme | Herzogtum | Duchy | Ducado | Duché | Hertugdømme