Soda is een verzamelnaam voor verschillende chemische verbindingen die natrium bevatten. Dit artikel gaat over de stof Na₂CO₃ die meestal bedoeld wordt met 'soda'. Ook natriumbicarbonaat (NaHCO₃, dubbelkoolzure soda) en natriumhydroxide (NaOH, caustic soda) zijn soda's.

Gebruik

---

Er werd wereldwijd in 1997 ca. 39 miljoen ton Soda (Na₂CO₃) geproduceerd. Het grootste deel hiervan wordt afgezet in 5 industrieën:

• De glasindustrie is de grootste verbruiker van Soda. In de glasblazerijen wordt het aan gesmolten glas toegevoegd om de eigenschappen (breekbaarheid, helderheid e.d.) van het glas te verbeteren.
• De chemische industrie benut soda voor de productie van o.a. bleekmiddelen, borax-zout, chromaten, verven, vulstoffen, leerlooierij-chemicaliën, reinigingsmiddelen, lijm- en kleefstoffen, metaalcarbonaten, natronsalpeter, perboraat, fosfaten, silicaten, sulfiet.
• In ijzersmelterijen wordt soda gebruikt bij de ontzwaveling van ruwijzer, gietijzer en staal en als flotatie- en vloeimiddel.
• In de wasmiddel- en zeepindustrie worden met soda wasmiddelen en andere reinigingsmiddelen gemaakt, en wordt het gebruikt om vetten te verzepen.
• In de papier- en celluloseindustrie wordt soda zowel gebruikt voor ontsluiting, neutralisatie, reinigingen en bleken van papier en het opwerken van oud papier.

Productie

---

Het Belgische bedrijf Solvay is wereldwijd een van de belangrijkste producenten, en het solvayproces wordt het meest toegepast bij de productie van soda. De stappen in dit proces zijn:

1) Calciumcarbonaat wordt onder invloed van warmte omgezet in ongebluste kalk en kooldioxide volgens: CaCO₃ --> CaO + CO₂

2) Kooldioxide wordt tezamen met ammoniak door een geconcentreerde natriumchloride (keukenzout)-oplossing geleid. Hierbij reageert ammonium met chloride tot salmiak (NH₄Cl) en natriumwaterstofcarbonaat (NaHCO₃) volgens:

NaCl + CO₂ + NH₃ + H₂O --> NaHCO₃ + NH₄Cl

3) Het NaHCO₃ wordt verhit tot ca. 200°C, waardoor water en kooldioxide afgesplitst worden. Wat overblijft is soda. Dit proces wordt calcinatie of calcineren genoemd.

2 NaHCO₃ --> Na₂CO₃ + H₂O + CO₂

4) In de vierde stap wordt ammoniak teruggewonnen en naar stap 2 teruggevoerd.

2 NH₄Cl + CaO --> 2 NH₃ + CaCl₂ + H₂O

De "overall"-reactievergelijking van het proces wordt dan:

CaCO₃ + 2 NaCl --> Na₂CO₃ + CaCl₂

Het calciumchloride (CaCl₂) wordt verkocht als bijproduct. Het ammonium in het proces wordt hergebruikt, er is ook geen netto kooldioxide verbruik of productie. Er wordt natriumchloride (keukenzout) en ongebluste kalk verbruikt.

Drank

---

In Engelstalige landen is soda ook water met koolzuurgas, dat als frisdrank gedronken kan worden of als verdunner van sterke dranken zoals whisky-soda. Deze term wordt in deze betekenis in het Nederlands niet veel gebruikt.

Zie ook

---

• Studievereniging Soda

Verbinding van natrium Carbonaat | Huishouden

Soda