Rode Kruis

Simbolo-croce-rossa.jpg De Rode-Kruisbeweging is een wereldwijde hulpverleningsorganisatie waarvan de werking in 7 fundamentele beginselen (menselijkheid, neutraliteit, onpartijdigheid, onafhankelijkheid, vrijwilligheid, eenheid en universaliteit) gegoten is. Deze beginselen zijn de basis voor alles wat het Rode Kruis doet en worden weerspiegeld in alle acties van Rode-Kruisvrijwilligers.

De Internationale Rode-Kruisbeweging bestaat uit 3 componenten:

de nationale Rode-Kruis- en Rode-Halve-Maanverenigingen (waaruit Rode Kruis Belgie, die de eerste Rode Kruis vereniging in een land oprichtte)
het Internationale Rode-Kruiscomité of ICRC
de Internationale Federatie van Rode-Kruis- en Rode-Halve-Maanverenigingen of IFRC

Binnen elk land kan één nationale Rode-Kruis- of Rode-Halve-Maanvereniging opgericht worden. Deze vervult humanitaire taken die beantwoorden aan de specifieke behoeften van de bevolking in haar land.

Rode Kruisembleem

Het Rode Kruis is een embleem dat volgens de Verdragen van Genève bescherming biedt aan humanitaire en medische voertuigen en gebouwen tegen militaire aanvallen. Het werd in 1864 vastgelegd tijdens de eerste Conventie van Genève.

De oprichter van het Rode Kruis, Henri Dunant, heeft het symbool afgeleid van de Vlag van Zwitserland waarop een wit kruis op een rode achtergrond, waarvan de kleuren werden verwisseld.

In 1876 werd voor het eerst een Rode Halve Maan gebruikt in de Russisch-Turkse oorlog. De Rode Halve Maan werd later door heel wat andere Islamitische landen overgenomen. In 1929 werd dit als tweede embleem door de Staten in de Verdragen van Genève erkend. In hetzelfde verdrag werd ook de Rode Zon en Leeuw, die door het toenmalige Perzië werd gebruikt, erkend. Er werd eveneens afgesproken geen bijkomende emblemen op te nemen, om de proliferatie van emblemen te voorkomen. Heel wat landen wilden immers hun eigen nationaal symbool als embleem erkend zien. Inmiddels heeft Iran de voorkeur gegeven aan het gebruik van de Rode Halve Maan.

De keuze voor één van de erkende emblemen is één van de voorwaarden waaraan nationale Rode-Kruis- of Rode-Halve-Maanverenigingen moeten voldoen om in de internationale Rode-Kruis en Rode-Halve-Maanbeweging opgenomen te worden. Een aantal staten kunnen zich niet vinden in de erkende internationale emblemen. Staten die verschillende religieuze bevolkingsgroepen hebben, maken liever geen keuze tussen één van beide emblemen. Dit is bijvoorbeeld het geval voor Eritrea met aanzienlijke islamitische en christelijke bevolkingsgroepen, dat bij voorkeur zowel de halve maan als het kruis gebruikt.

De bestaande emblemen worden niet overal als neutraal opgevat, zo bijvoorbeeld in Irak, waar Rode-Kruismedewerkers wegens een te grote associatie met de coalitietroepen, het symbool van hun gebouw verwijderd hebben.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het Rode-Kruissymbool misbruikt en werden duizenden joden vermoord in door de nazi's vervalste Rode-Kruisambulances, met een uitlaat die naar binnen liep.

In Israël gebruikt de hulporganisatie Magen David Adom een rode davidster. Dit symbool is in 1949, direct na de oprichting van de staat, afgekeurd als een van de officiële symbolen van de Rode Kruisbeweging. Hierdoor kon de hulporganisatie lange tijd niet toetreden tot de Internationale Rode- Kruis- en Rode-Halvemaanbeweging. Volgens het Amerikaanse Rode Kruis was de "uitsluiting van het MDA van de Rode-Kruisbeweging en de Rode-Kruisfederatie, die nu uit de 181 nationale organisaties in soevereine naties bestaat, verraad van de Fundamentele Principes van het Rode Kruis." De Amerikaanse Rode-Kruisorganisatie oefende druk uit op de Internationale Rode-Kruisbeweging om deze situatie op te lossen, door het achterhouden van bijdragen. Op 22 juni 2006 is Magen David Adom, tegelijkertijd met de Palestijnse Halve Maan toegelaten tot de Internationale Rode Kruis organisatie.

Na lange onderhandelingsrondes heeft een diplomatieke conferentie op 8 december 2005 besloten om het zogeheten Derde Aanvullende Protocol bij de Conventie van Genève goed te keuren. Dit protocol voert het rode kristal (ook wel de Rode Diamant of Rode Ruit genoemd - in het Engels en het Frans wordt thans de voorkeur aan de benaming "rood kristal" gegeven, daar op die manier de afkorting RC evengoed voor red cross, red crescent en red crystal (of CR voor croix rouge, croissant rouge en cristal rouge) kan staan) in als bijkomend embleem. Net zoals de andere emblemen – het rode kruis en de rode halve maan - is het rode kristal een beschermend en neutraal embleem. Het Rode Kristal voldoet aan de vooropgestelde criteria:

rood
eenvoudig aan te brengen
goed zichtbaar op afstand
nog niet geclaimd
geen religieuze of politieke connotatie

De vlag van het Rode Kruis mag niet verward worden met het kruis van St. George, dat de vlag is van Engeland, Barcelona, Freiburg en een aantal andere plaatsen. Het rode kruis van St. George loopt door tot de rand van de vlag, in tegenstelling tot die van het Rode Kruis.

Gebruik van het Rode Kruis

Volgens de Verdragen van Genève mag het Rode-Kruissymbool alleen voor de volgende zaken en personen worden gebruikt:

faciliteiten voor de verzorging van gewonde en zieke militairen;
militair medisch personeel en uitrusting;
militair kapelaan;
het Internationale Rode-Kruiscomité, de Internationale Federatie van Rode-Kruis- en Rode-Halve-Maanverenigingen en de verschillende nationale Rode-Kruis- en Rode-Halve-Maanverenigingen, zoals het American Red Cross en het Belgische Rode Kruis.

Het gebruik van het Rode-Kruisembleem is in Nederland dan ook beschermd door middel van het Wetboek van Strafrecht (artikel 435c):

Hij die, zonder daartoe gerechtigd te zijn, gebruik maakt van het rode-kruisteken of van de woorden "Rode Kruis" of "Kruis van Genève", of van daarmede door de wetten en gebruiken van de oorlog gelijkgestelde tekens of woorden, dan wel van tekens of woorden die daarvan een nabootsing zijn, wordt gestraft met hechtenis van ten hoogste een maand of geldboete van de tweede categorie.

Wanneer mag het embleem niet gebruikt worden

Geen publiek goed

Omdat het Rode Kruisembleem (en de andere beschermde emblemen) over de hele wereld gebruikt worden, geloven velen dat het embleem door iedereen gebruikt mag worden en dat het gebruik ervan onbeperkt is. Dit klopt echter niet. Ieder gebruik dat niet toegestaan is door het Verdrag van Genève en dat niet in overeenstemming is met de Belgische wet, is een misbruik van het embleem. Ieder ongeoorloofd gebruik bedreigt immers de integriteit van het embleem als een symbool van bescherming, onpartijdigheid en neutraliteit.

Misbruik van het embleem is wijdverbreid

Je kunt overal voorbeelden vinden waar het rode kruis fout gebruikt wordt: op internet, in briefhoofden van bedrijven, op verkeersborden, commerciële voertuigen en kledij, in catalogi, boeken en magazines. Het doel is meestal een associatie met medische hulpverlening op te roepen; soms wordt het embleem ook gebruikt als een kwaliteitswaarborg.

De meest voorkomende vormen van foutief gebruik zijn terug te vinden in de gezondheidssector en in de kleinhandel, voornamelijk op eerstehulpproducten en speelgoed. Een speelgoeddoktersetje is bijna standaard voorzien van een rood kruisje en ook op EHBO-koffers prijkt vaak een rood kruis. Toch hoort het daar niet thuis. Ook in het straatbeeld zie je vaak onterecht een rood kruis verschijnen: aanduidingen van eerstehulpposten bijvoorbeeld.

GEEN symbool voor eerste hulp

Het Rode Kruisembleem is geen erkend symbool voor eerste hulp. Dokter, apothekers, hulpposten en ziekenhuizen die niet tot het Rode Kruis behoren en eerstehulpproducten die niet door het Rode Kruis beschikbaar worden gesteld, mogen het Rode Kruisembleem niet dragen.

NIET voor commerciële doeleinden

Het rode kruis mag niet gebruikt worden in logo’s van bedrijven en organisaties die geen band hebben met het Rode Kruis. Het embleem is beschermd door internationale verdragen en in de Belgische wetgeving en mag niet gebruikt worden voor commerciële doeleinden.

Nabootsingen zijn verboden

Ook nabootsingen van het Rode Kruisembleem zijn niet toegestaan. Het gebruik van gelijkaardige emblemen, die gebaseerd zijn op een rood kruis op een witte achtergrond of ieder symbool dat lijkt op een rood kruis, is verboden in België. Dit omvat ook een rood kruis met tekst of tekeningen, een kruis in gelijkaardige kleuren, zoals andere tinten rood of vervormingen van het embleem.

Erkende emblemen van de Rode Kruis-beweging

Image:Red Cross.png|Het Rode Kruis Image:Red Crescent.png|De Rode Halve Maan Image:Red Diamond.png|Het Embleem van het Derde Protocol (ook "Rode Ruit" genoemd - "Red Cristal" in het Engels, of "cristal rouge" in het Frans)

Niet erkende emblemen van de Rode Kruis-beweging

Image:Red Star of David.png|De Rode Davidsster Afbeelding:Rode Leeuw en Zon.JPG|De Rode Zon en Leeuw (sinds 1980 niet meer gebruikt)

Zie ook

Henri Dunant, oprichter van de Rode-Kruisbeweging

Externe links

hulporganisatie | Niet-gouvernementele organisatie | Geneeskundige organisatie