Het Oudhoogduits is een vorm van het Duits dat van ongeveer de achtste eeuw tot ongeveer 1100 gesproken werd.

De letterkundige overblijfselen uit deze tijd zijn gering in aantal. Uit hun taal is op te maken, dat woorden veel klankrijker waren, doordat de lettergrepen van verbuiging, vervoeging en afleiding een veel duidelijkere klank hadden.

Ter illustratie twee regels uit het Hildebrandslied: Ik gihôrta / dat seggen / dat sih urhêttun aênon muotîn / Hiltibrant enti Hadubrant / unter heriun tuêm.
Vertaling in het Nieuw hoog duits: Ich hörte das sagen / daß herausfordernd sich trafen / Hildebrand und Hadubrand / zwischen zwei Heeren.

Dit heldendicht en enige bezweringsformules, bijvoorbeeld om een wond of beenkwetsuur te genezen, zijn nog de enige overblijfselen uit het Oudhoogduits.

Ze vertonen het zogenaamde stafrijm of alliteratie (zoals de gecursiveerde klanken hierboven) en moeten ritmisch worden gelezen, waarbij de lange regel in twee niet altijd gelijke helften wordt verdeeld (zie de schuine strepen).

Waar dichters zelfstandig konden werken, pasten ze deze oude techniek nog toe, zoals bijvoorbeeld in de Heliand, een lang gedicht over het leven van Christus in een Saksisch dialect. Maar door het vertalen uit kerkelijke boeken ontstond enerzijds een proza: ordevoorschriften, gebeden, zoals het Onze Vader, kerkelijke diensten, psalmen en biechten, anderzijds een nieuwe vers-techniek.

Een Monnik, Otfried von Weißenburg (9de eeuw) heeft door zijn kundige vertaling van verschillende gedeelten uit de evangeliën de aanzet te geven tot de eindrijmtechniek in het Oudhoogduits. Hij verdeelde de lange versregel un twee ongeveer gelijke helften, waarvan de laatste lettergrepen op elkaar rijmden.

Voorbeeld uit Christus aan het Kruis:

Muater sin thiu guata thiz allaz scowota theso selbun quisti thio ruarun iro brusti

Vertaling: Seine mutter, die gute, schaute dies alles, Diese Martern die ihr Brust (Herz) rührten...

Dit werd het voorbeeld van de middeleeuwse rijmtechniek genoemd, die in de grote ridderverhalen werd toegepast.

Germaanse taal

Althochdeutsche Dialekte | Althochdeutsch | Old High German | Antiguo alto alemán | Aldheechdútsk | Alto tedesco antico | Język staro-wysoko-niemiecki | Древневерхненемецкий язык