Paprika

Paprika (Capsicum annuum) behoort tot het geslacht Capsicum. Tot deze soort behoren zowel de hete peper (Spaanse peper) als de zoete peper (paprika).

Afkomst

De paprika is een zoete variant van de rode pepers, en komt oorspronkelijk uit Zuid-Amerika. De scherpe, ook wel hete soorten peper hebben gemeen dat ze direct de warmtezintuigen in de mond prikkelen (dus niet de smaakzin) en daardoor het idee geven dat het gerecht te heet is zodat de smaak vaak als 'heet' wordt omschreven.

Paprika's bestaan in veel variëteiten, variërend van zeer mild, 'zoet' tot zeer heet.

Rode paprika's zijn in onrijpe staat groen en worden vaak ook in die toestand gegeten. De paprika is overigens botanisch gezien ook gewoon een peper, maar een heel milde. Er zijn inmiddels ook andere kleurvarianten zoals geel, wit en oranje. Omdat groene pepers langer houdbaar zijn, zijn er planten gekweekt waarbij de groene variant al eetbaar is; gele en oranje varianten zijn gekweekt om meer variatie te hebben.

De naam paprika is afkomstig uit het Hongaars, waar het pepertje betekent. Naar alle waarschijnlijkheid hebben de Nederlanders de plant (en de vrucht) uit West-Indië, het tegenwoordige Suriname naar Nederlands Oost-Indië, het tegenwoordige Indonesië gebracht om in plantages te verbouwen, als aanvulling op en vervanging van de ronde korrelpeper, die een andere 'hete' stof, namelijk piperine bevat. Net als piperine werkt de werkzame stof van de Capsicum varieteiten, Capsicaine, conserverend. Deze rode pepers werden vooral verbouwd op het eiland Lombok waaraan deze pepers hun Indonesische naam danken (lomboks).

Via de Turken, welke de Capsicumvariëteiten verder cultiveerden, kwam de rode peper in Hongarije. (Hongarije is 350 jaar deel geweest van het Groot Ottomaanse Rijk.) In Hongarije is de Capsicumfamilie verder gekweekt tot de inmiddels in Nederland bekende variëteiten.

Zoete peper

Van de zoete peper zijn er in rijpe toestand verschillende kleurvariaties. Onrijp zijn ze bijna allemaal groen van kleur. Bekend is het zogenaamde stoplicht, dat bestaat uit een rode, gele en de groene (onrijpe) zoete, geblokte, dikwandige paprika. De meeste paprika's die in Nederland geteeld worden zijn van het geblokte type. De witte, oranje en bijna zwarte paprika's zijn meer langwerpig van vorm en hebben een dunnere vruchtwand. Tijdens het groeien is de paprika groen, tijdens het rijpen verandert de kleur naar rood of geel. De smaak van de paprika verandert ook in deze periode, de rode en gele zijn zoet terwijl de groene veel bittere smaak heeft.

Hete peper

De scherpe (hete) peper is langwerpig en puntig van vorm en wordt ook wel de Spaanse peper genoemd. De scherpe smaak komt door het hoge capsaïcinegehalte. De pepers zijn ongeveer 12 cm lang en rijp zijn ze glanzend licht- tot donkerrood.

De heetste variëteiten worden o.a. in de Surinaamse keuken gebruikt. Enkele variëteiten: Madame Jeanette, Adjoema (de heetst bekende varieteit, pas op!!). Capsicum0.jpg

Teelt

De teelt van zoete paprika vindt in Nederland in kassen plaats en is het belangrijkste gewas in de kasteelt van groenten. Per plant worden twee, drie of vier stengels aangehouden, die omdat ze slap zijn aan een touw omhoog geleid worden. De eerste bloem van een plant wordt meestal verwijderd, omdat deze een onregelmatige vrucht vormt, doordat die in het hart van de plant gevormd wordt en dan tijdens de uitgroei tegen de stengels aangedrukt wordt. Doordat er telkens enige bloemen tegelijk bloeien ontstaan er meerdere vruchten tegelijk (zetsels)aan de plant. Bestuiving door hommels bevordert de vruchtzetting.

Allergie

Steeds meer tuinders worden allergisch voor het stuifmeel van de paprika, dat zich uit in neus- en oog-, huidklachten en kortademigheid. Als er voldoende bijen ingezet worden nemen de klachten af, omdat bijna al het stuifmeel dan door de bijen verzameld wordt.

Inhoudsstoffen

De voedingswaarde van 100 gram verse paprika is:

Energetische waarde

100 kJ

Koolhydraten

5 gram

Eiwit

1 gram

100 mg

0,70 mg

0,03 mg

0,07 mg

Calcium

25 mg

IJzer

0,4 mg

Rode en gele paprika's bevatten tweemaal zoveel vitamine C als groene, die onrijp zijn.

Ziekten en beschadigingen

Spint (Tetranychus urticae) op paprika.jpg De belangrijkste schimmelziekten zijn meeldauw (Leveillula taurica), botrytis of grauwe schimmel (Botrytis cinerea), sclerotiënrot (Sclerotinia sclerotiorum), fusarium-voetziekte (Fusarium solani) en voet- en wortelrot (Phytophthora capsisci).
Belangrijke virusziekten zijn tomatemozaïkvirus (TMV) en paprikamozaïekvirus (PeMV). Virusoverdracht kan voorkomen worden door de vingers na elke plant in magere melk te dopen.
Schadelijke insecten zijn trips, luis, spint, witte vlieg, rupsen, wantsen, begoniamijt en mineervlieg, waarvan de Californische trips de schadelijkste is.

groente | vrucht-als-groente | Solanaceae