Palestina

Met de landsnaam Palestina (Arabisch: Falastina, فلسطين; Hebreeuws: Palestina of Erets Jisrael [ארץ־ישראל) wordt de landstreek rond of tot de rivier de Jordaan bedoeld, in het westen begrensd door de Middellandse Zee.

De naam Palestina werd door de geschiedenis heen als volgt gebruikt:

De Oud-Grieken gebruikten oorspronkelijk de naam Palestina enkel om de kuststreek aan te duiden. De naam werd vermoedelijk afgeleid van Filistea, 'land van de Filistijnen'. Later gebruikten de Grieken (en de Romeinen) de naam niet enkel voor de kuststreek, maar duidden ze er ook het 'land van de joden' mee aan.
In 135 wilde de Romeinse Keizer Hadrianus elke verwijzing naar de joden verwijderen. De (herstichtte) stad Jeruzalem werd Aelia Capitolina genoemd en de Romeinse (Byzantijnse) provincie 'Syria-Palaestina'
In 1920 werd Palestina de naam voor het mandaatgebied dat de Britten toegewezen kregen door de Volkenbond. Oorspronkelijk bevatte het mandaatgebied Palestina eveneens een gebied ten oosten van de Jordaan maar in 1923 werd het mandaatgebied gesplitst en bedoelde men met het Brits mandaatgebied Palestina enkel het gebied tussen de Middellandse zee en de Jordaan.
In de actuele context wordt de naam 'Palestina' gebruikt voor de onafhankelijke Palestijnse staat waarnaar de Palestijnse Autoriteit streeft. Zie hiervoor ook de Palestijnse Gebieden.

Door de hele geschiedenis heen is Palestina bewoond en bestuurd door verschillende volkeren met elk hun eigen religie. Het joodse volk had er (gedurende een aantal eeuwen, en met enkele onderbrekingen) haar hoofdstad, Jeruzalem.

Geschiedenis

Finkelstein en Silberman

De wetenschappelijk archeologische gegevens van de laatste dertig jaar staan nogal haaks op de Bijbelse overlevering. Met name de geschiedenis tot en met Salomo is volledig herschreven.

Tot 1005: Het hoogland van Kanaän werd geleidelijk bevolkt in de late bronstijd door een groep (de Hebreeën) die geen varkensvlees at. In die periode is geen aanwijzing voor een vijandige overname van buiten, de Hebreeën stammen af van de kanaänieten.

1005-931: De grote rijken van David en Salomo hebben nooit bestaan, het land was dunbevolkt en kon niet genoeg belasting opbrengen om een leger in stand te houden.

931-724: Tot in de late 7e eeuw voor christus waren de Hebreeën polytheïstisch. De aan Salomo toegeschreven bouwwerken waren van Koning Omri en zijn nazaten, die overigens polytheïstisch waren en het Israël tot grote bloei brachten, Juda was in die periode een arme landbouwstaat. In 724 wordt Israël ingelijfd in het Assyrische rijk en houdt op te bestaan.

724-586: Juda beleefde een grote bevolkingstoename door vluchtelingen uit Israël toen dit door de Assyriers veroverd werd, het bloeide op onder Manasse met een lucratieve olijfoliehandel. Het monotheïsme werd gecultiveerd vanuit Jeruzalem, en kwam tot een culminatie onder koning Josia, die het zwaard op te nam tegen de grootmacht Egypte, toen deze op weg was naar Bbabylon. In 586 werd Juda ingelijfd in het Babylonische rijk

Bouw van de Tempel van Salomo. In de periode van de ballingschap wordt in Babylonië de synagoge de plaats van samenkomst.
Judea en het omringende gebied zijn afwisselend onder Perzische en Egyptische heerschappij. In Palestina wonen diverse volkeren.

Pre-Hellenistische periode (volgens de Bijbelse overlevering)
-	4000-1250 Kanaän	1250 Kanaän (oorspronkelijke benaming van het gebied) wordt bestuurd door de Kanaänieten; Rond 3200 v. Chr. wordt Kanaän een vazalstaat van Egypte. De Kanaänieten wonen veelal in versterkte dorpen en stadjes maar ook veehoudende nomaden zwerven er rond. Een van hen (hoewel niet van Kanaänietische oorsprong) is volgens de Tenach Abraham en zijn nakomelingen die echter naar Egypte verhuizen tijdens een hongersnood (± 1600 v. Chr).	-	1250-1020; Twaalfstammenrijk van Israël; Filistina	Verovering van Kanaän door Jozua; Oprichting van Filistijnse staat langs zuidkust	-	1020-928 Eén koninkrijk Israël	Koningen Saul, David en Salomo.	-	922-722 Koninkrijken Israël en Juda	722 Samaria (Hoofdstad tienstammenrijk Israël) ingenomen door Assyrië (Sargon II): Israël weggevoerd. Instromende volkeren uit het Assyrische rijk nemen hun plaats in. Filistina wordt eveneens veroverd door Assyrië.	-	722-586 Koninkrijk Juda		-	586-538 Babylonische ballingschap voor het joodse volk	Juda deels ontvolkt.	-	538-525	538 Cyrus II van Perzië laat eerste ballingen terugkeren naar het land; herbouw van Jeruzalem en de joodse tempel	-	525-333	445 Jeruzalem herbouwd onder Nehemia

198-166 Seleuciden, w.o. Antiochus Epiphanes, die de tempel plundert en de joodse godsdienst verbiedt
Romeinse overheersing
26-36 Pontius Pilatus: In deze periode is volgens het christelijke geloof Jezus Christus gekruisigd, gestorven en verrezen
41 - 100 vazalstaat van Rome onder Herodus Agrippa en Marcus Julius Agrippa
66 Opstand tegen de Romeinen
70 Verwoesting van Jeruzalem (incl. de tempel van Herodes) door Titus
73 Val vesting Massada
132-135 Opstand van Bar Kokhba, in 135 neergeslagen door keizer Hadrianus.
395 christendom wordt staatsgodsdienst in Romeinse Rijk, juridische positie joden slechter

Hellenistische en Romeinse (Byzantijnse) periode
333-166 Hellenistische overheersing	333-198 Alexander de Grote verovert het gebied; Na de dood van Alexander wordt Palestina toegewezen aan de Ptolemeeën. De Seleuciden veroveren Palestina later op hen.	-	166-63 Joodse onafhankelijkheid	166-160 Juda de Makkabeeër; 165-163 herinwijding van de tempel	-	63 v. Chr.-AD 337	63 Pompejus neemt Jeruzalem in; Juda wordt onderdeel van de Romeinse provincie Syrië	-	337-638 Byzantijns bestuur	390 Opsplitsing Romeinse provincie in drie delen: Palaestina Prima (hoofdplaats Caesarea), Palaestina Secunda (hoofdplaats Scythopolis), Palaestina Tertia (hoofdplaats Petra)

661-750 De Arabische Omajjaden regeren vanuit Damascus; bouw van de Rotskoepel (Abd al-malik) (685-705) en al-Aqsa in zijn huidige vorm (al-walid) (705-715).
969 Fatimiden uit Egypte
1071 Seltsjoeken (oorspronkelijk uit Isphahan) (Jeruzalem en delen van Palestina officieel nog onder de Abbasiden).
1187 Sultan Saladin (Salah al-diin al-ayyoubi van Koerdistan) verovert Jeruzalem in de Slag van Hittin.
1260 Mamelukken verslaan Ayyubisregering vanuit Caïro.
16e eeuw: er wonen ongeveer 10.000 joden in het district Safed.
18e eeuw: Napoleon verovert de kuststreek.
1832-1840 Pasha Moh'd Ali (Egypte) bestuurt tijdelijk Palestina, Ottomanen nemen het daarna weer over.
1878 Eerste zionistische nederzetting (Petach Tiqva)
1880 Jeruzalem wordt de grootste stad, met een joodse meerderheid.
1882-1903 De eerste golf joden (25.000) naar Palestina op de vlucht voor pogroms in Oost-Europa (voornamelijk Rusland).
1882 De Franse Baron E. de Rothschild begint zionistische activiteiten in Palestina financieel te steunen.
1887-1888 Ottomanen verdelen Palestina in drie districten: Jeruzalem (volgt Istanbul), Akka en Nablus (volgt de vilayet van Beiroet).

1896 Theodor Herzl, een journalist van een Oostenrijks-Hongaarse oorsprong, publiceert Der Judenstaat (de Jodenstaat) die de totstandbrenging van een Joodse staat bepleit.
1896 JCA (de Joodse Vereniging van de Kolonisatie) begint zionistische vestigingen in Palestina te helpen.
1897 Het eerste zionistische congres in Zwitserland geeft het Programma van Bazel uit "waarin ze vragen om een thuis voor de Joodse mensen in Palestina" en vestigt er het WZO (Zionistisch Wereld Organisatie).
1901 JNF (Joods Nationaal Fonds) opgezet door het 5e zionistische congres om land (in Palestina) te verwerven en het 'Joods te maken'.
1904-1914 De Tweede golf (rond de 40.000) van Joodse immigranten uit voornamelijk Rusland en Polen brengt het totaal op 85.000, dat is 6% (?) van de bevolking.

Middeleeuwen en Ottomaanse periode
638-1099 Arabische Rijk (kaliefen)	638 Omar ibn al-khattaab valt Jeruzalem binnen en beëindigt het Byzantijnse bestuur.	-	1099-1291 Onder de kruisvaarders: Latijnse Koninkrijk van Jeruzalem	1097-1099 Eerste kruistocht, 1099 inname van Jeruzalem	-	1291-1516 Onder Mamelukken	1291 Khalil bak Qalawuun verovert het laatste kruisvaarderbolwerk in Akko (Acra) en Qisariya (Cesarea);	-	1516-1917 Onderdeel van het Ottomaanse rijk	1516 Palestina wordt in het Ottomaanse rijk opgenomen en vanuit Istanbul bestuurd.

1921 Het Verenigd Koninkrijk benoemt Abdullah van Jordanië, zoon van Hoessein van Mekka, als emir over het deel ten oosten van de Jordaan, de nieuw te vormen staat Transjordanië. Daarna mogen joden zich daar niet meer vestigen.
1923 Het Verenigd Koninkrijk draagt de Golan-hoogvlakte over aan het Franse mandaatgebied Syrië.
1937 Het Verenigd Koninkrijk beperkt, onder Arabische druk, joodse immigratie en landaankoop . (het Peel-verdelingsplan)

Brits Palestina || width="30%" | 1917
De Britten, onder leiding van generaal Allenby, maken een einde aan de Ottomaanse overheersing tijdens de Eerste Wereldoorlog.	-	1920-1948 Brits gebied, onder mandaat van de Volkerenbond	1920 Het Verenigd Koninkrijk krijgt op de Conferentie van Sanremo het mandaat over Palestina (waaronder het tegenwoordige Jordanië).

het mandaatgebied Palestina te verdelen in een Joodse en een Arabische staat. Jeruzalem krijgt een internationaal statuut.
14 mei 1948 Uitroepen van de staat Israël.
1948-1949 Palestijnse Oorlog. Dit was een (burger-) oorlog tussen Israël enerzijds en Arabisch-Palestijnse milities en legers van Egypte, Libanon Transjordanië, Syrië en Irak anderzijds. Het conflict veroorzaakte een vluchtelingenstroom van circa 750.000 Arabische Palestijnen en ruim 800.000 joden uit Arabische landen, waarvan circa 600.000 naar Israël. Israël hield aan de oorlog een gebiedsuitbreiding over, met name het westelijke deel van Galilea, en verbindingen tussen de die tot dan toe losse gebieden.
22 november 1967 De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties vaardigt resolutie 242 uit, waarbij ze vraagt dat Israël zich uit gebieden die ze sinds de Zesdaagse Oorlog bezet terugtrekt en waarbij ze vraagt dat alle betrokken partijen de soevereiniteit van elke staat respecteren.

Periode na de Tweede Wereldoorlog
1947-1949	1947 De VN neemt resolutie 181 aan, met de aanbeveling	-	1950 Jordaanse annexatie Westoever	De 'Westelijke Jordaanoever' werd in 1950 eenzijdig geannexeerd door Jordanië. Zo'n tweeduizend Palestijns-Arabische notabelen zouden hiertoe een verzoek hebben gepleegd. Alleen Pakistan en het Verenigd Koninkrijk erkenden de annexatie. De Gazastrook werd veroverd door Egypte, die deze niet annexeerde maar onder militair bestuur hield.	-	1967 Zesdaagse Oorlog	Bij de Zesdaagse Oorlog (4 juni 1967) veroverde Israël de Westelijke Jordaanoever op Jordanië, de Gazastrook en het Sinaï schiereiland op Egypte en een deel van de Golan-hoogvlakte op Syrië, nadat het door deze landen was aangevallen. Oost-Jeruzalem (De oude stad) en de Golan werden door Israël geannexeerd, de overige gebieden niet. Later werd de Sinaï naar aanleiding van verschillende verdragen ten bate van Egypte ontruimd.	-	1973 Jom-kippoeroorlog		-	1988 Uitroeping Palestijnse staat	Op 15 november 1988 wordt in Tunesië de Palestijnse staat uitgeroepen met Oost-Jeruzalem als hoofdstad. In totaal erkennen 90 landen de onafhankelijkheidsverklaring.	-	1993-1994 Oslo-akkoorden	De autonome gedeelten van de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook vormen sinds 1994 de Palestijnse Autoriteit, conform de Oslo-akkoorden uit 1993. Volgens dezelfde verdragen tussen de PLO en de Israëlische regering blijven de nederzettingen of koloniën, Israëlische dorpen en steden die sinds 1967 in deze gebieden zijn gebouwd, voorlopig onder Israëlisch gezag.

Zie ook: Palestijnse Gebieden Geschiedenis van de moderne staat Israël.

Literatuur: Israel Finkelstein & Neil Asher Silberman, De Bijbel als mythe - Het andere verhaal van de archeologie, ISBN 9062719511 416 pagina's, uitgeverij Synthese, vertaling Bram Moerland

oude geschiedenis van Israël | Geschiedenis van Israël | Midden-Oosten | Palestijnse Autoriteit

Gourt Home::Gourt :: Palestina

Geschiedenis

Finkelstein en Silberman