Modelbouw

Modelbouw is het maken van schaalmodellen. Er worden professionele modellen gemaakt voor architecten (vaak maquette geheten), scheepsbouwers, musea, films en militaire doelen. Er bestaan ook veel verschillende en sterk uiteenlopende takken van modelbouw als hobby. De gebouwen, voer- en vaar- en vliegtuigen worden vaak op een gestandaardiseerde schaal nagebouwd in de vrije tijd. Het wetenschappelijk ontwikkelen en testen van schaalmodellen wordt wel fysische modelvorming genoemd. Het grootste modelbouwproject van Nederland is Madurodam in Den Haag, van België Mini-Europe in Brussel. Van Lego zijn er ook enkele modelstadjes gebouwd, onder meer in Billund in Denemarken en in Windsor in Engeland. In Japan, in de plaats Desjima is een fraaie maquette van de Hollandse VOC-nederzetting. Het Limburgs Museum heeft een aantal maquettes van verschillende soorten kastelen.

Militair gebruik

De modelbouw voor militaire doelen is de laatste jaren sterk in opkomst. Aanvankelijk ging het vrijwel uitslutiend om maquettes van forten en slagvelden, zoals die van de Slag bij Waterloo, waarvan een minutieus uitgevoerde maquette staat in Museum Het Schilderhuis in Driebergen. De maquette, op basis van terreinmetingen en originele verslagen, toont het centrum van het slagveld op 18 juni 1815 om half twee 's middags, en is gevuld met 1700 plastic figuurtjes, die de makers, P. en Ph. J. van der Burg, eigenhandig schilderden. Een zeer grote en fraaie collectie militaire maquettes, meest van forten van Vauban, is te vinden in Le Musée des Plans-Reliefs, Hotel National des Invalides, Parijs.

Tegenwoordig gaat het ook om werkende schaalmodellen, waarbij de vraag rijst of dit nog wel modellen kunnen heten. Bijvoorbeeld vliegtuigjes met een spanwijdte tot ongeveer 1,50 m die op afstand radiografisch bestuurd worden en voornamelijk verkennings- of spionagedoelen hebben. Vooral het Amerikaanse en het Israëlische leger bouwen deze vliegtuigen, die met de de afkorting 'UAV' (unmanned aerial vehicle) aangeduid worden. Een bekend exemplaar is de Predator, waarvan er intussen vele honderden in Iraq worden gebruikt, en de draagbare Raven. De schatting is dat er nu zo'n 700 exemplaren van alle types in Iraq operationeel zijn.

Ook helicopters zijn al in schaaluitvoering voor burger- en militair gebruik beschikbaar, zoals de Yamaha RMAX L181, lengte 3,63 m, breedte 0,72 m, hoogte 1,22 m, voorzien van GPS en autopiloot. Deze worden in toenemende mate gebruikt voor luchtfotografie.

Hobbymodelbouw

Verschillende takken van hobbymodelbouw zijn bijvoorbeeld:

Statische modelbouw

Badkuipen.JPG Statische modelbouw is het bouwen van ongemotoriseerde modellen van voertuigen, gebouwen, mensen enz., meestal naar bestaande voorbeelden. Hierbij wordt vaak gestreefd naar een zo authentiek mogelijk nabootsing. Als materiaal wordt vaak plastic gebruikt, en veel modellen zijn als bouwdoos leverbaar. Een variant hierop is het ombouwen van commercieel verkrijgbare modellen in andere varianten, of het gebruiken van een aantal onderdelen uit zo'n doos voor een verder grotendeels zelf gemaakt model, het zogenaamde scratchbuilding.

Populaire takken van statische modelbouw in plastic zijn het bouwen van:

Ouder is houtbouw, waarbij statische modellen worden gebouwd van hout. Populair hierbij zijn schepen, meubels, karren en wagens en molens.

Ook kartonnen bouwplaten vallen onder statische modelbouw. De populariteit daarvan is echter niet erg groot meer.

Technieken

Naast het reeds genoemde scratchbuilding, bestaan er typische statische modelbouwtechnieken als:

Sludgewash
Pinwash
Pre-shading
Chippen
Drybrush
Sludgewash en
Weathering

Radiografische modelbouw

Helicopter1.jpg Radiografische modelbouw is het bouwen van functionerende schaalmodellen die voorzien worden van radiografische besturing. Hierbij wordt meestal minder gelet op een getrouwe weergave van het origineel dan bij statische modelbouw; veel radiografische modelvliegtuigen lijken zelfs totaal niet op een bestaand vliegtuig. Behalve modelvliegtuigen en helikopters zijn schepen, auto's en tanks populair bij deze tak van modelbouw.

Ook binnen deze takken is er veel verscheidenheid, zo zijn er modelvliegtuigen die ± 5 km/u vliegen, maar ook die meer dan 562 km/u vliegen.

In de meeste R/C modellen worden motortjes ingebouwd om het model te laten rijden, varen of vliegen. Dit kan door middel van elektrische motoren ( waaronder ook verschillende type's te verkrijgen zijn zoal: brushless, cobbalt enz... ) , maar ook door kleine verbrandingsmotoren ( hierin zijn twee soorten: 2taktmotoren en 4takt motoren, die op een speciale brandstof lopen, zogenaamde modelbouwbrandstof.

Modelspoor

Bij het modelspoor wordt er het over het algemeen gebruik gemaakt van rijdende modeltreinen. Deze worden vaak elektrisch aangedreven. Hiervoor worden hele banen aangelegd. Deze banen bestaan niet alleen uit aangelegde spoorwegen, maar ook uit hele landschappen, waarvoor de term scenery wordt gebruikt. Ook de termen spoorwegmodelbouw en modeltreinen zijn gangbaar.

Naast modeltreinen worden ook modeltrams als modelspoor gezien. Hierbij gaat het om het nabouwen van stadstraten en staionspleinen waarover modeltrams rijden. Anders dan bij modeltreinen kan bij modeltrams goed op een kleine ruimte worden gebouwd omdat de bochten realistischer zijn dan bij modeltreinen. Modeltreinen en -trams vindt men op verschillende schalen:

Spoor N, schaal 1 op 160
Spoor H0 (half nul), schaal 1 op 87
Spoor 0 (nul), schaal 1 op 48 (Verenigde Staten), 1 op 45 (Japan) en 1 op 43 (Europa)
Spoor G, schaal 1 op 22,5

Voorbeelden van modeltreinfabrikanten:

Märklin
Fleischmann
Roco
Minitrix
LGB (Bouwer van zgn. 'Gartenbahnen', treinen en rails die men door de tuin kan aanleggen)

Voorbeelden van modeltramfabrikanten:

Modelbouw Stoommachines

Ook een tak van de modelbouw zijn modelbouw stoommachines, kleine stoommachines die (meestal) vast geplaatst worden en door middel van tandwielverbindingen miniscule zaagjes, boortjes, timmerende mannetjes en andere bewegende onderdelen, of soms rijdende tractor modellen aandrijven.

Modelbouw | Modelvorming

Model building | Modelarstvo