Serendipiteit is het vinden van iets onverwachts en bruikbaars terwijl je op zoek bent naar iets totaal anders. Het woord werd geïntroduceerd in het Engels door Horace Walpole in de 18^e eeuw, uit het Perzische sprookje De drie prinsen van Serendip (Serendip is een oude Perzische naam voor Sri Lanka). Het verhaal is eigenlijk niet zo'n goed voorbeeld van wat we nu onder serendipiteit verstaan: het is meer een goed voorbeeld van inductie, zoals ook Sherlock Holmes dat zo goed kon. Serendipiteit is door de Nederlandse onderzoeker Pek van Andel wel beeldend omschreven als het zoeken naar een speld in een hooiberg, en eruit rollen met een boerenmeid.

In de wetenschap en techniek komen we regelmatig serendipiteit tegen. Zo was bijvoorbeeld de ontdekking van penicilline door Alexander Fleming een voorbeeld. Terwijl Fleming zijn laboratorium opruimde, viel hem op dat een schimmel zich gevestigd had op een kweekplaat met kolonies stafylokokkenbacteriën en dat rondom die schimmel een zone lag waarin de bacteriën niet groeiden. Later analyseerde hij de door de schimmel uitgescheiden stof en dit bleek penicilline te zijn. Deze waarneming was voor Fleming waarschijnlijk al door tientallen anderen gedaan; maar Fleming was wel de eerste die erbij stilstond.

Enkele andere ontdekkingen:

• De ontdekking van kosmische achtergrondstraling
• De ontdekking van polyetheen
• De uitvinding van Post-it notes
• De ontdekking van de psychedelische effecten van LSD

wetenschapsfilosofie

Serendipitet | Serendipity | Serendipity | Serendipo | Serendipia | Sérendipité | Serendipità | セレンディピティ | 세렌디피티 | Serendipitet