Overtrek is het proces waarbij, door vergroting van de invalshoek van een vliegtuig, de luchtstroom het profiel van de vleugel niet meer kan volgen. De vleugel verliest dan zijn lift, waardoor het vliegtuig - indien de piloot niet ingrijpt - zal neerstorten.

Als de invalshoek van een vleugel van een vliegtuig wordt vergroot, neemt de lift en weerstand toe. De lift neemt niet oneindig toe bij een grotere invalshoek. Als de invalshoek rond de 15º is overtrekt de vleugel; dit getal is nauwelijks afhankelijk van het soort vleugelprofiel. De luchtstroming kan dan het profiel van de vleugel niet meer volgen. Het overtrekken van de vleugel is niet een geleidelijk proces en gebeurt vrij abrupt. Een overtrokken vleugel geeft nauwelijks nog lift en veroorzaakt relatief grote weerstand.

Een vliegtuig kan onder elke helling en snelheid worden overtrokken. Piloten oefenen de overtrek op veilige hoogte door de snelheid langzaam te verlagen. De snelheid van een vliegtuig is afhankelijk van de neusstand, als je niet naar de effecten van de motor kijkt. Als er een lage neusstand is, vliegt het vliegtuig sneller (doordat het naar beneden duikt) en heeft het een kleine invalshoek. Bij een hoge neusstand geldt het omgekeerde. Als de neusstand zo hoog is zodat het vliegtuig overtrekt en dus een grote invalshoek heeft, vliegt het met een lage snelheid. Deze snelheid wordt de overtreksnelheid genoemd en varieert per type vliegtuig. Door middel van kleurcodes wordt deze aangegeven op de snelheidsmeter.

Een vliegtuig kan ook bij een hogere snelheid overtrekken dan de overtreksnelheid. Als de neusstand van het vliegtuig snel omhoog wordt getrokken, waardoor de baan van het vliegtuig nog niet is veranderd, maar de invalshoek wél, kan het vliegtuig overtrekken. Dit kan het vliegtuig erg belasten. De formule voor de belastingsfactor bij een overtrokken vleugel:

$\backslash begin\{matrix\}n\; =\; (\backslash frac\{V\}\{V\_\{sl\}\})^2\backslash end\{matrix\}$
n = belasting in g
V = vliegsnelheid tijdens de overtrek
V_sl = V_stall = overtreksnelheid

Als de overtreksnelheid 60 km/h en het vliegtuig wordt overtrokken bij 180 km/h, dan is de belasting:
$\backslash begin\{matrix\}n\; =\; (\backslash frac\{180\}\{60\})^2\; =\; 9\; g\backslash end\{matrix\}$
Kunstvliegtuigen (categorie A) mogen maximaal belast worden met +7 g, dus deze overtrek is gevaarlijk.

Piloten oefenen de overtrek op veilige hoogtes. Omdat het overtrekken van een vleugel gepaard gaat met verlies van hoogte, is het belangrijk om deze situatie te vermijden tijdens de start en landing. Door het te oefenen leren ze de signalen herkennen voordat een vleugel overtrekt. Als er in de buurt van de overtreksnelheid wordt gevlogen, begint het vliegtuig te trillen en reageren de roeren minder snel op uitslagen. De meeste kleine vliegtuigen herstellen zichzelf als de vleugels worden overtrokken. Dit komt onder andere doordat het stabilo later overtrekt dan de vleugels. Hierdoor levert het stabilo nog lift bij een overtrek en wordt de neusstand automatisch verlaagd.

Als één vleugel wordt overtrokken (asymmetrische overtrek) ontstaat een tolvlucht.

Aërodynamica

Stall | Strömungsabriss | Stall | Entrada en pérdida | واماندگی (هواگرد) | Sakkaus | Décrochage | הזדקרות | Stallo | 失速 | Överstegring