Gourt Home::Gourt :: Oudnoords
Oudnoor(d)s is de term die gebruikt wordt om de Scandinavische talen vanaf de vroege Middeleeuwen mee aan te duiden. Het is een Germaanse taal die tot ongeveer het jaar 1000 in alle Scandinavische landen werd gesproken (tijd van de Vikings). Rond die tijd is de kerstening (die Europa al rond de 8ste eeuw te beurt viel) ook daar doorgedrongen. Daarna groeiden de talen in de verschillende landen er geleidelijk uit elkaar.
De geleerden kennen de Oudgermaanse talen die daarvoor gesproken werden niet. Die zijn verloren gegaan. Van wat opgeschreven was (notities, geen boeken) kent men dus de betekenis niet. Men gebruikte weliswaar de runen, een volwaardig schrift met 24 lettertekens, voor optekeningen, maar er werden geen boeken geschreven en de sagen en verhalen die in runen zijn genoteerd staan in die onbekende Oudgermaanse taal.
De verhalen werden in die talen heel secuur mondeling overgeleverd. Ze zijn door een geleerde in IJsland pas in de 12de-13de E.n.C. neergeschreven in een boekvorm, de Edda. Zoals steeds worden ze pas opgetekend als de mondelinge traditie dreigt verloren te gaan. Die geleerde, Snorri Sturluson, vreesde vooral dat de dichtkunst van de Kelten en Germanen zou verdwijnen, het was hem minder om de inhoud zelf te doen. En hij schreef dus in het Oudnoords. Dat komt overeen met het Oudijslands dat nauwelijks is veranderd de laatste duizend jaar. Het kent in tegenstelling tot de andere Scandinavische talen nog steeds de drie geslachten en vier naamvallen.
Het Oudnoords had ook heel wat invloed op het Engels, vooral dan op dialecten zoals het Schots dat er heel wat leenwoorden aan overhoudt.
Alfabet
Aangezien het Oudijslands de voornaamste Oudnoordse taal is, kan het alfabet daarvan hier als representatief worden beschouwd. De andere talen wijken er niet wezenlijk van af. Het werd aanvankelijk in runenletters geschreven, deels ook nog in de 16de eeuw.
De grafische inventaris van het genormaliseerde Oudijslands bestaat uit de volgende tekens:
- Korte vocalen: <a e i o u y ø ǫ>
- Lange vocalen: <á é í ó ú ý æ œ>
- Diftongen: <au ei ey>
- Consonanten: <d ð b f g h j l m n p r s t v x z þ>
<ð> staat voor "zachte th" zoals in eng. mother
<þ> voor "harde th" zoals eng. thing
<x> geeft de foneemvolgorde /ks/ weer.
<z> kan voor foneemvolgorden /ts/, /ds/, /ðs/ en /þs/ staan.
Het betreft een "fonologisch vlak" schrijfsysteem.
Fonetiek
Vocalen:
| Voorin | Achterin | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| onafgerond | afgerond | onafgerond | afgerond | |||||
| kort | lang | kort | lang | kort | lang | kort | lang | |
| Gesloten | <í> | <ý> | <ú> | |||||
| Bijna gesloten | <i> | <y> | <u> | |||||
| Halfgesloten | <é> | <œ, ǿ> | <ó> | |||||
| Half open | <e> | <æ> | <ø> | <o> | ||||
| Open | <a> | <a> | <> | (<> ) | ||||
Diftongen:
- <au>
- <ei>
- <ey>
Consonanten:
| Bilabiaal | Labiodentaal | Dentaal | Alveolaar | Palataal | Velaar | Laryngaal | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| stemloos | stemhebbend | stemloos | stemhebbend | stemloos | stemhebbend | stemloos | stemhebbend | stemloos | stemhebbend | stemloos | stemhebbend | stemloos | |
| Plofgeluid | <p> | <b> 1 | <t> | <d> 1 | <k> | <g> 1 | |||||||
| Raspgeluid | <f> | <f> 2 | <s> | <þ> | <ð> 2 | <g> 2 | |||||||
| Approximanten | <hv> | <v> | <hj> | <j> | <h> | ||||||||
| Nasaal | <m> | <hl> | <n> | <n> | |||||||||
| Lateraal | <hl> | <l> | |||||||||||
| Vibranten | <hr> | <r> | |||||||||||
- 1 Als beginklank, na een consonant of verdubbeld na een vocaal.
- 2 In middenklank voor een vocaal.
Нордически език | Norseg | Antic nòrdic | Norrønt | Altnordische Sprache | Old Norse language | Norena lingvo | Nórdico antiguo | Muinaisnorja | Vieux norrois | Lochlannais Shean | 古ノルド語 | 고대 노르드어 | Norrønt språk | Norrøn | Język staronordyjski | Norueguês antigo | Fornnordiska
"Oudnoords"