Noord-Brabant () is een provincie in het zuiden van Nederland. Ze grenst aan de Nederlandse provincies Limburg, Gelderland, Zuid-Holland en Zeeland en aan de Belgische provincies Antwerpen en Limburg.
Belangrijkste steden in Noord-Brabant zijn na de hoofdstad 's-Hertogenbosch ook Eindhoven, Tilburg, Breda, Oss, Helmond, Waalwijk, Oosterhout, Bergen op Zoom en Roosendaal. Al deze steden zijn ook toonaangevend geweest in de ontwikkeling van de Nederlandse industrie, en bevinden zich tevens in de "Brabantse Stedenrij" een combinatie van de Brabantse steden tezamen met randgemeenten. In het gebied liggen onder meer de kleinere steden en plaatsen Waalwijk, Boxtel, Vught, Geldrop, Etten-Leur, Uden, Veghel en Veldhoven.
Na de ondertekening van de Unie van Utrecht in 1579, werd Brabant onderwerp van gevecht tussen de protestante Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en het katholieke Spanje dat de Zuidelijke Nederlanden bezette. Met de Vrede van Westfalen ging het noordelijke deel van Brabant deel uit maken van Nederland, en werd bekend als Staats-Brabant.
Pogingen om Brabant protestant te krijgen mislukten en Noord-Brabant fungeerde vervolgens voornamelijk als militaire bufferzone. Het feit dat de overgrote meerderheid van de bevolking katholiek was, vormde de hoofdreden waarom dit gebied niet als volwaardige, achtste provincie tot de Republiek werd toegelaten; dat werd namelijk als te riskant beschouwd. In 1796 werd Nederland de Bataafse Republiek, die de katholieken als gelijkwaardige burgers erkende en waarbinnen Staats-Brabant een provincie werd, met de naam: Bataafs Brabant. Deze toestand eindigde tijdens de Franse overheersing toen het gebied werd opgedeeld over verschillende departementen.
Na de val van Napoleon in 1815 werden België en de voormalige Bataafse republiek samengevoegd tot het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. Heel het gebied van het oude hertogdom Brabant werd nu weer in één staat verenigd en verdeeld in drie provinciën: Noord-Brabant, Antwerpen en Zuid-Brabant (met Brussel en Leuven). Noord-Brabant werd bij die gelegenheid uitgebreid met enkele stukken van Holland (de gebieden ten zuiden van het Hollands Diep en de Merwede) en de voormalige heerlijkheden Megen, Boxmeer, Gemert en Ravenstein.
Tijdens de Belgische Opstand in 1830 bestond er onder de bevolking van het voor 90% katholieke Noord-Brabant wel enige sympathie voor de Belgische zaak, maar die bleef binnen de perken en de uitingen daarvan konden door de Nederlandse autoriteiten zonder veel moeite worden onderdrukt.
Vanaf het einde van de 19e eeuw werd de provincie meer en meer geïndustrialiseerd. Textiel werd geproduceerd in Tilburg en Helmond, terwijl Eindhoven uitgroeide tot de 5e stad van Nederland dankzij Philips en DAF. Breda en 's-Hertogenbosch stonden bekend als oude garnizoensteden van Brabant, getuige de vele kazernes die de beide gemeentes herbergen.
Niet-Brabanders kennen het Brabants vooral van cabaretiers als Theo Maassen, Hans Teeuwen en Mark van de Veerdonk, en verder van Radio Bergeyk en de liedjes “Houdoe en Bedankt” (Walter Vermeer) en “Houdoe” (kassameisjes/De Vliegende Panters). Binnen Brabant is dit natuurlijk anders, maar daar bestaat toch het gevaar dat het Brabants zal verdwijnen. Daarom organiseerden het Brabants Dagblad, het Eindhovens Dagblad en BN/DeStem, in het voorjaar van 2005 hun gezamenlijke verkiezing van “Brabants mooiste woord”. Op initiatief van eerder genoemde hebben 6000 mensen uit de provincie hun mooiste woorden ingestuurd. Een jury bestaande uit de taal- en dialectdeskundigen Wim Daniëls, Jos Swanenberg en Hans Heestermans beoordeelde de inzendingen en stelde de volgende lijst (‘n rèèjke) van de 10 meest gewaardeerde Brabantse woorden op.
- | Brabants | Vertaling | - | Affesere | Haast maken, opschieten | - | Bedinne | Relaxen, even niet zeuren | - | Durske | Deerne, meisje | (uiteindelijke derde) | - | Griesele | Harken | - | Houdoe | Afscheidsgroet; "houd oe" = "houd je (goed)" | (uiteindelijke winnaar) | - | Meepesant | En passant, tegelijkertijd | (uiteindelijke tweede) | - | Petazzie | Stamp(stampot) | - | Schottelslet | Vaatdoekje | - | Tesnuzzik | Zakdoek | - | Zibbedeeske | Een verlegen, beetje zeurderig, beetje sullig oud vrouwtje |
|---|
| Provnoordbrabant.gif |
Zie ook: Lijst van voormalige gemeenten in Noord-Brabant
Provincie van Nederland | Noord-Brabant
Noord-Brabant | Brabant Septentrional | Nord-Brabant | Nordbrabant | North Brabant | Nord-Brabanto | Brabante Septentrional | Pohjois-Brabant | Brabant septentrional | Noard-Brabân | Noord-Brabant | Brabante Settentrionale | 北ブラバント州 | 노르트브라반트 주 | Noord-Braobant | Noord-Braobant | Noord-Brabant | Brabancja Północna | Brabante do Norte | Brabantul de Nord | Северный Брабант | Noord-Brabant | North Brabant
This article is licensed under the GNU Free Documentation License.
It uses material from the
"Noord-Brabant".
Home Page • arts • business • computers • games • health • hospitals • home • kids & teens • news • physicians • recreation• reference • regional • science • shopping • society • sports • world