Een mondelinge wet is een wet of regelgeving die mondeling vastgesteld wordt (in tegenstelling tot vaststelling door het op schrift stellen van de wet), of anders een verzameling leefregels binnen een bepaalde cultuur, religie of andere groepering die door mondelinge overlevering doorgegeven wordt en als wet gerespecteerd wordt.

Veel culturen kennen een mondelinge wet, in het geval van de moderne rechtssystemen vaak ook naast de formele wetgeving op schrift. Mondelinge overlevering is het kenmerkende instrument waardoor de mondelinge wet overgedragen wordt van persoon op persoon; de term wordt echter ook gebruikt om het geheel aan te duiden van wat generaties van een samenleving "van vader op zoon" overdragen. Dit middel kan gekozen worden door gebrek aan alternatieven (bijvoorbeeld samenlevingen waar analfabetisme veel voorkomt), of kan door diezelfde wet als middel voorgeschreven worden.

Mondelinge wetgeving binnen de jurisprudentie

Vanuit een juridisch oogpunt kan een modelinge wet het volgende zijn:

• Een gewoonte met juridische relevantie of waarnaar de formele wetgeving verwijst (het zogeheten gewoonterecht, dat meestal als indirecte bron van wettelijke rechten en plichten geldt); of
• Een mondeling gegeven bevel dat als wet gerespecteerd moet worden (in de meeste, westerse rechtssystemen kunnen ook bepaalde besluiten mondeling vastgesteld worden in noodgevallen).

Een mondelinge wet, in de zin van een geheel van regelgeving, kan in de jurisprudentie opgenomen worden als dat effectief blijkt. Dat wil zeggen, die wet moet algemeen bekend zijn, het handhaven van die wet moet het domein van een rechter zijn (die naar de algemene interpretatie van die wet een vonnis velt) en eventuele bestraffende maatregelen moeten genomen worden. Sommige stelsels van mondelinge wetgeving voorzien hierin (de gedragsregels voor criminele organisaties als de maffia voorzien vaak in een wet, rechter en vonnis), maar de meeste stelsels ontberen een of meer van deze elementen.

Mondelinge wet in het Jodendom

Het rabbinale jodendom stelt dat de boeken van de Tenach (het Oude Testament) bestonden naast een mondelinge traditie die van generatie op generatie van schriftgeleerden en andere, religieuze leiders overgedragen werd. De "Geschreven Wet" (Thora she-bi-chtav, תורה שבכתב) omvat de Thora en de rest van de Tenach. De "Mondelinge Wet" (Thora she-be'al pe, תורה שבעל פה) daarentegen werd uiteindelijk vastgelegd in de Talmoed en de Midrasj. De interpretatie van de Mondelinge Wet wordt dus beschouwd als de officiële lezing van de Geschreven Wet. Bovendien wordt de Joodse wet bepaald door de Geschreven Wet en de Mondelinge Wet samen. Joodse wet volgt dus niet uit een letterlijke lezing van de Tenach, maar uit de combinatie van het geschrevene en de mondelinge overlevering.

wet

Oral law | תורה שבעל פה | Lei oral