De sociolinguïstiek bestudeert de relatie tussen taal en de samenleving vanuit de veronderstelling dat taal wordt beïnvloed door de sociale context waarin de taal wordt gebruikt. Enkele onderzoeksgebieden van de sociolinguïstiek zijn

• taalgebruik van verschillende sociale klassen (vgl. William Labov: 'restricted and elaborated code'),
• straattaal en jongerentaal,
• attitudes tegenover dialect en standaardtaal in een bepaalde stad of regio e.d.m.

De sociolinguïstiek vertrekt vanuit de veronderstelling dat taal steeds in een sociaal-culturele context is ingebed; in dier voege sluit ze nauw aan bij de pragmatiek. In de sociolinguïstische taalkunde wordt nooit de klemtoon op de formele vormen van taal of op morfologie gelegd, tenzij dat een sociale relevantie heeft. Men kan de discoursanalyse als een subdiscipline van de sociolinguïstiek beschouwen. Vele sociolinguïstische onderzoeken zijn immers sociaal geëngageerd: het notoire supermarktenonderzoek van William Labov, de sociale netwerken van Leslie Milroy, de jongerengroepen van Jennifer Cheshire hebben alle maatschappelijke factoren blootgelegd die onlosmakelijk met de linguïstische diversificatie verbonden waren.

Een belangrijk begrip in de sociolinguïstiek is stratificatie: men gaat ervan uit, dat een bepaalde variabele in bepaalde bevolkingsklassen prominenter aanwezig is dan in andere; zo bijvoorbeeld de reductie van de Engelse -ing-uitgang tot de uitspraak -in, waarvan het bewezen is dat ze „working class“-connotaties heeft en het vaakst bij mannelijke arbeiders, het zeldenst bij upper class-vrouwen voorkomt. Dikwijls zijn dergelijke variabelen niet enkel klasse-, maar tevens seksegebonden; daarenboven hebben regionale verschillen niet zelden een prestigeconnotatie.

Een ander onderzoeksterrein van de sociolinguïstiek is de natuurlijke prosodie die mensen in hun spreken aan de dag leggen; taalkundigen als Wallace Chafe menen in de organisatie van het menselijk relaas een poëtische ordening te herkennen, compleet met eigen metrum en verslengte. Dell Hymes poogt in zijn Speaking-model de verschillende sleutelactanten van het spreken bloot te leggen, waarbij elke talige interactie aan een aantal extralinguale factoren onderhevig is die de boodschap bepalen.

Sociolinguïstiek heeft een sterke belangstelling voor gesproken taal,aangezien de identiteit van mensen en hun sociale positie hierin het spontaanst tot uiting komen.

Men kan sociolinguïstiek als een sociale wetenschap beschouwen, die in tegenstelling tot formalistische taalkunde naar de externe factoren van taal als een sociaal medium kijkt; syntaxis en, in tweede orde, lexicon behoren hier veeleer tot het achterplan. De institutionele machtsverhoudingen in de maatschappij kunnen volgens sociolinguïstiek aan de hand van taal achterhaald worden. Ook de etnografie ressorteert in die zin onder sociolinguïstiek: vele sociolinguïsten avant la lettre - men denke aan Edward Sapir - poogden wereldvisies, psychologische realiteiten en sociale ordes via het bestuderen van bijvoorbeeld indianentalen te structureren en te openbaren.

Zie ook: Diglossie, Tweetalig gesprek

SociolinguïstiekDeelgebied van taalkunde

Sosiolinguistiek | Sociollingüística | Социолингвистика | Sokioyezhoniezh | Sociolingüística | Sociolingvistik | Soziolinguistik | Sociolinguistics | Sociolingüística | Sotsiolingvistika | Sociolinguistique | Sociolingüística | Szociolingvisztika | 社会言語学 | Sociolingüística | Sociolingvistică | Социолингвистика | Sociolinwince | 社会语言学