Sanskriet

Sanskriet is een geleerde schrijftaal die sterk geregulariseerd is, vooral door de spraakkunst van Pāṇini. Het is de taal van de grote klassieke literatuur van de Indiërs.

De naam komt van samskrta, dat: samengesteld, volmaakt betekent. (Nota bene: de m en de r hebben een onderpunt, de laatste a heeft geen lengteteken.)

Sanskriet wordt veelal als een dode taal beschouwd, in tegenstelling tot een levende taal.

Schrift

Het Sanskriet gebruikt het zogenaamde Devanāgarī-alfabet; "Devanāgarī" betekent "godenstad". Dit alfabet, dat nog steeds door sommige moderne Indiase talen, o.a. het Hindi, wordt gebruikt, heeft zijn letters gerangschikt als functie van het gebruik van de spraakorganen; keel — achterkant gehemelte — voorzijde gehemelte —tanden — lippen.

Een aantal andere in India gebruikte alfabetten, zoals dat van het Bengālī en het Gujarātī, zijn van het Devanāgarī afgeleid.

Siwa zegene.png

"Sjiwa zegene de liefhebbers der godentaal" (Kālidāsa)

Klanken

Het Devanāgarī-alfabet kent bijna tweemaal zoveel letters als het Nederlands. Dit komt door de veelheid van klanken in de taal: elke medeklinker bestaat niet enkel stemhebbend en stemloos, zoals bij ons (bijvoorbeeld /d/ naast /t/), maar elk van deze versies heeft ook nog aangeblazen en een niet-aangeblazen vorm (/d^h/ en /t^h/).

Consonanten van het Sanskriet volgens Panini:

Labiaal Dentaal Retroflex Palataal Velair Plofklank onaangeblazen p b t d ʈ ɖ c j k g Plofklank aangeblazen p^h b^h t^h d^h ʈ ^h ɖ ^h c^h j^h k^h g^h Wrijfklank s ʂ ś h Semi-vocaal en liquide v l r j Neusklank m n ɳ ɲ ŋ

Taalverwantschap

Het Sanskriet is de oudste nog bestaande Indo-Europese taal. Grammaticaal gezien is Sanskriet erg verwant met de Romaanse talen en het Grieks, maar qua woordenschat is het eerder verwant met de Germaanse talen.

Vanuit grammaticaal en etymologisch standpunt gezien, is de taal van groot belang als studie-object. In de achttiende eeuw was het de bestudering van het Sanskriet die de Westerse taalgeleerden (met name de Britse rechter Sir William Jones) op het spoor bracht van wijdverbreide taalverwantschappen — binnen wat nu de Indo-Europese taalfamilie wordt genoemd. In de negentiende eeuw heeft de taalwetenschap juist daardoor een geheel nieuwe wending genomen; de invloed van Panini's benadering was essentieel.

Werken en functie

Naast de Bhagavad Gītā, de Upanishaden en de Sjrīmad Bhāgavatam zijn er twee grote epen in het Sanskriet geschreven: de Mahābhārata en de Rāmāyana.

Ook bestaat er toneelwerk, religieuze commentaren, moraliserende fabels en lyriek. Tot in de 20e eeuw was het Sanskriet de taal van de brahmanen (de geestelijkheid) en van de geleerden. Het vervulde daarmee een functie vergelijkbaar met die van het Latijn in de Europese Middeleeuwen.

Brede belangstelling

Vanwege de groeiende invloed van de godsdiensten en wetenschappen uit India in de westerse wereld, (yoga, vedanta en dergelijke) gaan steeds meer mensen in het westen tegenwoordig Sanskriet leren.

Zie ook

Externe links

Natuurlijke taal | Schriftsysteem | Taal in India | Indische taal